GAZ QUBYRLARY TARTYLÝDA

Elbasy tapsyrmasyna oraı 2004 jyl­dan bastaý alǵan “Qyzylorda qalasynyń turǵyn úı sektoryn jáne jylý, qýat kóz­derin ilespe gazǵa kóshirý” jobasy bul kún­deri jemisti júzege asyp keledi. Aldymen munaı kenishterinde ysyrap bolyp janyp jatqan “kógildir otyndy” halyq­tyń paıdasyna jaratý maqsatynda  2004-2010 jyl­darǵa arnalǵan baǵdarlama jasalǵan bolatyn.  Sodan beri Elbasynyń tikeleı baqy­laýyn­da turǵan mańyzdy joba kidirissiz iske asýda. Baǵdarlama 2 kezeńdi qam­tydy. Joba­nyń alǵashqy ke­zeńinde, ıaǵnı 2004-2007 jyldar aralyǵynda  7,4 mlrd. teńge ıge­rilip, Qy­zyl­orda jylý elektr ortalyǵy jáne Qy­zyl­­orda Ońtústik jylý ortalyǵy sııaq­­ty mańyzdy nysandarǵa, 8 bý qazan­dyǵyna, 382 kóp qabatty jáne 4 myńǵa jýyq jeke sektor­daǵy tur­ǵyn úılerge gaz qubyry tartyldy. Odan ári 2008-2010 jyl­dardy qamtyǵan ekinshi kezeńde joba úshin bólingen 3,1 mlrd. teńgege 463,1 shaqyrym joǵary, or­tasha jáne tómengi qysymdaǵy gaz qubyr­lary júrgizildi.  Birinshi kezeńde gazǵa qosylmaǵan  kóp qabatty úılerdiń turǵyn­dary osy joly arzan otynǵa qol jetkizdi. Sonymen birge bul ýaqytta jeke tur­ǵyn úıler ıeleriniń arzan da tıimdi jylý kózine degen suranysy eselep artty. Qys boıy  birneshe tonna kómir men otynǵa ketetin shyǵynnyń qysqarǵanyna jurt­shylyq dán rıza. Bıyl Qyzylorda qala­syn gazdandyrý 76 paıyzdyń deńgeıine jetti. Bul kórsetkish gazdandyrý baǵdar­lamasynyń basym bóligi eńserilip, tolyq­qandy júzege asýyna jaqyn qalǵanyn aıǵaqtaıdy. О́tken jyly syrboıylyqtardyń 1 tekshe metr gazǵa óteıtin tólemi 37 paıyzǵa arzandady. Qyzylorda qalasynyń turǵyndary “kógildir otyn” úshin eń arzan aqy tóleıtin boldy. Jylý jáne qýat kózderi baǵasynyń tómendeýi óz kezeginde qalanyń ekonomıkalyq, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýyna, turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýyna  oń yqpal jasady. Onyń ústine suıytylǵan gazdyń baǵasy da 3 esege arzandady. Alǵashqy jobany 2010, ıaǵnı, ústimizdegi jyly aıaqtaý josparlanǵan bolatyn. De­genmen, bıylǵy gazdandyrý jumystaryna 1,384 mlrd. teńge bólinip, qalǵan 875 mln. teńge 2011 jylǵa jyljytylyp otyr. Joba júzege asqan jyldary gaz­dandyrý baǵdarlamasyna enbeı qal­ǵan úılerdiń máselesi kúrdeli kúıinde qalyp kelgen edi. Bul túıinniń sheshi­min tapqan oblys basshylyǵy  2004 jylǵa deıin turǵyzylǵan úılerge “kógildir otyn” jetkizýdiń joldaryn jiti zerdeledi. Sóıtip, bıylǵy jyl­dyń jobasyna engizdi. Aldaǵy ýa­qytta gaz jetkizilmegen aımaqtardyń má­selesi de túbegeıli sheshiletin bolady. Erkin ÁBIL. QYZYLORDA.