«Aqyldydan shyqqan sóz – talaptyǵa bolsyn kez».
(Abaı)
Kez kelgen jumyr basty pendeniń boıyndaǵy adamı qasıetterin bıiktetip, sanasyn damytatyn, aqyl-oıyn úzdiksiz kemeldendirip, namysyn únemi janyp otyratyn álemdegi eń úzdik 50 klassıkalyq shyǵarmanyń qunarly qundylyqtaryn tobyqtaı etip túıindep, tarynyń qaýyzyna syıǵyzǵan Tom Batler-Boýdonnyń «Ǵumyryńyzdy ózgertýge serpindi shabyt syılaıtyn klassıkalyq 50 kitap» (Tom Butler-Bowdon. 50 Self-Help Classics: 50 Inspirational Books to Transform Your Life», 2003) atty týyndysymen jete tanysqan zerdeli oqyrmannyń birde-biri beıjaı qalmaıtyny kúmán týdyrmaıdy. О́ıtkeni, 50 tom emes, bir ǵana kitap-qazynaǵa toǵytylǵan qundylyq ıiriminen sýsyndaǵan adamnyń aq nıetti avtorǵa tek qana rıza bolatyny kúmán týdyrmaıdy.
«Aqyldydan shyqqan sóz – talaptyǵa bolsyn kez».
(Abaı)
Kez kelgen jumyr basty pendeniń boıyndaǵy adamı qasıetterin bıiktetip, sanasyn damytatyn, aqyl-oıyn úzdiksiz kemeldendirip, namysyn únemi janyp otyratyn álemdegi eń úzdik 50 klassıkalyq shyǵarmanyń qunarly qundylyqtaryn tobyqtaı etip túıindep, tarynyń qaýyzyna syıǵyzǵan Tom Batler-Boýdonnyń «Ǵumyryńyzdy ózgertýge serpindi shabyt syılaıtyn klassıkalyq 50 kitap» (Tom Butler-Bowdon. 50 Self-Help Classics: 50 Inspirational Books to Transform Your Life», 2003) atty týyndysymen jete tanysqan zerdeli oqyrmannyń birde-biri beıjaı qalmaıtyny kúmán týdyrmaıdy. О́ıtkeni, 50 tom emes, bir ǵana kitap-qazynaǵa toǵytylǵan qundylyq ıiriminen sýsyndaǵan adamnyń aq nıetti avtorǵa tek qana rıza bolatyny kúmán týdyrmaıdy.
Aıtsa, aıtqandaı-aq, Tom Batler-Boýdon kúni búginge deıin esimderi búkil álemge áıgili Lao-Szy (b.z.d.VI-V ǵ.ǵ.), Rım ımperatory Mark Avrelıı (b.z.II ǵ.), óz zamanynda memleket qaıratkeri bolǵan Boesıı (b.z.480-524 j.j.), AQSh-tyń irgetasyn qalaýshylardyń biri – Bendjamın Franklın (1706-1790 j.j.) sııaqty ondaǵan fılosoftar men tarıhı tulǵalardyń asyl oılaryn ǵana emes, búgingi álemniń shoq juldyzdary sanalatyn Dalaı-lama, Deıl Karnegı, Dıpak Chopra, Paýlo Koelo, Stıven Kovı nemese ondaǵan basqa da kemeńger oıshyldardyń klassıkalyq týyndylarynyń ǵıbratqa toly súzbesin óz shyǵarmasynyń ózegine sheber óre bilgen. Avtordyń mundaǵy nysanasy da, joǵaryda atap ótkendeı, búgingi adamdy, onyń ishinde, ásirese, jetkinshek jastardy adamzat órkenıetinde jınaqtalǵan rýhanı qundylyqtardyń izgilik bulaǵynan sýsyndatyp, oı-órisi men adamı sapasyn jetildirý.
Máselen, daosızmniń negizin qalaǵan danyshpan Lao-szy óz zamanyndaǵy el tutqasyn ustaǵan kóshbasshylardy eki topqa bólip qaraǵan: birinshisi – kózdegen maqsatqa tek bilektiń kúshimen ǵana jetetin qara kúshtiń ıesi ıan – erkek kindikti batyr tulǵa; ekinshisi – ın – kópshilikti birinshi orynǵa qoıatyn ana tulǵaly emshi-qolbasshy.
Danyshpan Lao-szy bylaı depti: «Kemeńger abyzdar kóptiń ishinen erekshelenip turady, sebebi, olar ózderin bútinniń bólshegi dep esepteıdi. Olar kóptiń kózine túsýge tyryspaıdy, sondyqtan da olardyń óńinen nur tógilip turady. Olar uly nysanalarǵa qol jetkizedi. Sebebi, olar ataq-dańq izdemeıdi. Olardyń abyzdyǵy aıtqan pikirlerinen ǵana bilinbeıdi. Bul qasıet olardyń tula boıynda tunyp turady. Olar báske túspeıdi, sebebi, olarmen eshkim pikir talastyrmaıdy».
Demek, jasampaz halqymyzdyń: «Ulyq bolsań, kishik bol» nemese «Betegeden bıik, jýsannan alasa bol» degen danalyqtarynyń da astarynyń tym tereńde jatqanyn, sosyn olardyń ózge halyqtardyń qundylyqtarymen teń túspese, kem túspeıtinin de, adamzat izgilikterimen astasyp jatatyn myńdaǵan jyldyq tarıhy bar ekenin de ańǵarý qıyn emes.
Bizdiń zamanymyzdyń 161 jylynan 180 jylyna deıin 19 jyl Rım ımperııasynyń tizginin ustaǵan Mark Avrelıı – sońyna ádilettiliktiń óshpes izin qaldyrǵan fılosof. О́ziniń «Oıtolǵaý» («Meditations») dep atalatyn áıgili eńbeginde kemeńger ımperator kez kelgen kisi tóńiregindegi buıymdar men adamdardy óziniń qalaýyna saı piship-kesýge tyryspaı, olardy baz qalpynda qabyldaý qaǵıdasyn berik ustanǵan. Sonymen qatar, álemge basqa adamnyń kózimen qaraýǵa tyrysýdyń ózi de kez kelgen tulǵanyń kókjıegin keńeıtetinin dáriptegen. Kisiniń ózinen basqa jandy jek kórýi, jaqtyrmaýy nemese syrtynan ǵaıbattaýy tabıǵat zańyna qaıshy keletinin, sos
