Mektep kitaphanashysynyń mártebesi qandaı?

Mektepte muǵalim­dermen birdeı qyzmet etip, ba­la tár­bıesine de, qoǵamdyq is-sha­ralarǵa da belsene aralasyp jú­retin kitaphanashylar nege es­kerilmeı qaldy? Redaksııaǵa barsha qazaqstandyq mektep kitaphanashylarynyń atynan hat jazǵan Nursulý Sembıeva esimdi avtor osy suraǵyna tıisti mekemelerden jaýap alǵysy keledi, jaýapqa qosa naqty nátıje kútedi. Shymkenttik Nur­sulý Sembıeva redaksııaǵa jol­daǵan hatyn Facebook áleý­mettik jelisine de salypty. Aıta keteıik, avtordyń bul jazbasyn bólisip, pikir jazyp, unatý belgisin qoıǵan adamdar sany mol.

Sonymen avtor ne deıdi? Avtor­­dyń qozǵap otyrǵan máse­lesi tek aılyq jalaqyny kóbeı­tý turǵysynda ǵana emes. Ol eń aldymen mektep kitapha­nashysynyń mártebesi qandaı ekenin bilgisi keledi. Árıne mektep kitaphanashysynyń kim, atqaratyn mindetiniń qandaı ekeni tıisti resmı qaǵazdarda qolmen qoıǵandaı ǵyp jazýly turǵanyna kúmánińiz bol­masyn. Biraq avtor búı deıdi: «Qazirgi tańda mektep kitap­hanashylary jaqsy kúnderdi tózim­di­lik­pen kútip júrgen adamdar sanatyna kirip otyr. Mek­tep kitaphanashylarynyń dáre­jesi – asa mańyzdy jáne aýyr másele. Sebebi mektep kitapha­na­­shylaryna zań turǵysynan da, adam faktory turǵysynan da qoldaý kórsetilmegen. Onyń aıqyn dáleli mektep kitap­hanashylarynyń bir ýaqytta mynadaı qyzmetterdi atqarýy: mektep kitaphanasynyń meńge­rý­shisi, mektep kitaphanashysy, abonement bıblıografy, oqý zalynyń kitaphanashysy, mektep kitaphanasyna kitap tasýshy, mektep kitaphanasynyń tazalaý­shysy. Joǵaryda kórsetilgen qyzmetterdi atqaryp júrgen kitaphanashylar tarapynan myna­daı suraq týyndap otyr. «Mek­tep kitaphanashysynyń már­te­besi qandaı?» Mek­tep ki­taphanashylary gýmanı­tar­lyq bilim ala otyryp, mektep ujymynda tehnıkalyq qyz­­metker bop tabylady. Bul qan­shalyqty durys?».

Osy qoǵamda ómir súrip jat­qan qaı-qaısymyz da mektepte bilim aldyq. Ár mektep­te bir kitaphanashy nemese uza­ǵan­da eki kitaphanashy bola­tynyn jaqsy bilemiz. Olar­dyń qyzmeti de oqýshynyń kóz aldynda. Iаǵnı aıtaıyn de­ge­­nim, avtordyń joǵarydaǵy sóz­­deri tekserýdi qajet etetin, qıyspaı turǵan sózder emes. Rasynda da biz olardyń bir ózi bir­neshe mindetti atqaratynyn óz kózi­mizben kórgenbiz. Áıtse de olardyń «pedagog» bolma­ǵan­dyqtan, mektep muǵalimderimen mártebesi birdeı emestigin bil­meıdi ekenbiz.

Mektep kitaphanashylary tehnıkalyq qyzmetker bolǵan­dyqtan, olardyń aılyǵy óte az. Jańa jyldan bas­tap mek­tep muǵalimderiniń ja­la­qysy ósken kezde mektep ki­taphanashysynyń aılyǵy jalaqysy sol kúıi ózgermeı qal­ǵan. Biz ózi salystyrǵandy jaqsy kóremiz ǵoı. Mysaly, statıstıka komıtetiniń málimetine sensek, 2018 jyly eldegi ortasha aılyq jalaqy 152,4 myń teńge bolǵan, al 2019 jyldyń alǵashqy úsh aıynda ortasha aılyq jalaqy 10,5 paıyzǵa ósip, 168,5 myń teńgeni quraǵan. Endi dál osy komıtettiń saıtynda qańtardaǵy baǵalaý bo­ıynsha ortasha aılyq jalaqynyń kór­setkishi – 197 950 teńge. Iаǵnı ortasha aılyq jalaqynyń soń­ǵy úsh jylda birneshe paıyz­ǵa óskenin kóremiz. Biraq mektep kitaphanashylarynyń aı­lyǵy osy ortasha aılyq jala­qynyń shenine de mańaılaı al­maıdy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev byltyr halyqqa arnaǵan joldaýynda «Biz mádenıet salasynda jumys isteıtin azamattarǵa jetkilikti túr­de kóńil bólmeı otyrmyz. Bul – eń aldymen kitaphana, mýzeı men teatr qyzmetkerlerine qa­tysty másele. Olardyń eń­bekaqysy sońǵy jyldary múl­dem kóbeıgen joq», dep aıt­qan bolatyn. Kóńilge demeý bolatyn jalǵyz nárse – Mem­­leket basshysynyń ózi ki­taphanashylardyń jaǵdaıy­nan habardar. Osy jerde aılyq jalaqyny kóbeıtýdegi ala-qula­lyq týraly az da bolsa aıtyp ótkimiz keledi. Úki­met mádenıet salasy­ qyz­­met­kerleriniń aılyq ja­laqy­syn qansha jerden kóbeıt­kisi kelgenimen, zańdardaǵy ol­qylyqqa baılanysty oıdaǵy sharýa júzege aspaı jatady. Sebebi eldegi mádenı ujym­dardyń barlyǵy da Mádenıet jáne sport mınıstrligine baǵynysty emes. Respýblıkalyq deńgeıdegi birqatar uıymnan basqasy jergilikti atqarý­shy bıliktiń, dury­sy ákimdikterdiń quzyryn­da. Sondyqtan mektep kitap­ha­na­shysy ózin mádenıet sala­synyń qyzmetkerimin dep sanaǵanymen, onyń aılyq ja­laqysy jergilikti bıýdjet esebinen qarastyrylady. Bul tek mektep kitaphanashysyna ǵana emes, mádenıet salasyna jappaı qatysty másele. Rasynda da bizdiń qoǵamda eń az aılyq jalaqyny mádenıet salasynyń ókilderi alady. Kitaphanashylar, mýzeı, mu­raǵat qyzmetkerleri, teatr ártisteri, balet bıshileri, t.b. Ara-arasynda olardyń aı­lyq jalaqylaryn shamalap kóterip otyrǵanymen, joǵa­ryda aıtqanymyzdaı biri respýb­lıkalyq, biri jergilikti bıýdjetke qaraǵany sebepti, biriniki ósip, ekinshileriniki óspeı qalady. Mektep kitaphanashylarynyń janaıqaıyn da osy turǵydan qarastyrý kerek dep esepteımiz.

Joǵarydaǵy hat ıesi mek­tep kitaphanashylaryna qa­tysty sheshimin tabýy tıis dep tómendegi máselelerdi kórse­tedi:

1.Mektep kitaphanashy­synyń mártebesin anyqtaý. Iаǵnı pedagogıkalyq JOO-nyń pedagog-bıblıograf ma­man­dy­ǵyn bitirgenderin es­kerip, «peda­gog-kitaphanashy» mártebesin berý.

2.2020 jyldyń 1 qańta­rynan bastap muǵalimdermen bir­deı aılyq jalaqymyzdy kóterý.

3.Mektep kitaphanasy aýma­ǵy boıynsha mektep ishindegi eń úlken kabınet bolyp sa­nala­dy. Kitaphanaǵa mektep kitaphanashysy jaýapty bol­ǵan­dyqtan «kabınet» úshin aqy tóleý.

4.Eńbek demalysyna 56 kún berý.

Mine, mektep kitaphanashy­lary óz janaıqaılaryn osylaı bildirip otyr. Aıtpaqshy, osy jýyrda ǵana Májilis depýtaty Magerram Magerramov plenarlyq májilis barysynda Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń atyna depýtattyq saýaldama joldady. Depýtat mektep kitaphanashysynyń aı­lyq jalaqysyn kóterý má­selesi men olardyń qyzmettik mártebesin anyqtaý týraly aıtty. Ári qaraı máseleniń qalaı sheshiletini joǵary laýazymdy qyzmet atqaratyn tulǵalardyń nıeti men amalyna táýeldi.