Bular kádimgi atam zamannan qıyr qonyp, shet jaılap júretin Altaıdyń Abaq kereıleri. Alǵash 1930-shy jyldary О́r Altaıdan úrkip, qazirgi Shınjan ólkesiniń ońtústik-shyǵysyna barady. Onda turaqtap baıyz tappaı aqyry 1940 jyly degende Úndistan asyp ketkender. Marqum Halıfa Altaı atamyz osy kóshtiń bel ortasynda júrgen. Sol atamyz aıtatyn: "Alǵash Altaıdan kóshkende 36 myń adam edik, 1941 jyly Úndistanǵa osydan 3039 tiri jettik. Arada bir jyl ótkende jersinbeı 2000-ǵa tarta adam ólip ketti. 1942 jyly 1150 adam tiri qaldyq. Sodan 1946 jylǵa deıin birde-bir áıel balasy qursaq kótermedi. Týra jetinshi jyly degende alǵashqy bala týdy".
Joǵardaǵy Srınagar qalasy Kashmır ólkesiniń ortalyǵy. Sol kezde Kashmır ólkesi Úndistan men Pákstan arasyndaǵy daýly óńir bolatyn. Halqynyń kóbi musylman dinin ustanatyn bolǵandyqtan alǵash Úndistanǵa ótken qazaqtar osy óńirge oıysyp kelgen. Onyń ber jaǵynda Káshmırdiń bıleýshisi Sheıh Muhamed Abdýlla qazaqtardy jerinen aýǵan "muhajır" sanap kóp kómek kórsetken.
Qazaqtar osynda 12 jyl turyp, 1954 jyly Túrkııaǵa qonys aýdarǵan. Osy qazaqtarǵa 1951 jyly joǵardaǵy amerıkandyq jýrnalshy kelip, bir jyl birge turady. Qazaqtyń tilin úırenedi. Kıno túsiredi. Marqum Halıfa atamyz: "E, ol bizdiń Klark emes pe!" súısinip aıtyp otyrǵanyn talaı estigen edik.
Sýretke qarap otyryp, osy qazaqtardy dúnıeniń jartysyn aınalyp, sonyń ishinde dalanyń qońyr ańy da óte almaıtyn ataqty Taklamaqan shólin basyp ótip, Gımalaıdan asyp túsken. Jan balasy baspaıtyn Tıbettiń Dýnhýan ólkesindegi Szıanfodýn jartasyn kókteı ótip, uzyndyǵy 1 mıl úńgirdegi býddanyń músinderi men freskalyq órnekterin kórgen. Artynan ókshelep qýǵan jaýdyń áskerlerimen aıanbaı soǵysyp, 90 paıyzy jolda qyrylǵan beıbaqtar dep aıta alamyz ba?. Shyndyǵynda solaı. Biraq sýrette kóshpendi ómirdiń saltanaty baıqalyp turǵan joq pa?. Kóp jylǵy ómir men ólim arpalasy qazaqtardyń saǵyn syndyra almapty.
Burynraqta amerıkandyq jýrnalshynyń maqalasyn ultshyl azamat Sábetqazy Aqataı marqum ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldary qazaq tiline aýdaryp, jarııalamaqqa nıet etken kórinedi. Sodan shaǵyn úzindi usynǵan jón bolar: "...Men Kashmır jazyǵyndaǵy Srınagarda ata-babalary 2 myń jyl Ortalyq Azııada kóship júrgen erekshe halyqtyń ókili – qazaqtardyń arasynda bir jyl boldym. Qasiretti joryqtyń qataq synyn artqa tastaǵan qazaqtar endi esjııa bastaǵan sekildi. Olardyń dáýlesker aýyz ádebıetin tyńdaǵan alǵashqy amerıkandyq men bolarmyn. Bul kóshpendiler jaz shyǵa shańy men qapyryǵy yǵyr qylǵan tastap jaılaýǵa shyqty. Kashmırlik arǵymaqtaryn ertep mingen olar (meni de ertip aldy) taýǵa shyǵyp ketti. Bıe baılap rahat ómirdi bastap ketti..."
Mılton Dj. Klark qazaqtardyń ómir tarıhyn zertteýmen ǵana aınalyspaǵan kórinedi. 1954 jyly bulardyń Túrkııaǵa kóshýine muryndyq bolǵan. Tipti 1953 jyly AQSh-tyń prezıdenttigine úmitker Adlaı E. Stevensondy Srınagarǵa ertip kelip, qazaqtardyń ómirimen tanystyrǵan. Hasan О́raltaı aǵamyzdyń aıtýynsha Mılton Dj. Klark AQSh-taǵy SRÝ-dyń qyzmetkeri. Ol qazaqtardy shynynda kommýnıstik rejımniń tepkisinen qashty ma, joq pa degendi anyqtaý úshin jiberilgen adam deıdi.
Qalaı desekte bul sýretter búgingi qazaq dıasporasynyń tarıhı qujaty retinde qymbat. Joǵardaǵy dittegen jerine jete almaı qaza tapqan nemese qańǵyryp basqalarǵa qoldy bolyp ketken beıbaqtardyń sarqytyndaı tarıhtan bizge jetken tábárik.
Osy oraıda Elbasy Nursultan Nazarbaev joǵardaǵy qazaqtardyń alasapyran ómiri jaıly: "Týǵan jerinen tys búkil jer sharyna shashyrap ómir súrip jatqan bes mıllıonǵa jýyq qandastarymyzdyń qandaı qaıǵyly da, qorlyqty joldan ótkenin búgingi kózi tirilerdiń eshqaısysy da óz deńgeıinde barsha qasiret qaıǵysymen beınelep bere almaıdy. О́ıtkeni, keıde qujat jetispeıdi, keıde bosqyndardyń tutas kósh kerýeniniń izderi belgi-bedersiz taý shatqaldaryna sińip, joq bop ketedi nemese múrdeleri qazaq dalasynan shalǵaıda ataýsyz qalǵan" - dep, atap ótipti. ("Tarıh tolqynynda" Almaty, "Atamura" 1999 jyl, 140-bet)
Shyndyǵynda qazaq tarıhyndaǵy asa bir eleýli oqıǵa túıeli kóshpen "Gımalaı asqan» kóshpendiler týraly sońǵy jyldary birneshe shyǵarma jaryq kórdi. H. Altaıdyń "Altaıdan aýǵan el", D. Janaltaıdyń "Qıly zaman – qıyn kúnder", Hasan О́raltaıdyń "Elim-aılap ótken ómir" kitaptarynda egjeıli-tegijeıli baıandalǵan.
