Tájirıbe kórsetkendeı, tórt qabyrǵaǵa eriksiz «ózin-ózi qamaý», adamdardyń óz qalaýlary boıynsha tatýlasýyna yqpal etpeıdi. Ýaqyt óz degenine kóndiredi. Adamdardyń májbúrli túrde ózin-ózi oqshaýlaýy ádettegi ómir salty men yrǵaǵynyń buzylýyna, dostarymen ýaqyt ótkizý múmkindiginiń bolmaýyna, serýenge shyǵýǵa múmkindik bermeýine ákep soqty. Bul keıbir turǵyndardyń ashý-yzassyn týǵyzyp, olardy TJ rejımin buzýǵa, ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaýǵa ıtermeleıdi. Ýákiletti organdar osyndaı buzýshylyqtardyń jolyn kesedi, al tártip buzǵandar jaýapqa tartylady. Árıne, mundaı sharalardyń sebebi bar, óıtkeni vırýstyń taralmaýyna, qazaqstandyqtardyń densaýlyǵy men ómirin qorǵaýǵa baǵyttalǵan.
Aǵymdaǵy jylǵy 16 naýryzdan bastap respýblıka sottaryna TJ rejımin buzýǵa baılanysty 3145 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is kelip tústi, onyń ishinde 3119 is qaraldy, 63 is toqtatyldy. Osy isterdiń basym bóligi ÁQBtK-niń 476-baby boıynsha qaraldy. О́ńirler boıynsha mundaı isterdiń eń kóbi Almaty, Nur-Sultan qalalary, Túrkistan, Qaraǵandy jáne Almaty oblystary sottarynda qaraldy.
Taǵaıyndalǵan jaza túrleri boıynsha eń kóp aıyppul – 1875 (5-ten 10 AEK-ke deıin), 1077 (10 táýlikke deıin) jáne 104 eskertý taǵaıyndaldy.
Salystyrmaly túrde basqa elderdiń zańnamasyna sáıkes qoldanylatyn osyndaı sharalardy mysalǵa keltireıik:
Fransııada karantındik sharalardy bir jolǵy buzý 135 eýro, al 15 kún ishinde qaıtalanýy 1500 eýro aıyppul salýǵa ákep soǵady. Eger adam bir aı ishinde karantındi 4 jáne odan da kóp ret buzsa, oǵan 6 aıǵa túrmege qamaý jáne 3500 eýro aıyppul salynady.
Italııada aıyppul 400-den 3000 eýroǵa deıin, túrmege qamaý merzimi 3 aıǵa deıin.
Qytaıda mindetti karantındi buzǵany úshin ólim jazasy qoldanylýy múmkin.
Sıngapýrda ózin-ózi oqshaýlaýdy alǵash ret buzǵany úshin aıyppul 10 myń sıngapýr dollaryn quraıdy. Al bizge kórshi Reseıde karantındi buzǵany úshin jeke tulǵa 15 – ten 40 myń rýblge deıin, zańdy tulǵalar 200-den 500 myń rýblge deıin aıyppul tóleıdi.
Sońǵy kúnderi quqyq buzýshylar men jekelegen adamdar tarapynan osyndaı ister boıynsha jazany jeńildetý qajet degen pikirler bastady, tipti sottardyń qamaýtýraly shyǵarǵan qaýlylarynyń kúshin joıý talaptary da bar.
Sottar sot tóreligin ınternette, Instagram nemese Facebook jelilerinde emes, zańda belgilengen rásimderge sáıkes júzege asyrady. ÁQBtK-niń 23-babynda belgilengen prosestik sheshimderdi daýlaý jáne prosestik áreketterge shaǵym jasaý erkindigi qaǵıdaty sot qaýlysyna jáne prosestik normalarǵa sáıkes shaǵym jasaýǵa múmkindik beredi. Osyndaı qaýlylarǵa shaǵymdar túskende nemese prokýrordyń ótinishhattary bolǵan jaǵdaıda ǵana joǵary satydaǵy sottar birinshi satydaǵy sottar shyǵarǵan qaýlylardy qaıta qaraý quqyǵyna ıe bolady.
Eger apellıasııalyq nemese kassasııalyq satylar tómengi sottyń sheshimdi zańsyz qabyldaǵan jaǵdaıda, mundaı sot qaýlylarynyń, sózsiz, kúshi joıylady nemese ózgertiledi. Mundaı jumys apellıasııalyq sottar men Joǵarǵy Sot qyzmetiniń mánin bildiredi ári olardy kúndelikti, úzdiksiz júzege asyrady.
