Ult tańdaýy jasalǵan kún

1 jeltoqsannyń Tuńǵysh Prezı­dent kúni retinde belgilenýi tegin emes edi. Joǵaryda atalǵan zań jobasyn qabyldaý barysynda sol kezdegi Senat spıkeri Qaırat Mámı: «Táýelsizdik­tiń qaınar kózi 1991 jyly 1 jeltoqsan­da elimiz alǵash ret búkilhalyqtyq saılaý nátıjesinde óziniń Tuńǵysh Prezıdentin saılap alǵannan bas­talǵan bolatyn. Sondyqtan da búgin Qazaqstan Respýblıkasy óziniń Tuńǵysh Prezıdentin saılaǵan kún – memlekettik mereke kúni bolyp bekitildi. Bul sheshim arqyly biz Elbasy N.Nazarbaevtyń uly tulǵa ekenine, kóregen kemeńger­ligi­ne ǵana tıisti baǵa berip otyrǵan joqpyz. Osy sheshim arqyly táýelsiz Qazaqstannyń damý jolyndaǵy prezıdent ınstıtýtynyń mártebesine jáne osydan 20 jyl burynǵy bizdiń halqymyzdyń prezıdent ınstıtýtynyń kerektigin óziniń salıqalylyǵymen tańdaǵanyna tıisti baǵa berip otyrmyz dep oılaımyn. Sondyqtan da otandas­tarymyz osy sheshimimizdi, osy syıdy durys qabyldaıdy degen senimdemin», dep atap ótken-di.

Halqymyz da 1 jeltoqsannyń mańyzy zor ekenin tereń túsinedi. О́ıtkeni bul kúni eldigin dáleldep Memleket basshysyn tańdaǵan bolatyn.

Tuńǵysh Prezıdent kúnin toılaý halyqtyń birligin nyǵaıta túsedi. Osy oraıda Senat depýtaty Murat Baqtııar­uly: «2011 jyly Senattyń bir top depý­tat­ynyń usynýymen Tuńǵysh Prezı­dent kúni resmı mereke retinde bekitildi. Jalpy, Tuńǵysh Prezıdent kúni álemniń basqa memleketterinde de toılanady. Bul el basqarý laýazymyn atqarǵan tulǵaǵa, Prezıdent laýazymyna, uǵymyna degen qurmet. Halyqty biriktiretin, eldikti eńselendirgen tulǵaǵa degen kóptiń qurmet-qoshemetiniń kórinisi. Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin eshkim joqqa shyǵara almaıdy. О́ıtkeni táýelsiz jańa memlekettiń negizin qalaǵan, elimizdiń ishki jáne syrtqy saıa­satyn da qalyptastyrǵan, elimizdiń she­karasyn nyqtap bergen de Elbasy. Memlekettegi ártúrli etnostardyń bir sha­ńyraq astynda beıbit ómir súrýi de El­basy saıasatynyń jemisi. Sol sebepti mun­daı eren eńbektiń eskerilýi kerek» deıdi.

Prezıdenttiń jetistikterin ulyqtaý, qurmet kórsetý álemdik tájirıbede qalyptasqan úrdis. Bul dástúrdi ári qaraı sabaqtastyrǵan memleketterdiń qatary az emes.  Máselen, AQSh-ta aqpan­nyń úshinshi dúısenbisi – Prezıdent kúni. Bul kúni – memlekette demalys. AQSh-tyń alǵashqy prezıdenti Djordj Vashıngtonnyń týǵan kúni 22 aqpan ekeni belgili, alaıda merekeni naqty bir data­ǵa belgilemeýiniń ózindik sebepteri bar eken. AQSh-tyń 16-shy prezıdenti Avraam Lınkolnniń týǵan kúni 12 aqpan mem­lekettiń birneshe shtatynda halyq arasynda merekege aınalyp ketken. Sondyqtan 1971 jyly Kongresi qos prezıdenttiń týǵan kúnin eskerip, aq­pan aıynyń úshinshi dúısenbisin federaldy kúshi bar mereke retinde belgileıdi. Bul tek eki prezıdentti eske alýmen shektelmeı, barlyq memleket basshylaryn ulyqtaý kúnine aınalǵan. Aqpandaǵy osy merekede AQSh-taǵy Vashıngton jáne basqa da qalalarda merekelik sharalar uıymdastyrylyp, festıvaldar ótedi. 

Memleket basshysyna arnaıy kún belgilegen elderdiń taǵy biri – Ońtústik Afrıkadaǵy Botsvana memleketi. Bul elde Prezıdent kúnin 2006 jylǵa deıin eki kún qatarynan toılap kelgen. Shildeniń alǵashqy dúısenbi jáne seısenbisine belgilengen merekeni 2006 jyly shildeniń úshinshi dúısenbisine aýystyrǵan. Bul merekede táýelsiz Botsvananyń birinshi prezıdenti Seretse Khamadan bastap odan keıingi memleket basshylarynyń da attary es­kerilip, qurmetke bólenedi.

Ulybrıtanııada 8 maýsym­da Patshaıymnyń týǵan kúnin toılaıdy. Elızavetanyń Uly­brı­tanııadan bólek Aýst­ra­lııa, Kanada, Jańa Zelandııa, Solomon araldary men Iаmaıka syndy dostastyq elderiniń patshaıymy ekenin eskersek, bul kún basqa memleketterde de resmı mereke.

Al Islandııa halqy 14 mamyrda Prezıdent kúnine oraı demalady. Osy kúndi birinshi prezıdenttiń emes, memlekettiń besinshi prezıdenti Olavrýa Ragnara Grımssonnyń týǵan kúni­men baılanystyrady. 1966 jyly bılik basyna kelgen kóshbasshynyń týǵan kúnin­de memlekette týlar kóteri­lip, merekelik keshter uıymdas­tyrylady. Angolada prezıdent kúnin Ulttyq qahar­mandar kúni dep ataıdy. Alaıda aıtýly mereke eldiń alǵashqy prezıdenti Antonıo Agostıno Netonyń týǵan kúnine belgilegen.

Er esimi qashanda el esinde eke­nin tarıh ta, búgingi mereke­ler de dáleldep keledi. Hal­qy­­nyń qamyn jegen asyl tulǵa­lardyń eńbegin eske alý, olardy qurmetteý – el birligin nyǵaıta túsýdiń jarqyn joly. «Bizdiń elimizde de osyndaı. 1 jel­toqsan – Tuńǵysh Prezıdent kúnin – Qazaqstan halqynyń yn­ty­maǵyn uıystyrǵan, bir­ligin bekemdegen mereke dep aıtýǵa tolyq haqymyz bar.