Qostanaı oblysynda aýa raıynyń jaýyn-shashyndatyp turǵanyna biraz boldy. О́ńir turǵyndary bıylǵydaı kól-kósir jańbyrdy sońǵy jyldary kórmegen bolatyn. Taıaýda jańbyr tipti kúndiz-túni tyıylmaı jaýdy. Biraq onyń arty barmaq basyndaı burshaqqa ulasady dep eshkim oılamaǵan. Oblystyń biraz jerinde baıqalǵan burshaq, ásirese, Meńdiǵara aýdanynyń sharýashylyqtaryna biraz zalal keltirdi. Osy aýdandaǵy jaıqalyp turǵan myń gektarǵa jýyq egin alqabyn typ-tıpyl etip otap ketti. Dıqandardyń shyǵyny mıllıondaǵan teńgemen sanalady.
Qostanaı oblysynda aýa raıynyń jaýyn-shashyndatyp turǵanyna biraz boldy. О́ńir turǵyndary bıylǵydaı kól-kósir jańbyrdy sońǵy jyldary kórmegen bolatyn. Taıaýda jańbyr tipti kúndiz-túni tyıylmaı jaýdy. Biraq onyń arty barmaq basyndaı burshaqqa ulasady dep eshkim oılamaǵan. Oblystyń biraz jerinde baıqalǵan burshaq, ásirese, Meńdiǵara aýdanynyń sharýashylyqtaryna biraz zalal keltirdi. Osy aýdandaǵy jaıqalyp turǵan myń gektarǵa jýyq egin alqabyn typ-tıpyl etip otap ketti. Dıqandardyń shyǵyny mıllıondaǵan teńgemen sanalady.
Jalpy, Meńdiǵara jeri qara topyraqty, qunarly aımaq. Dıqandar jylda gektarynan kem degende 12 sentnerden ónim jınaıtyn. Eginniń kógi bıyl da jaqsy edi. Shildeniń aıaǵynda bıdaı sabaǵynyń turqy jarty metr bolyp qalǵan. Fermerler bıyl gektarynan 18-20 sentnerden ónim alamyz dep úmittenip otyrǵan. Bir shaqyrymdyq jolaqpen ótken at qulaǵy kórinbes qalyń burshaq egisti joq qyldy. Tabıǵattyń tamyrshysyndaı bolyp qalǵan kánigi dıqandar da mundaı burshaqty buryn kórmegenderin aıtyp otyr.
Egis alqaby qatty zardap shekken «Egin» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory Marat Moldashev barmaq basyndaı burshaqtyń qylyshtyń júzindeı ótkir qyrly bolyp jaýǵanyna tańǵalady. Egin tek janshylyp, qyrqylmaǵan, bıdaı sabaǵyn ótkir pyshaq jumsaǵandaı ortasynan tilip ótken.
– Burshaqtan keıingi alqapqa qaraýdyń ózi qıyn. Jaý shapqandaı, alapat kórinis. Bıdaı sabaǵyn eki jerden qyrqyp ári tilip ótken. Búkil bir alqapty osylaı týrap tastaǵan. Burshaqqa urynǵan alqaptyń barlyǵy jaramsyz bolatyn túri bar. Kómek kerek, óıtkeni bizde egin egýden basqa kásip joq. Bıylǵy mańdaı terdiń barlyǵy qumǵa sińgendeı joq boldy, – dep tabıǵattyń tosyn qylyǵyna qynjylady sharýashylyq basshysy Marat Moldashev.
Ol bıyl 3,5 myń gektarǵa egin ekken bolatyn. Sonyń 300 gektarynan astamy tabıǵat apatynan typ-tıpyl boldy. Taǵy da 500 gektardaı bıdaı ishinara zaqymdanǵan. Aldyn ala boljam boıynsha bul sharýashylyqtyń burshaqtan shekken shyǵyny 12-15 mıllıon teńgege jetip jyǵylady. Osy aýdandaǵy «Borovoe» agrofırmasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń shekken zııany munan kóp bolmasa, az emes kórinedi. Jalpy, Meńdiǵara aýdanynda tórt sharýashylyq burshaq zardabyn tartqan. Olardyń búlingen egis alqabynyń kólemi myń gektardan asady. Zardap shekken egistiń kólemi men shyǵyndy arnaıy komıssııa anyqtaıtyn bolady. Dıqandar saqtandyrý kompanııalaryna úmit artyp otyr.
Meńdiǵara aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Aleksandr Kovalchýk aldymen burshaqtan búlingen alqaptardyń kólemi ólshenip, naqtylanǵannan soń, shyǵyn esebi shyǵarylatynyn, sodan keıin ǵana saqtandyrý kompanııalary óz qorytyndysyn jarııalaıtynyn aıtady. Shyǵyn tolyq ótelmese de, ol dıqandar qolyna tıisti tólem tıerine senimdi.
«Qazgıdromet» RMK Qostanaı oblystyq fılıaly mamandary mundaı alapat burshaqtan habarsyz ekendigin aıtty.
– Shilde aıynyń ekinshi jartysy Qostanaı oblysynda jaýyndy-shashyndy boldy. Aýa aǵysynyń qubylýyna qaraı nóser de quıdy, naızaǵaı da kóp baıqaldy. Burshaqtyń jaýýy ábden yqtımal, biraq keń kólemdi qamtymaı, bir jolaq jerden ótýine baılanysty tabıǵattyń bul qubylysyn aldyn ala tap basa almadyq, aýa raıyn boljaý kartasynda kórsetpeýimiz de sondyqtan. Tamyz aıynyń alǵashqy onkúndiginde de oblys aýmaǵynda jaýyn-shashyn, ásirese, ótkinshi jańbyrlar jaýyp turady. Negizinen kún jyly bolady, biraq aýa aǵysyna qaraı keıbir jerlerde taǵy da jańbyrdyń burshaqqa aınalmasyna kepildik bere almaımyz. Tylsymy kóp tabıǵat emes pe?.. – deıdi «Qazgıdromettiń» oblystyq fılıaly aýa raıyn boljaý bóliminiń basshysy Valentına Zagrebına.
Kókten jaýǵan burshaqtyń «buzyqtyǵynan» tuzy sor bolǵan dıqannyń jaǵdaıyna endi saqtandyrý kompanııalary túsinistikpen qarasa jarar.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
Qostanaı ob
