Jaqańdy kózben kórip, syrttaı bile bastaǵanymyzǵa da, mine, tórt múshelden asyńqyraı jyǵylyp, jarty ǵasyr júzi bolyńqyrapty. Olaı deıtinim, 1970 jyldyń tamyzynda biz kádimgi Kırov atyndaǵy QazMÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetine jańa túsip, qońyr kúzde aýdıtorııalarǵa júregimizdi lúpildete alǵash qadam basqan kezimizde bul kisilerińiz Almatynyń baıtaǵynda ózderin sýdaǵy balyqtaı sezinip, tap osynda besinshi, ıaǵnı sońǵy kýrsta oqyp júr eken. Qyzyq bolǵanda, áli esimde, fakýltet tabaldyryǵyn jańa attaǵan bizdiń birinshi kýrstyń túbit murttary men túlep ushqaly turǵan besinshi kýrs tastúlekteriniń ádemi kezdesýi ótkizildi. Birinshi kýrstan men, besinshi kýrstan osy kúni esimi elge tanymal Shómishbaı Sarıev aǵamyz óleń oqyp edi-aý sol saltanatty jıynda. Bizge aqjoltaı tilek aıtqan aǵa tolqynnyń ishinde Baqqoja Muqaı, Smaǵul Elýbaı, Sultanáli Balǵabaev syndy qazaq ádebıetiniń keıingi aımańdaı myqtylarynyń bolýy ol kýrstyń qanshalyqty myqtylyǵyn da ańǵartsa kerek-ti. Sol kezde Baqqoja aǵamnyń oqýmen qosamjarlaı «Bilim jáne Eńbek» jýrnalynda isteıtinin bilemin. О́ıtkeni meniń bir shaǵyn fantastıkalyq áńgimem osy kisiniń qolynan ótip, aǵalyq sharapatymen jýrnalda jarııalanǵan-dy. Al negizi keıipkerge keler bolsaq, Jaqań da osal emes, oqýymen qosa, sol kezdegi el-jurttyń eń súıikti gazeti «Lenınshil jastyń» bildeı bir qyzmetkeri, kún aralatyp, keıde kún qurǵatpaı qulash-qulash maqalalary shyǵady da jatady. Qazirgi tilmen aıtqanda, jetpisinshi jyldardyń bas kezindegi Jaqaý Dáýrenbekovtiń tanymaldyǵyna qazirgi aqyn-jazýshylardyń qaı-qaısysy da qyzyqqandaı edi desek, aqıqattan áste alshaq ketpeımiz. Bul az deseńiz, jaı jópsheńdiniń qoly jete bermes «Jazýshy» baspasynan jedeqabyl júremeletip «Bógenaýyl balalary», «Alǵashqy sabaq» atty tyrnaqaldy kitaptary shyǵyp ta úlgergen.
«Lenjastyń» ádebıet bólimine, ondaǵy Oralhan Bókeev pen Saǵat Áshimbaev aǵalarymyzǵa atbasyn jıirek buratyn sol bir armanshyl, albyrt shaqtarda, mine, osyndaı Jaqańa betpe-bet kelip sálem berip sóılesýge batpaıtynymyz da ras-tyn. Boıyn tik, keýdesin shalqaqtaý ustaıtyndaı kórinetin. Áıteýir syrttaı qaraǵandyǵy susy men mysy basa beretin-di. Nesi bar, mundaı myqtyǵa osyndaı az-kem tákapparlyqtyń jarasymdyǵyna da ishteı aqyr-taqyr kelisip qoıǵanbyz. Kim bilsin, «júregimizdi ustap, bir-bir Prometeıge uqsap, Oralhan men Saǵatqa ushyp jetetin» bizder úshin bul máseleniń ol kezde máni bolmaǵan da shyǵar, bálkim...
Es jıyp, aqyl toqtatyp, jaqynyraq juǵysqanda bildik emes pe Jaqańnan asqan jaımashýaqtyń joqtyǵyn, janynyń aǵyl-tegil atymtaı-jomarttyǵyn, peıiliniń qazaqy keńdigin, kóńiliniń alǵadaı alǵaýsyzdyǵyn, adam súıgish, ómir súıgish meıirimdi júregin... Iá, Jaqań osyndaı bolmasa, sonaý 1971 jyldyń sáýirinde besinshi kýrs stýdentine áıgili jýrnalıst-qalamger basshy Seıdahmet Berdiqulov jańa kitabyn: «Qadirli inim Jaqaý! О́zińniń iskerligińe rıza jaman aǵańnyń iltıpaty dep bilgeısiń» degen beıildi qoltańba jazyp berer me edi, jas óndirdi osylaı joǵary baǵalar ma edi!?. Iskerlik degende, izdempazdyǵyn, jýrnalıstik besaspaptyǵyn, qalamynyń júrdektigin, kórkem sózdi ıgerýdegi bıik óresin aıtady ǵoı. Osyndaı izgi aǵanyń iltıpatyna sol jańa búr jarǵan jas kúninde-aq, qalamgerlik tyrnaqaldy qadamdarynda-aq laıyqty bolǵany ǵoı. Demek, áý basynda Jaqańa jaqyndaı almaı jasqanshaqtaǵanymyz bekershilik ekenin bilsekshi...
Mine, endi sodan bergi qanshama bel-belesterden ótken belgili qalamger-jýrnalıst, baspager-jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Jaqaý Dáýrenbekovtiń jańadan shyqqan «Qoltańba» kitabyn bir demmen oqyp shyqqanda avtordyń jan dúnıesine, sezim syrlaryna ishten úńilgendeı ádemi áserge bólendik. Osyndaǵy kórkem jazylǵan, kóbine-kóp kózdiń jasyndaı móldirep túsken sanqyrly esselerden Bıýfonnyń «Stıl – adam» degen sóziniń shyndyǵyna taǵy bir kóz jetkizgendeımiz. Aıtsa aıtqandaı-aq, «Tulǵataný», «Aǵalar men iniler», «Ýaqyt jáne rýhanııat» sekildi taraýlarǵa bólingen ketpekteı tomdyqtyń óresi bıik. О́zgeniń tabysyna qýanýy, jalpy jaqsylyqqa súıinýi, qalamynan izgilik shýaǵynyń shalqyp tógilýi Jaqańnyń kúndelikti ómirdegi óziniń minezinen, bolmys-bitiminen aýmaı qalǵan dersiz. Keıbir ıirimderde, tipti, jarqyldap kúlgeni de kórinip turatyndaı. J.Dáýrenbekovtiń jazý máneriniń bir qyry, bir ǵajaby dep bileıik muny. Qalamgerdiń qalyptasqan qoltańbasy.
Kitapty tutastyryp turǵan bir altyn arqaý bar. Eń áýeli onyń keıipkerleri – elimizdiń belgili tulǵalary, qoǵam qaıratkerleri hám zamandas-qalamdastar. Osy oraıdaǵy ádebı portretter áserli jazylýymen, tek Dáýrenbekovtiń ǵana stıline, máner-mashyǵyna tán ózindik ózgeshe órnektermen baýrap alady. Kitaptyń kompozısııalyq túzilimi, jelisiniń bir kindikke baılanýy alýan taqyryptaǵy árqıly esselerdi bir shyǵarma etip qorytyp quıǵandaı, ádebı esseler ádebı portretterge ulasady, odan ádebı mınıatıýralar kórkem kestelenedi. Bular oı keshýdiń ádebı jazbalaryna jalǵasyp, sonyń izinshe sonaý bir jyldarda qalǵan saǵynyshty kúnderdiń qaz-qalpyndaǵy qımas sýretteri bolyp syr shertedi. Álbette, osynyń bári ult múddesin sóz etken ádebı tolǵamdarmen túıindelgende oqyrmannyń da aıyzy qanyp, kitaptyń óne boıynda avtormen birge tebirenip-tolǵanyp otyrary da anyq.
Betashar esse Qasym-Jomart Toqaevtyń «Nur men kóleńke» («Svet ı ten») atty kitaby jaıly oı-paıymdarǵa qurylypty. Osynaý saraptamalyq maqalanyń budan on jyl buryn jazylǵanyna nazar aýdarýdy suraımyz. «Tuńǵyshtar men tulǵalar» dese degendeı, ol kitapta álemniń ataqtylary men aqylmandary, jahandyq saıasattyń sardarlary haqynda sarabdal syrlar aǵytylypty. Álbette, áýelgi arna Elbasy Nursultan Nazarbaevtan tartylady. Odan soń álemdik saıasattyń saıahatyna bastaıdy. Alystan aldarqatpaǵan, jaqynnan tanyp bilgen. Kózbe-kóz kórinister, sózbe-sóz sýretter. Qyzmet oraıynda kezdesken, keńesken, terezesi teń otyryp sóılesken. Kóbine-kóp syrtqy saıasattyń tizginin ustaǵan, eldiń bolashaq prezıdentiniń sol kezderde túıgen oılary. Zerdeli kókirektiń aınasyna túsken aqjoltaılar kim deseńiz, AQSh-tyń memlekettik hatshysy Kondolıza Raıs, BUU-nyń jetinshi bas hatshysy, tegi afrıkalyq aqsúıek Kofı Annan, kóp jyldar Qytaı bıliginiń tizginin ustaǵan Szıan Szemın, Reseıdiń burynǵy tulǵaly prezıdenti Borıs Elsın, Sıngapýrdyń ult atasy atanǵan uly reformator Lı Kýan Iý, t.b. bolyp tizilip kete barady. Tartymdy kitaptyń taǵylymyn J.Dáýrenbekovtiń jetkize taratyp aıtqany sondaı, osynaý tanymdyq eńbekti oqyp shyǵýǵa oqyrman qushtarlyǵyn oıatqandaı. Ondaǵy kenen oılardy, kemel tulǵalardy kóz aldyna keltiredi. Taldaı otyryp kitaptyń ishki álemine ózińdi jetelep kirgizip jibergendeı áserlenýdiń ózi bir ǵanıbet emes pe. Áne, Jaqań osyndaı sheberlikti meńgergendigin baıqaımyz.
«Sheshe» dep atalǵan kelesi dúnıede qazaq eline tanymal qaıratker Qýanysh Sultanov ómirinen bir úzik syr shertilipti. Durysynda, negizgi obektisi – keıipkeriniń «Zaman jáne zamandastar» degen kitaby. Biraq bizdiń arpa ishinen dáıim bıdaı izdeıtin avtorymyz jalpydan jalqyny aıyra biletin, jalqydan jalpyny taratyp áketetin suńǵylalyqtan bul joly da jańylmapty. Sultanovtyń qalamgerlik qarymyn tolǵaı otyryp onyń adamdyq bolmysyna boılapty. Jas kezinde jar degende jalǵyz sheshesiniń janynda júrip qıyndyq mektebinde shynyǵyp shyńdalǵanyn, shıraǵanyn, keıde shıryqqanyn, sóıtip sharyqtaǵanyn óz áńgimesiniń ádibimen ádemi baıandaıdy.
Bir adamnyń tolyqqandy turpatyn, obrazyn ashyp kórsetý úshin onyń barlyq qasıet-qyrlaryn túgel túgendep, táptishteı tizbeleýdiń qajeti joq. Azamattyń bir jaqsy isin aıtsa jetkilikti eken. Naq osynyń aıǵaǵyn da «Qoltańbadaǵy» «Márt» atty mándi de maǵynaly sýretteme-esseden kóremiz. Kezinde Alashtyń aıkól azamaty Imanǵalı Tasmaǵambetov qazaqtyń ótpeli kezde ógeısitilip, jabyrqap júrgen aqyn-jazýshylarynyń júz kitabynyń jaryq kórýine janashyr bolyp, el ańyz qylyp aıtsa aıtqandaı qydyrly jaqsylyq jasaǵany málim. О́zi baspager Jaqań bul ıgi istiń bastan-aıaq basy-qasynda bolǵan, búge-shigesine deıin biledi. Júregine ıman-izgilik uıalaǵan Imanǵalı-Imekeńniń qasıet-bolmysyn, márt minezin jan-jaqty órnektep te, kórnektep te ashýǵa osy bir kesek qımyly ábden jetip turypty. Búginde «Tasmaǵambetovtiń júz kitaby!» desek, kóz aldymyzda qyran tuǵyrly azamat beınesi odan saıyn bıikteı túskendeı. Bekzat bolmysqa tán bul bederli qoltańbany bizdiń qalamger sátimen ańdaǵan hám syndarly aıshyqtaǵan.
Ádebı portretter kóshin klassık jazýshy Qalıhan Ysqaqov bastapty. Bir ǵajaby, osynshama úlken sýretker jaıly jaza otyrsa da, J.Dáýrenbekov pafos pen patetıkadan, qurǵaq maqtaý men qur tamsanýdan aýlaq. Qarapaıym aıtady. Naqty jetkizedi. Qalekeńniń óziniń «Qońyr kúz edisindeı» qońyr ǵana kóńil kúıleri. Shtrıhtarmen beredi. Uzaq-sonar baıandap jatpaıdy. Qońyr tirshilik. Bolǵan jaılar. О́mir úzikteri. Juldyzshalarmen bólip, qysqa da nusqa etıýdter túrinde usynady. Ádebıet jaıly áredikte ár jaǵdaıda aıtylyp qalǵan kesek oılar. Qalekeń tolǵamdary. Sóz kıesiniń shyńyn tanı túsýge umtyldyratyn shynshyl da shýaqty sýretter.
Jaqańnyń stıli jaıma-shýaq. О́ne boıynan áste eshbir qatań raı baıqalmaıdy. Sonysymen tartymdy oqylady. Jáne bir keremeti, kim jaıynda qalam terbese de, sol adamǵa degen qurmet-súıispenshiligi asa shynaıy kórinedi, sonshalyqty jumsaq júrekpen jaqsy kórip jazady. Mine, bul qalamgerdiń aıqyndalǵan qoltańbasy, mánzeldi máneri desek te bolar. Naq osy qasıet qazaqtyń kádimgi Qadyr aqyny týraly monshaqtap tizilgen mınıatıýraly etıýdterinde de ásem kórinis tapqan.
Áýeli «Sózjebe» degen taqyrybyn qalaı dál tapqan deseńizshi! Aıtty-aıtpady, Qadaǵań naǵyz taýyp aıtar sózdiń surmergeni edi ǵoı. О́mirde de, óleńde de, óziniń prozasynda da. Sózjebe! Aǵanyń osy sózjebeligine, ushqyr oılardyń týý sátterine Jaqań kóp retterde kólik ishinde birge júrgende kýáger bolǵan. «Mashına ústindegi áńgime» taqyrypshasy osyny ańǵartsa kerek. Sodan da bolar, kúnbe-kúngi qazaqy áńgimeler barysynda Qadaǵańnyń minez sıpattaryn da, oıshyldyq kenishin de, keıde, tipti, shyǵarmashylyq «qupııalaryn» da ájeptáýir ashyp tastaǵan. Álbette, baıqampazdyǵynyń, izdenimpazdyǵynyń, izerleı bilýiniń arqasynda. Qazaqtyń Qadyr aqyny jaıly kóp-kóp ǵıbrattarǵa qanyǵamyz.
Budan ári «Shabyt», «Sákeń sózge syımaıdy», «Bizdiń Nuraǵań», «Paryz ben parasat», «Jyrbulaq», «Saǵat», «Orysbaıdyń oı toǵysy», «Diń», «Maıa men Maǵıra», «Samǵaý» atty esselik oraıdaǵy dúnıeleri de osy taqylettes. Bular qazaq rýhanııatynyń, ult baspasózi men ulyq ádebıetiniń kórnekti tulǵalary týraly tatymdy da tosyn oı-tujyrymdardy tarqatady. Aǵa býynnan alǵany – aıtýly qalamger Orazbek Sársenbaı, jazýshy-jýrnalıst Seıdahmet Berdiqulov, bıik rýhty baspager-jýrnalıst Nurmahan Orazbekov. Bizdiń avtor úsh aǵasymen de jaqyn aralasqan, ıaǵnı «obektini» tonnyń ishki baýyndaı, ishten biledi. Bilgen soń biliktilikpen jazady. O.Sársenbaıdyń qazirgi jastar bile bermeıtin áıgili «1961 jyl» poemasyn kelistire taldaıdy, S.Berdiqulovtyń «Lenınshil jasty» bas redaktor emes, jaı redaktor bolyp basqarǵan kezderdegi aqyl-parasat, syrbazdyǵy men paıymdy-paryqtylyǵyn adal sózimen jaıyp salady, N.Orazbektiń bas redaktor hám bas baspager bolǵan ýaqyttardaǵy kúreskerligin yrzalyqpen súısine tolǵap sýretteıdi.
Sodan keıingi bir tolymdy da tegeýrindi top – Jaqańnyń óziniń stýdenttik jastyq shaqty birge ótkizip, sóz ónerine birge qulash urǵan qurdas-quralpastary, tól ádebıetimiz ben týma baspasózimizge olja salǵan orta tolqyn, qazirde aǵalyqty meńgerip, aqsaqaldyqqa bet túzegen býyn. Átteń-aı deımiz, Jarasqan Ábdirashevtiń aqyndyq aq bulaǵynyń kózi mezgilsiz biteldi, Saǵat Áshimbaevtiń salıqaly synynyń salaýatty aǵysy erte toqtady. Jaqaý essesi Jarasqan aqynnyń sol alqynǵan aq bulaqtaryn, aǵyl-tegil jyr bulaqtaryn eske oraltyp, saǵyndyrady, bilimdar da zıfa mádenıetti Saǵatpen shúıirkelese syrlasqandaı kúı keshtiredi. Sonymen qatar shúkir Allaǵa, qalamdaryn áli de kósile siltep júrgen Qýanyshbaı Qurmanǵalı, Orysbaı Ábdildaev, Nurlan Orazalın, Maǵıra Qojahmetova, Janat Elshibek, Qaısar Álim, taǵy basqa dos-joldas, zamandastar shyǵarmashylyqtarynyń shyraıly bir qyryn alyp, árqaısynyń ózine ǵana tán erekshelik-sıpattaryn tamyrshydaı tap basatynyna tańdanbasqa áddiń joq.
Al endi ádebıetimizge «О́mirzaıa» syndy óreli roman bergen aıaýly daryn Baqqoja Muqaıǵa degen Jaqań kóńiliniń kestesi de, peıiliniń destesi de alabóten. Sebebi, syrlas, muńdas jan dosy. «Shabyt shyraǵy» essesinde de, odan bólek jazbalarynda da Baqqoja dostyń sharyqtaǵan shaqtaryn eren shattyqpen, quddy bir óz qýanyshyndaı shalqyta súıinshilep jyrlaıdy. Az ǵana paraqtarda soı minezdi, oıly kózdi jigit aǵasynyń biregeı bolmys-kelbetin kóz aldymyzǵa keltirip beredi. О́miriniń sońǵy sátine deıin qyńbaǵan, arttaǵyǵa amanat qaldyrýdan tynbaǵan qaısar júrekti aıalap, ardaqtap muńdaıdy.
J.Dáýrenbekovtiń bir ilkimdi ereksheligi sol, kitapqa engen esse-maqalalarynyń janryn odan ári jerine jetkize aıqyndap, shegeleı anyqtap qoıady. Taqyrypshalardy túıindegen «oı-paıym», «bir úzik syr», «oı-baıan», «oı-órim», «áńgime», «esse-elegııa», «ádebı baıan», «esse», «úkili úzikter», «oı-sarap», «retro-lebiz», «syr-tolǵam», «retro-hıkaıa», «úshbý-lebiz», «birer-sóz», «ekspromt-esse», «oı-lebiz», «ádebı mınıatıýralar», «pragmatıkalyq paıym» syndy ádipti anyqtaýyshtar jazǵan dúnıesiniń mán-mazmunyn túsiný oraıyndaǵy baǵytty hám qalypty tolyqtaýysh, oqyrmanǵa kómekshi ekenin de ańǵaryp, atap kórsetkenimiz abzal. Buǵan qosa, bizdiń avtor qanattas qalamgerlerdiń sóz ónerindegi, shyǵarmashylyq minez bolmysy turǵysyndaǵy daralyq-erekshelikterin de tap basyp aıtary baryn baıqaımyz. Mysaly san sıpatty daryn Janat Elshibek haqynda: sonaý alpysynshy jyldardaǵy Balqashtyń bala tolqyny, búgingi jýrnalıstıkanyń dara tolqyny... Janat qabiletin qarymdy paıdalanady, asyryp aıtpaıdy, shashylyp tógilmeıdi»; «Qazaqtyń qyzyl kitabyn» jazǵan Sultanáli Balǵabaev týraly: «Avtordyń kútkeni de osy eken, ashy áńgimeni «Qazaqsha bilmeıtin qazaq qaı ultqa jatady?» dep bastap, qyjyldy saýalyn qaq mańdaıdan qoıady»; taqyrybynyń temirqazyǵynan aınymaıtyn jýrnalıst qalamger Janbolat Aýpbaev jaıly: «Janbolat sol tańdaýdan áli tanbaı keledi, onyń baspasóz betinde úzdiksiz jarııalanǵan dúnıeleriniń bári qaı mekennen jazylsa da altyn arqaýynan alshaqtamaıdy... Bul – búgingi bizdiń qolymyzdaǵy úsh kitap – «Ashylmaǵan araldar», «Birtýarlar», «Ulylardyń urpaqtary» bolyp aldymyzda jatyr» dep súıekti tujyrymdarmen aıshyqtaıdy. Al qazaq baspasózindegi belgili tulǵalar: Zákir Asabaevty – «Zııaly», Shámshıden Patteevti – «О́re», Qalı Sársenbaevty – «Estettiń álemi», Samat Ibraımdy – «Qum minezi» degen beıneli maǵynalarmen mánerleýi dáldigimen de, mándiligimen de jarasymdy der edik.
«Qoltańbany» oqyǵan kózi qaraqtylar jalpy shyǵarmashylyq, sóz óneriniń qyr-syry, jazýshylyqtyń azaby men jýrnalıstik kásiptiń qıyndyq-qyzyqtaryn tústep tanyp bile túseri haq. Bul turǵydan alǵanda kitaptyń tanymdyq qundylyǵy aına-qatesiz aqıqat. Sonymen birge azamattyq ustanymy tanylatyn, tipten, atoılap alǵa shyǵatyn tustar da barshylyq.
J.Dáýrenbekovti ult qamy, ult ıdeıasy, ult minezi, ult tili, ulttyq ıdealogııa, ulttyq sana, ulttyq múdde, ulttyq ustanym, ulttyq tárbıe máseleleri tolǵandyrady. Osy jaılardy taratyp, tarqatyp, maıly jilikteı shaǵyp aıtady.
Odan ári elimizdi jaılaǵan, qazaq qoǵamynyń qasiretine aınalǵan sybaılastyq sındromy, sybaılas jemqorly týraly da yzaly hám nazaly oı tolǵamaı, kesim-pishim aıtpaı tura almaıdy. Mine, mundaı turǵydaǵy jazbalar avtordyń azamattyq kelbetin kóz aldymyzda zaý bıikke kóterip áketkendeı. Ol derekti prozanyń dáıekti dúnıeleri haqynda oı tolǵasa da, kórkemsóz ben kósemsózdiń kórigin basyp, mazdaǵyn úrlese de, qalamger men kitap jáne oqyrman arasyndaǵy altyn arqaý qaıtse úzilmeıdi degen kókeıkesti problemany jan-jaqty qaýzasa da – osynyń bárinde qazaq halqynyń ulttyq muratyn alǵa shyǵarady. Mine, Jaqaý qalamgerliginiń jyldar boıy qalyptasqan ózindik qoltańbasy osyndaı. Osyǵan biz qýanamyz.
Al ázirge osy tilektestik lebizimdi avtormen ilkidegi bir áńgimeden keıin jazylǵan, odan soń oıda joqta osy kitapqa engen «Minez» atty óleńimmen túıindeıin. Álbette, bul óleń ádebıet súıer qaýymǵa osyndaı jaqsy kitap usynǵan izdenimpaz Jaqaý aǵataıyma arnalady.
Bolmasa da ońyp turǵan minezim,
Minezdini unatamyn men ózim.
Keıbireýler kómekeıin ashqansha
Kóre qoıam mineziniń óńezin.
Álmısaqtan «minez - adam saýyty»,
Minez – keıde kesir,
Keıde maqpal, maýyty.
Minezdiler minsiz emes desek te,
Montany kóz minezsizder qaýipti.
Jaıyp salǵan saqaranyń ǵajabyn,
Saıyp salǵan Saryarqanyń saz ánin,
Kótermeıtin kóringenniń mazaǵyn –
Qaıda meniń jylqy minez qazaǵym?
Qaıda ǵajap kúılerińniń minezi,
Qusqanatty bılerińniń minezi?
Kesip aıtqan er jigittiń márttigi,
Kesik aıtqan bılerimniń minezi?
Bolmaǵan soń bóri minez irilik,
Nege kerek kúıbeń qaqqan tirilik?
Qalmaı, sirá, bara ma bul qazaqta
Shalqaıǵanǵa – shalqaıatyn kidilik.
Teksiz emes.
Túp tamyrdan tekti edim.
Keksiz emes.
Mahambetteı kekti edim.
Betsiz emes.
Jer qorǵaǵan Jumabek,
Batyr minez Baýkeńderdeı betti edim.
О́tkelderi kóp bolsa da – ótkeniń,
Basyp turyp baba meken kók belin,
Kókbórilik minezińnen ajyrap,
Qoıdan qońyr qońsy bolǵan netkeniń?!
Ýa, nalyman!
Kúderimdi úzbeımin.
Tek-qasıet marjandaryn tizdeımin.
Kendebaısha Ker Qulamdy jebelep,
Qazaǵymnyń qaq minezin izdeımin.
Qorǵanbek AMANJOL,
Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty
