Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy 1995 jyly 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan. Bul jańa memlekettiń negizgi qaǵıdattary men qundylyqtaryn bekitýdegi Qazaqstan halqynyń birligin kórsetken tarıhı oqıǵa bolyp tabylady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy 1995 jyly 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan. Bul jańa memlekettiń negizgi qaǵıdattary men qundylyqtaryn bekitýdegi Qazaqstan halqynyń birligin kórsetken tarıhı oqıǵa bolyp tabylady.
Elimizdiń sońǵy 18 jylda jetken jetistikteri – bul Konstıtýsııanyń jáne onyń negizinde qabyldanǵan zańnamanyń naqty nátıjeleri.
Ata Zańymyzda elimizde ómir súrip jatqan halyqtyń ortaq qundylyqtary dál kórsetilgen.
Ol – 140 etnos pen 46 dinı qaýymdastyqtardyń dostyq pen tatýlyqta turyp jatqan respýblıka aýmaǵynyń tutastyǵy men bólinbeýi.
Konstıtýsııada eshkimdi jynysyna, násiline, ultyna, tiline, dinge kózqarasyna jáne basqa da jaǵdaıattar boıynsha kemsitýge tyıym salynǵan. Munymen beıbitshilik pen turaqtylyq, barlyq halyqtyń ıgiligine ekonomıkalyq damý sekildi basty konstıtýsııalyq qaǵıdattar qamtamasyz etiledi.
Konstıtýsııanyń negizinde zamanaýı memlekettik mehanızm jáne quqyqtyq júıe quryldy, tıimdi ekonomıkanyń irgetasy qalandy, adamnyń quqyqtary men bostandyqtary qamtamasyz etiledi. Eń bastysy, bizdiń basty ıgiligimiz – beıbitshilik pen tatýlyq myzǵymaıdy.
Qazaqstan ózin demokratııalyq memleket retinde jarııalady. Al demokratııany zańdylyqsyz elestetý múmkin emes. Demokratııalyq memleket quqyqtyq emes bola almaıdy. Táýelsizdik jyldary Qazaqstan osy maqsatqa jetýde kóp ilgeri jyljydy. Alaıda, memlekettiń quqyqtyq bolýyna qoǵamnyń ózi septigin tıgizýi qajet. Qoǵam men memleket quqyqtyq dep atalý úshin kem degende úsh shart oryndalýy kerek, olar: zamanaýı, sapaly zańnama, ony saıma-saı qoldaný jáne tıisinshe quqyqtyq sana. Osy úsh baǵyt boıynsha kóptegen is-sharalar júzege asyrylǵan. Elbasy bekitken Quqyqtyq saıasat tujyrymdamasy Konstıtýsııanyń normalary men erejelerin tolyqqandy iske asyrýdyń jańa kezeńi bolyp tabylady.
Normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi qabyldaý kezinde qoǵamdyq múddelerge nuqsan keltiretin toptyq múddelerdi qoldaýdy eńserý, qoljetimdi sot ádildigine jetý jáne buqaralyq quqyqtyq tárbıe úshin áli de kóptegen ister jasalý kerek.
Elimizdiń ekonomıkasy memlekettik jáne jeke menshikti taný men teńdiktiń, menshikti qoǵam ıgiligine paıdalanýdyń jáne kásipkerlik qyzmet erkindiginiń konstıtýsııalyq prınsıpterine sáıkes damýda. Búgingi tańda memlekettiń medısınalyq qyzmet kórsetý jáne bilim berý, turǵyn úı qurylysy, jalaqy men áleýmettik tólemderdi kóterý sekildi áleýmettik suraqtardy tıimdi sheshýine múmkindigi bar.
Táýelsizdik alǵannan keıingi jyldary halyq kóptegen qıyndyqtardy eńsere aldy. Elde de, sonymen qatar, árbir qazaqstandyqtyń ómirinde de túbegeıli ózgerister paıda boldy. Azamattardyń qorǵalýy jáne ál-aýqattyń artýy patrıottyq sezimderdi oıatady. Konstıtýsııanyń ústemdigi Respýblıka egemendiginiń zańdy kórinisi.
Jyldar óter, múmkin halyqaralyq jaǵdaı men eldegi saıası keskin ózgerer, biraq bul Konstıtýsııa tarıhta beıbitshiliktiń, jasampazdyq pen damýdyń tólqujaty bolyp qala beredi.
Erden BORANBAEV,
Qyzylorda oblystyq sotynyń qyzmetkeri.
