Qazirgi kezde «Koronavırýs» indetine baılanysty elimizde «Tótenshe jaǵdaı» engizilip, «Úıde bol!» aksııasy qyzý júrip jatyr. Al bilim berý salalary jappaı «Qashyqtyqtan bilim alý» júıesine kóshýde. Osy oraıda, úlken megapolıste ornalasqan Almaty Ýnıversıteti ujymy qazirgi qıyndyqtardy jeńýdiń joldaryn izdestirip, oqý-tárbıe úderisiniń tıimdiligin arttyrýda barlyq múmkindikterdi paıdalanýda.
Ult kóshbasshysy Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar – rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda: «... Kún sanap ózgerip jatqan dúbirli dúnıede sana-sezimimiz ben dúnıetanymymyzǵa ábden sińip qalǵan taptaýryn qaǵıdalardan arylmasaq, kósh basyndaǵy eldermen ıyq tirestirý múmkin emes» dep atap kórsetken edi.
Osy oraıda, biz rýhanı jańǵyrýdyń jańa baǵyttaǵy ósý belesi, úıden shyqpaı, zamanaýı ınnovasııalyq tehnologııalardy meńgerip, ózindik shyǵarmashylyqqa beıimdelýi – qazaq bolashaǵynyń jemisi dep atap óter edik.
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim týraly Zańynyń 8 babynda «Bilim júıesiniń basym mindetteriniń biri – oqytýdyń jańa tehnologııalaryn engizý, bilim berýdegi aqparattandyrý, halyqaralyq ǵalamdyq kommýnıkasııalyq jelilerge shyǵý» dep atap kórsetilgen. Soǵan oraı, qashyqtyqtan oqytý tehnologııasyn engizý barysynda, alys aımaqtaǵy eldi-mekenderden stýdentter aqparat almasa alady, ózara yntymaqtastyq artyp, izgilikti mádenı qarym-qatynas qalyptasady.
Oqý-tárbıe úderisindegi onlaın júıesi kásibı baǵdarlanǵan stýdentterdiń ǵylymı izdenýshilik qabiletterin arttyryp, jaýapkershilik pen jınaqtylyqqa baýlýda. Aǵymdaǵy jospar boıynsha stýdentterdiń shyǵarmashylyq baıqaýlarǵa qatysý maqsatynda, ǵylymı jetekshilerimen tyǵyz qarym-qatynas ornatýdaǵy daıyndyqtary qarqyndy júrýde. Bul «Úıde bol!», «Biz birgemiz!» aksııasy stýdent-jastardyń jınaqy, únemdi, sabyrly, sergek bolýdaǵy minez-qulyqtyq qalyptastyratyny sózsiz.
Osynaý qıyn sátterdegi stýdent-jastardyń «Biz jeńemiz!», «Úıde bolyńyz!» taǵy basqa taqyryptaǵy beınerolıkteriniń mazmunynyń tárbıelik mańyzy zor. Biri sabaqqa daıyndalyp, biri ata-anasyna qolǵabys tıgizip, tipti ınternet jelisiniń ustamaı jotalardan kórinis berýi – bolyp jatqan rýhanı silkinister der edik.
Jastarda tyń ıdeıalar kóp. Tek, oń baǵyt berip, durys jol kórsetsek bolǵany. Ultjandy azamat bolýdaǵy qasıetterge baýlý – úlkenderdiń mindeti. Mundaıda, Abaıdyń «... eger isińnen nátıje kórgiń kelse, ár ýaqytta ózińnen-óziń esep alyp otyr» degen ataly sózi oıǵa oralady. Olaı bolsa, únemi ózińe syn kózben qaraý, izdený, jańalyqqa umtylý, ómir talabyna saı bolý, adamı qasıetińdi bıik ustaý – rýhanı kemelge jetý degen sóz. Sebebi, sapaly bilimsiz, rýhanı qalyptaspaǵan adam - ómirge baǵaly eshteńe alyp kele almaıdy. Rýhanı tárbıe – el bolýdyń negizi.
Saǵat ÁLDEKENOV,
Almaty ýnıversıteti Tárbıe isi jónindegi prorektory,
Zań ǵylymdarynyń Ph.D doktory.
Qalııa AHATAEVA,
Almaty ýnıversıteti Rýhanı jańǵyrý joba keńesiniń jetekshisi,
p.e.k., dosent.
