Osyǵan qaramastan álemde búginge deıin EKU arqyly 6,5 mıllıonnan astam adam dúnıege keldi. 42 jyl buryn sátti júzege asyrylǵan EKU ádisi qazirgi tańda úırenshikti jaǵdaıǵa aınalyp qana qoımaı, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý baǵdarlamasyna da engizildi. Biraq áli de bolsa EKU tehnologııasynyń aınalasynda qaýeset pen daqpyrt kezip júr.
Sonymen bıyl qazan aıynyń qaq ortasynda elimizde ekstrakorporaldy uryqtandyrý arqyly osydan 22 jyl buryn dúnıege kelgen qazaqstandyq qyz ana atanyp, dúnıege ózi tabıǵı jolmen perzent ákeldi. Osylaısha EKU arqyly dúnıege kelgen adamdar da ata-ana bola alatyny kezekti ret dáleldenip, kúdik pen qorqynysh seıile tústi.
Dárigerler áıeldiń tabıǵı jolmen bosanǵanyn, náreste ýaqtyly jáne deni saý bolyp dúnıege kelgenin qýana habarlady. Sábıdiń salmaǵy da qalypty – 3,200 gramm.
Degenmen, osy arada oqyrmandy adastyrmaý úshin aıta ketken jón. Bastapqyda keıbir BAQ ókilderi «Qazaqstanda osydan 24 jyl buryn EKU arqyly dúnıege kelgen alǵashqy qyz ana atandy» dep aqparat taratqan bolatyn. Munyń anyq-qanyǵy tómendegideı.
– EKU kómegimen týǵan balalardyń ózderi tabıǵı jolmen balaly bola ala ma degen suraq talaılardy mazalaıdy. Qazaqstanda EKU-dan týǵan birinshi qyz bala 1996 jyly bizdiń áriptesterimizdiń kómegi arqyly dúnıege kelgen. Biraq ol áli turmysqa shyqqan joq. 1997 jyly bizdiń ortalyqta Alesıa Shın týyldy. Mine, sol qyz tabıǵı jolmen bizdiń ortalyqtyń 22 jyldyq tarıhynda alǵashqy ana bolyp otyr, – deıdi joǵary sanattaǵy dáriger-reprodýktolog, Reprodýktıvtik medısına ortalyǵynyń medısınalyq dırektorynyń orynbasary Lıýdmıla Badelbaeva.
Lıýdmıla Badelbaeva 1996 jyly uzaq ýaqyt boıy bedeýlikpen alysyp, ana bolýdan kúderin úze bastaǵan pasıentine EKU baǵdarlamasyn júrgizedi. Birinshi uryqtandyrý sátsiz aıaqtalǵanyna qaramastan, kelesi aıda birden oǵan ekinshi múmkindik berilip, júktilikke qol jetkizilgen.
Oraıy kelip turǵanda aıtý paryz. 1995 jyly 18 sáýirde elimizdiń tanymal embrıolog-reprodýktology bedeýlikti emdeý boıynsha emhanasyn qurǵany aıan. Shyndyǵynda, elimizdegi eń alǵashqy EKU arqyly jaryq dúnıe esigin ashqan qyz Alesıa Shınnen bir jyl buryn kishkentaı ǵana osy laboratorııada qursaqqa bitedi. Al bul balanyń «avtory» – Saltanat Baıqoshqarova. Bul jurttyń bárine málim oqıǵa. Onyń arhıvtik beınejazbalary men fotomaterıaldary, sol kezde eldi eleń etkizgen jańalyq jarııalanǵan gazet-jýrnaldardy muraǵattardan ońaı tabýǵa bolady. Qazaqstandaǵy alǵashqy «qutydan shyqqan» qyzdyń jasy búginde 23-te. Ulybrıtanııada joǵary bilim alyp júrgen jaıy bar. Deni saý. Ázirge turmysqa shyqpaǵandyqtan, balaly bolýdy da josparlaı qoımaǵan.
