Kúrdeli aýrýmen kúreste kúsh biriktiredi

Iá, qaı aýrýdyń bolsyn jaqsysy joq. Biraq búgingi tańda adam balasyn alań­datyp otyrǵan derttiń biri – shashy­rań­qy skleroz.

Shashyrańqy skleroz – ortalyq júıke júıesiniń sozylmaly aýtoımmýndy aýrýy, jas, eńbekke qabiletti jastaǵy adamdardyń múgedek bolyp qalý sebepteri arasynda alǵashqy oryndardy ıelenedi. Derekterge súıensek, álem­de 2,3 mln adam osy dıagnozben aýyrady.

30 mamyrda ótetin Búkilálemdik shashy­rańqy skleroz kúni qarsańynda Eýra­zııalyq medısınalyq qaýymdastyq Merck jáne Sona-Pharm kompanııalarymen Qazaqstanda osy aýrýdy dıag­nos­tıkalaý men emdeýdi jaqsartý maq­sa­tyn­da yntymaqtastyq týraly memo­randýmǵa qol qoıdy. Áriptestiktiń negiz­gi maqsaty – osynaý kúrdeli aýrýdy dıagnostıkalaý men emdeýde klı­nıkalyq jáne ǵylymı-zertteý sala­syn­daǵy yntymaqtastyqty damytý. Búginde qazaqstandyq emdelýshiler bir-birine osy aýrýmen kúreste qoldaý kór­setý úshin jáne qoǵamdyq ortanyń atalǵan aýrýdan habardar bolýy úshin TMD jáne Ýkraınanyń basqa elderiniń pasıentterimen kúsh biriktirip otyr. Olar alǵash ret jetekshi nevrolog-sarapshylardyń qatysýymen ótken halyqaralyq onlaın konferensııaǵa qatysty, onda olar bolashaqqa úmitpen qaraý baǵdary, otbasy men qyzmettik mansapty josparlaý joldary týraly aqparat almasýǵa múmkindik aldy.

Shashyrańqy skleroz – ortalyq júı­ke júıesiniń aýyr aýtoımmýndy aýrýy. Onyń eń jıi belgileri – kórý qabiletiniń buzylýy, álsizdik sondaı-aq qozǵalys úılesimdiligindegi qıyndyqtar. Aýrýǵa shaldyqqan 10 jyl ishinde ýaqtyly em qabyldamaǵan pasıentterdiń 50%-y múgedek bolyp qalady. Mamandardyń boljaýy boıynsha, álemde 2,5 mln-ǵa jýyq adam osyndaı dıagnozben ómir súrýde.

Eýrazııalyq medısınalyq qaýym­das­tyqtyń málimetinshe, Qazaqs­tan­da osyndaı dıagnozy bar 1767 pasıent tir­kelgen, 100 myń turǵynǵa shaqqanda aýrý­shańdyq 10,7 oqıǵany quraıdy. Olardyń basym kópshiligi – Aqmola, Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy oblys­ta­ry men Almaty, Nur-Sultan jáne Aqtóbe qalalarynda turady.

«Shashyrańqy sklerozdan negizi­nen 20-dan 40 jasqa deıingi jastar zardap shegedi. Sondyqtan da Qazaqstanda bul áleý­mettik mańyzdy aýrýlar tobyna jat­qyzylǵan. Aýrýdy der kezinde dıagnos­tı­kalaý jáne shashyrańqy sklerozdyń (PITRS) aǵymyn ózgertetin preparattarmen bara-bar derbestendirilgen emdeýdi erte júrgizý asqynýdyń aldyn alýǵa múmkindik beredi, aýrýdyń órshýin jáne emdelýshilerdiń múgedek bolyp qalý prosesin aıtarlyqtaı baıaýlatady. Qazaqstan – emdelýshilerge der kezinde aıyryqsha kóńil bólinetin jáne sapaly terapııaǵa ýaqtyly mán beriletin TMD boıynsha az ǵana memleketterdiń biri. Memleket osy sanattaǵy naýqas­ta­ry­­­nyń dári-dármekpen qamtamasyz eti­lý shyǵyndaryn jabady, olar ha­lyq­­aralyq emdeý standarttaryna sáı­kes turǵylyqty jeri boıynsha tegin zamanaýı preparattar alady», deıdi «Eýrazııalyq medısınalyq qaýym­das­tyq» ZTB basqarma tóraǵasy, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy Nadejda Petýhova.

Bul aýrýǵa alǵash ret shaldyǵyp, onymen betpe-bet kel­gender jıi sharshap, bul dıagnozdy durys qabyldaı almaıdy.

«2018 jyldyń 28 maýsymynda Astana qalasy boıynsha shashyrańqy sklerozben aýyratyn múgedekterdiń qoǵamdyq birlestigi quryldy. Ony qurý­dyń maqsaty – atalǵan dıagnozy bar adamdarǵa kómek kórsetý jáne olardyń qoǵamdaǵy múddelerin bildirý. Nur-Sultanda osyndaı 100-den astam pasıent turady. Bul – adamdardyń kúsh-qýatyn joıatyn aýrý, bul syrqat olardyń ómiriniń barlyq jaǵyna áser etedi jáne árbir adam ony ártúr­li qabyldaıdy. Biz pasıentterdiń kún­de­lik­ti tirshiligin yntalandyrýǵa jáne olardyń ómirine ártúrli sıpat berýge kómektesemiz. Naýqastarǵa jáne ol­ar­dyń jaqyndaryna aýrý týraly aq­pa­rattar beremiz, osy baǵytta ártúrli is-sharalar ótkizemiz. Máselen, trenıngter, semınarlar, qaıyrymdylyq túski as, balalarǵa arnalǵan jańa jyldyq erteńgilik, paralımpıadalyq jattyǵýlar», deıdi Nur-Sultan qalasy boıynsha shashyrańqy sklerozben aýyratyn múgedek-naýqastardyń qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Sapýra Baıǵýa­nova.

Eýrazııalyq medısınalyq qaýym­das­tyq­tyń Merck jáne Sona-Pharm kompanııalarymen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýdaǵy maqsaty – shashyrańqy sklerozdy dıagnostıkalaý jáne emdeý salasyndaǵy birlesken klı­nıkalyq jáne ǵylymı-zertteý serik­tes­tigin qurý.

«Osydan 20 jyl buryn osy syr­qat­pen kúresý úshin sheshim qabyldaı bas­ta­ǵandardyń biri retinde Qazaqstanda turatyn pasıentterge medısınalyq kómek kórsetýdi jaqsartýǵa úles qo­sý­ǵa tyrysamyz. Búginde osyndaı syr­qa­ty bar adamdar durys tańdalǵan terapııa arqyly tolyqqandy ómir súrip, bolashaqqa jospar jasap, otbasyn qura alady. Bul ásirese syrqaty jas kezinde anyqtalǵan naýqastar úshin asa mańyzdy. Biz TMD elderindegi seriktesimiz – Sona-Pharm kompanııasymen birge dári­ger­ler men pasıentterge osy aýrýdy emdeý úshin ınnovasııalyq sheshimder usyna alatynymyzǵa qýanyshtymyz. Eýrazııalyq medısınalyq qaýymdastyq tarapynan bul baǵdardyń qoldaý tap­qanyn maqtan tutamyz jáne qaýym­das­tyqpen yntymaqtastyqta syrqaty bar adamdardyń ómir súrý sapasyn art­tyrýǵa umtylýdaǵy mańyzdy qadam bolady degen senimdemiz», deıdi TMD elderindegi Merck Biopharma meke­me­siniń dırektory Rodjer Elıa.

Búginde Merck jáne Sona-Pharm kompanııalarynyń qoldaýy nátı­je­sinde Qazaqstanda pasıentterge konsýl­ta­sııalyq kómek kórsetýge ar­nalǵan ar­naıy kabınetter jumys isteıdi. Sonymen qatar olardyń bazasyn­da nevrolog-mamandar jalpy tájirıbe dárigerleri úshin aýrýdy der kezinde taný boıynsha túrli bilim berý is-sharalaryn, konsılıýmdar men dóńgelek ústelder ótkize alady.

«TMD elderi men Ýkraınadaǵy Merck kompanııasynyń seriktesi bola otyryp, biz pasıenttik jáne dárigerlik qoǵam­dastyqtyń shashyrańqy sklerozben kúres jónindegi bastamasyn qoldaýǵa umtylamyz. Mysaly, syr­qa­ty bar pasıentter táýlik boıy kon­sýl­tasııalyq qoldaý ala alatyn arnaıy kabınetterdiń ashylýy Qazaqstanda ǵana emes, postkeńestik keńistiktiń basqa da elderinde de suranysqa ıe bolýy múmkin óte mańyzdy jáne ýaqtyly sheshim. Sonymen qatar Eýrazııalyq medısınalyq qaýymdastyqpen ynty­maq­tastyq týraly úsh jaqty kelisim jasaı otyryp, biz bolashaqta atalǵan dıagnozy bar kóptegen naýqastardyń tolyqqandy ómir súrýine kómektese alamyz», dedi Sona-Pharm mekemesiniń bas dırektory Ostap Kýpnovıskıı.

Bıylǵy jáne aldaǵy jyldardaǵy Halyqaralyq shashyrańqy skleroz kúniniń basty taqyryby – «MS Con­nections» (ShS-baılanystar) bolmaq. Iаǵnı, áleýmettik kedergilerdi eńse­rý úshin pasıentterdi biriktirý, olar­dyń jalǵyz qalýyna jol bermeý, oqshaý­lanýyn boldyrmaý. Búginde bul ba­ǵyttaǵy zamanaýı tehnologııalar mańyzdy ról atqarady. TMD el­de­ri men Ýkraınada pasıentter men olardyń týysqandary jáne dárigerler úshin Halyqaralyq ShS kúnine arnalǵan barlyq belsendi is-áreketter bilim berýdiń onlaın-platformasynda uıym­das­tyrylady. Bul olarǵa aýrý týraly jáne ony emdeýdiń jańa múm­kin­dikteri týraly kóbirek zerdeleýge, sonymen qatar ShS aýrýymen ortaq kúreste basqa elderdiń ókilderimen kúsh biriktirip, tájirıbe almasýǵa múmkindik beredi.