Qazaqstanda taǵamdyq jumyrtqa óndirisin sýbsıdııalaý jumystary 10 jylǵa jýyq júrgizilip keldi. Bul rette jumyrtqa baǵytyndaǵy qus fabrıkalary «ınvestısııalyq sýbsıdııa» (salynǵan ınvestısııanyń 25%-y), «nesıeniń jáne lızıngtiń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaý», «sońǵy nysandaǵy jumyrtqa baǵytyndaǵy asyl tuqymdy táýliktik tóldi satyp alý» jáne «taǵamdyq jumyrtqa óndirisiniń qunyn arzandatý» sııaqty memlekettik qoldaý túrlerimen qamtyldy.
Memleket tarapynan beriletin sýbsıdııanyń kómegimen 10 jyl ishinde qus fabrıkalarynyń óndirisi 83%-ǵa artyp, jylyna 4,3 mlrd jumyrtqaǵa jetti. Úkimet jumyrtqa óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda 2010 jyldan bastap 2019 jylǵa deıin «qus ósirýshilerge» sýbsıdııa túrinde 75 mlrd teńgege jýyq qarjy bóldi.
Memlekettik qoldaýǵa súıene otyryp, Qazaqstanda qus sharýashylyǵy salasy qalpyna keltirilip, jańǵyrtyldy. Sondaı-aq, qolda bar qus fabrıkalarynyń tehnıkalary qaıta jaraqtandyryldy. Olardyń kópshiligi memleket tarapynan berilgen jeńildetilgen nesıe jáne ınvestısııalyq salymdardy sýbsıdııalaý arqyly jańartyldy.
Osylaısha, Úkimet tarapynan bólinetin sýbsıdııalardyń arqasynda salanyń jaǵdaıy turaqtandy. Búginde Qazaqstanda qus sharýashylyǵy ónimderiniń jyl saıynǵy ósimi baıqalýda. Memlekettiń kómegimen jumyrtqa óndirisine bólinetin sýbsıdııanyń arqasynda ishki naryqtyń qajettiligi 120%-ǵa qamtamasyz etildi.
Joǵaryda atalǵan faktiler qazirgi ýaqytta jumyrtqa óndirýge baǵyttalǵan qus sharýashylyǵy salasy eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin tolyq qamtamasyz etip, ońtaıly jumys istep turǵanynyń aıǵaǵy. Endi bul salanyń ary qaraı damýy memlekettiń qoldaýymen emes, negizinen naryqtyq jaǵdaıda, tabıǵı jolmen júrýi tıis. Qus fabrıkalary ónimdiligi jyl saıyn artyp keledi: 2018 jyly 670 mln. dana jumyrtqa eksporttalsa, 2019 jyly – 1,5 mlrd. dana jumyrtqa ózge elge jiberilgen.
Sondaı-aq Úkimetiniń 2018 jylǵy 24 shildedegi №18975//423 qaýlysymen bekitilgen «QR AО́K damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa» arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda agrarıılerdi qarjylandyrýdyń qoljetimdiligin arttyrý úshin baǵa belgileýdi burmalaıtyn, Dúnıejúzilik saýda uıymynyń ádistemesi boıynsha «sary» sebetke jatatyn tıimsiz sýbsıdııalardy kezeń-kezeńmen qysqartý kózdelgen. Osyndaı naryqty burmalaýshy sýbsıdııalardyń túrine «ónim birligine arnalǵan sýbsıdııalar» dep atalatyn «taýarly-erekshe sýbsıdııalar» jatady. Mal sharýashylyǵyndaǵy taýarly-spesıfıkalyq sýbsıdııalardy qysqartý memlekettik baǵdarlamada 2020 jyldan bastap josparlanǵan.
Bul rette, sýbsıdııa berýdi toqtatý, «jumyrtqa sharýashylyǵyna» memleket tarapynan endi múlde kóńil bólinbeıdi dep kesip aıtý qatelik. Qus fabrıkalary úshin syıaqy mólsheri jeńildetilgen nesıe berý, sondaı-aq óndiris qýatyn kóbeıtý úshin tartylǵan ınvestısııalyq shyǵyndardy sýbsıdııalaý sharalary jalǵasady.
2019 jylǵy jeltoqsanda Úkimeti azyq-túlik taýarlarynyń ımportyn almastyrýdyń tıimdiligine júrgizilgen taldaýdy eskere otyryp, AShM-niń agrarıılerge arnalǵan sýbsıdııalardy qaıta qaraý josparyn maquldaǵan bolatyn.
Qabyldanǵan sheshimge sáıkes AShM ózin-ózi qamtamasyz etetin birqatar salalar boıynsha sýbsıdııalardy (ónim birligi úshin) alyp tastaýdy josparlap otyr. Atalmysh salanyń qataryna «jumyrtqa sharýashylyǵy» da engizildi.
Salany odan ári damytý ótkizý naryǵyn keńeıtýge jáne tereń óńdeýge kóshý arqyly óndiristi ártaraptandyrýǵa baǵyttalýy tıis. Jumyrtqany qaıta óńdeýdi damytý jumyrtqa untaǵy, melanj, aqýyz jáne qurǵaq fermenttelgen saryýyz, qurǵaq jumyrtqa qospalary jáne t. b. óndirýge múmkindik beredi. Bul otandyq kondıterlik jáne tamaq ónerkásibin sapaly jáne arzan ónimmen qamtamasyz etýge baǵyttalý kerek. Bul baǵytta memleket otandyq jumyrtqa óndirýshilerdi qoldaýǵa daıyn.
