Ádette mundaı máseleler kóterilgende, áýeli oıymyzǵa memlekettik organdar oralady. Olardyń mindeti – jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý, túrli máselelerdi boldyrmaý. Quqyq qorǵaý mekemelerimen birge atalǵan máseleler tóńireginde túrli deńgeıdegi ákimdikterdiń janynan qurylǵan Kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııa da jumys isteıdi.
Jýyrda Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary Erjan Jylqybaevtyń qatysýymen oblys ákimdigi janyndaǵy atalǵan komıssııanyń otyrysynda birqatar máseleler qaralǵan bolatyn. Oblysta osy jyldyń tórt aıynda jasóspirimder arasyndaǵy qylmys 49,2 paıyzǵa tómendegen. Esepti kezeńde 17 urlyq, 4 tonaý, 3 buzaqylyq, 2 denege jaraqat salý jáne
1 avtokólik urlaý, sondaı-aq 4 túrli sıpattaǵy qylmystyq derek tirkelgen. Atalǵan qylmystardyń deni Taraz qalasy, Shý jáne Qordaı aýdandarynda oryn alǵan. Bir ókinishtisi, qylmysqa mektep oqýshylary, kolledj stýdentteri qatysqan. Jambyl oblystyq kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııanyń hatshysy Baqyt Jaqsylyqovanyń aıtýynsha, Jambyl polıtehnıkalyq joǵary kolledjiniń eki stýdenti tóbelesken. Biraq tóbelesten soń álgi eki bala oıyn kezinde qulap qaldyq degen syltaý aıtqan. Alaıda sol eki stýdenttiń biri ótken jyly bolǵan tonaý faktisi boıynsha Taraz qalalyq polısııa basqarmasynda esepte tur eken. Al tóbelesken balalardyń ekinshisi 2019-2020 oqý jylynyń birinshi semestrinde 126 sabaqqa qatyspaǵan. Biraq Taraz qalalyq ákimdigi janyndaǵy kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý komıssııasy bul týraly eshqandaı aqparat bermegen. Tipti jasóspirimderdiń arasyndaǵy tártip buzýshylyq máselesi qalalyq komıssııa otyrysynda da qaralmaǵan. Sóıtip eki balanyń arasyndaǵy tóbelesti atalǵan komıssııa jasyrǵan. Sonymen qatar bul eki balanyń da tolyq emes otbasynda tárbıelenip jatqandyǵy anyqtalǵan. Jalpy, kámeletke tolmaǵandardyń quqyǵyn qorǵaıtyn komıssııa oryn alǵan osyndaı nárselerdi tekserip, tıisti oryndarǵa joldaıtyn qurylym bolýy kerek. Bul eki balanyń arasyndaǵy jaı kelispeýshilik, tóbeles bolǵanymen, munyń ózi de qylmysqa aparatyn jol ekenin umytpaǵan jón. Taǵy bir aıta keterligi, árbir jasóspirim óz ómirine ózi jaýapty ekenin bilgeni, túısingeni abzal.
Negizinen jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý máselesinde oblys ortalyǵynan bólek, óńirdiń birqatar aýdandarynda da kemshilikter anyqtalǵan. Jambyl oblystyq kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııanyń hattamasymen Talas aýdanynyń ákimi Baqyt Qazanbasovqa bıylǵy 10 naýryz kúni aýdandyq atalǵan komıssııanyń kemshilikteri kórsetilip, usynym joldanǵan eken. Bul usynymda Talas aýdandyq bilim bóliminiń de jumysy synǵa alynǵan. Aýdandaǵy birqatar bilim oshaqtarynda tárbıe jáne quqyqtyq tárbıe jumystary álsiregen. Sondaı-aq Tamdy aýylyndaǵy Qoıgeldi atyndaǵy orta mekteptiń eki oqýshysy óz-ózine qol jumsaýǵa áreket etken. Alaıda oblystyq komıssııanyń málimetinshe, aýdan basshysy jaýapty tulǵalarǵa eshbir shara qoldanbaǵan. Sol sııaqty, Qordaı aýdanynda da jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaýǵa baılanysty máseleler bar bolyp shyqty. Osy jylǵy 20 sáýirde Qordaı aýdandyq aýrýhanasyna 17 jastaǵy qyz óziniń júkti bolyp qalǵanyn eskertken (7 aptalyq júktilik). Sondaı-aq ol ózin Qordaı aýylynyń turǵyny zorlaǵanyn aıtyp aryzdanǵan. Sol kúni atalǵan derek boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, kúdikti de ustalady. Biraq japa shekken qyzdy teksergen aýdandyq aýrýhana dárigeri polısııaǵa habar bermeı, aýdan ortalyǵy Qordaı aýylyndaǵy №3 orta mekteptiń dırektoryna habarlasady. Bul mekteptiń dırektory da bul oqıǵany tıisti oryndarǵa jetkizbeı, álgi qyzdy keshki mektepke aýystyryp jiberipti. Búgingi tańda atalǵan faktiler boıynsha qylmystyq tergeý amaldary júrgizilýde.
Jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý – búgingi qoǵamdaǵy kúrdeli máseleniń biri. Degenmen tıisti oryndarǵa mindet artyp qoımaı, birinshi kezekte árbir adam óziniń quqyǵyn qorǵaı bilýi kerek der edik. Ejelden qanymyzǵa sińgen uıat, ıman qaǵıdalaryn otbasynan, odan keıin mektep qabyrǵasynan jete túısinip shyqqan balanyń erteń óz-ózin qorǵaı alatyn azamat bolatynyna senýge bolady. Jalpy, qoǵamda jastyq albyrttyqpen qatelesýdiń, «Oınap júrip ot basýdyń» máselesi kún sanap kúrdelenip bara jatqandaı. Al oryn alǵan barlyq jaǵdaıdy der kezinde tekserip, ony tıisti oryndarǵa jetkizý de jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaýǵa kómektesetin qadam. Oryn alǵan jaǵdaıdy jasyryp, jabýdyń sońynyń jaqsylyqqa aparmaıtyny taǵy anyq.
Jambyl oblysy
