fcordabasy.kz
22 oıynshynyń 17-si legıoner!
«Aıta aıta Altaıdy, Jamal apam qartaıdy», demekshi biz aıtqaly turǵan másele bizge deıin de talaı ret kóterilgen-di. Biraq myna derek eshkimdi de beıjaı qaldyrmasy anyq.
1 shildede 3-týr aıasynda ótken 5 kezdesýdi bastan-aıaq kórip shyqtyq. Baıqaǵanymyz, alańdaǵy legıonerlerden kóziń súrinedi jáne olardyń «sheberlikterine» qarnyń ashady.
Ánsheıinde qazaqtyń qaımaǵy buzylmaǵan ońtústiktiń ózinde fýtbol tamashalasańyz, shetelde otyrǵandaı bolasyz. Biz árıne, oıyn mánerin emes, oıynshylar quramyn aıtyp otyrmyz. Shymkenttiń «Ordabasy» komandasy Qaraǵandynyń «Shahterimen» bolǵan kezdesýde negizgi quramǵa 7, ekinshi taımda taǵy 2 legıonerdi alańǵa shyǵardy. Kezinde Ordabaev, Pehlevanıdı, Kenjebaev, Musataev, Qaraqulovtaı elge tanymal aıaqdop sheberleri shyqqan óńirde alańǵa 11 oıynshynyń 9-yn ózge eldiń azamattarynan shyǵaratyndaı bastaryna ne kún týdy eken? Ońtústikte dopty táýir tebetin 11 qazaq tabylmady degenge kim senedi? Máseleniń sheshimi joq emes, árıne. Tek ony tyńdar qulaq bolsa. Búginde ózge komandalarda ájeptáýir nátıje kórsetip júrgen Tuńǵyshbaev, Súıimbaev (ekeýi de «Qaırat»), Nurǵalıev («Tobyl»), Jumahanov («Oqjetpes») sekildi jergilikti fýtbolshylardy qaıta shaqyrsa, komandanyń maqsatyn aıqyndap, alǵa qoıǵan jospardy oryndaýǵa bolar edi.
2013 jyly Eýropa lıgasynyń toptyq kezeńinde synǵa túsken «Shahterdiń» negizgi quramynda sol kezde 5-6 legıoner ǵana dop tebetin. Al «Ordabasymen» ótetin oıynǵa ózge eldiń 9 azamatyn negizgi quramǵa shyǵarýǵa kenshiler komandasy qymsynǵan joq. Bul azdaı ekinshi taımda taǵy bir shetel fýtbolshysyn qosyp qoıdy.
«Qaıratym» dep men júrmin, Qaırat qylmaı sen júrsiń...», dep Ábdildá Tájibaev aıtqandaı, búginde ońtústik astananyń bas komandasy chempıonatta kósh bastap turǵanymen, olar da negizinen legıonerlerge kóbirek senim artady. «Jetisý» komandasyn 3:0 esebimen oısyrata jeńgen Alekseı Shpılevskıı jattyqtyratyn ujym negizgi quramǵa 7 legıonerdi qosypty. Onyń qarsylasy «Jetisý» da ózgelerden qalyspaı, alańǵa 8 shetel oıynshylaryn shyǵardy.
Bir kezderi «Jetisýdan» bólek Almaty oblysynan birinshi lıgada «Qarasaı Sarbazdary», «Suńqar», «Ile-Sáýlet» degen qazaǵy kóp komandalar boldy. Sol ujymdardan nebir jas fýtbolshylar túlep ushty. Qarjy tapshylyǵyna baılanysty atalǵan klýbtar jabylmaǵanda, búginde jetisýlyqtar mundaı halde bolmas pa edi deıdi bir oıymyz.
Alańdaǵy negizgi 22 oıynshynyń 17-i legıoner! Taǵy bir sheteldik oıynshy ekinshi taımda dop tepti. Bul – «Qyzyljar» men «Oqjetpes» arasyndaǵy kezdesýde tirkeldi. Beıne bir Qazaqstan fýtbolyn emes, «legıonerler saıysyn» tamashalap otyrǵandaı kúı keshesiz. «Taraz» komandasy da «Qaısarmen» bolǵan oıynda 7 legıonerdi alańǵa shyǵarypty.
Alańǵa 3 legıonerden ǵana shyǵarǵan «Qaısar», «Tobyl» jáne «Kaspıı» komandalarynyń jergilikti fýtbolshylarǵa kóbirek senim artatyny kóńilimizge sál-pál jubanysh bolyp tur.
«...vıch»-tersiz kúnimiz qarań ba?
Kosovıch (Chernogorııa), Mıkanovıch (Horvatııa), Dýgalıch (Serbııa, «Qaırattyń» kapıtany), Jıvkovıch, Adamovıch (ekeýi de Serbııa). Bular Balqan túbegi komandasynyń oıynshysy dep oılasańyzdar, qatty qatelesesizder. Bul «Qaırat» pen «Jetisý» klýbtarynyń «sheberleri».
Baıqasańyzdar, halyqtyq komanda «Qaırattyń» ózi kapıtandyq jaýapkershilikti legıonerdiń moınyna júkteı salypty. Qosalqy quramdaǵy oıynshylardy qosa eseptegende shamamen 18 adamnyń ishinen kapıtandyqqa laıyq bir qazaqstandyq fýtbolshynyń tabylmaǵany qalaı?
Kezdesý barysynda almatylyqtar sapynda legıonerlerden tek Neboısha Kosovıch qana kózge tústi. Al qalǵan «...vıch»-ter men legıonerler alańda qur júgirdi demeseńiz, myqty oıyn kórsetti deı almaımyz. Kózderinde namys oty da, oıyndarynda qaısarlyq minez de baıqalmaıdy. Júktelgen mindetke júrdim-bardym qaraıtyn sekildi.
О́zge ujymdarda da «...vıch»-ter tolyp júr. «Taraz» – Brkıch, Pýnoshevas (ekeýi de Serbııadan), Chadjenovıch, Bolevıch (ekeýi de Chernogorııadan). «Ordabasy» – Sımchevıch (Serbııa), Mehanovıch (Bosnııa jáne Gersegovına). «Qyzyljar» – Delıch (Chernogorııa). «Oqjetpes» – Stoıanovıch (Serbııa, komanda kapıtany), Obradovıch – (Chernogorııa), «Kaspıı» Mıloshevıch (Serbııa). 3-týr aıasyndaǵy oıynǵa «Astana» ǵana alańǵa shyqpady. Elordalyq klýbta da Serbııa, Horvatııa, Chernogorııa elderinen kelgen oıynshylar bar. Sondaı-aq Qazaqstannyń 5 dúrkin jeńimpazy Pavlodardyń «Ertis» komandasy bankrot dep tanylyp, chempıonatty jalǵastyrýdan bas tartty. Áıtpese bul klýbta da legıonerler jeterlik edi.
Qazaq bapkeri joq chempıonat
Legıoneri kóp chempıonatta tıisinshe sheteldik bapkerler de molynan bolady eken. Mundaı jaǵdaı tek bizde emes, ózge Anglııa, Ispanııa, Germanııa ishki birinshilikterinde de solaı. Alaıda bul elderdiń komandalary jyl saıyn Chempıondar lıgasy men Eýropa lıgasynda atoı salyp, óz kúnderin ózi kórip júrgen ujym emes pe? Tamasha jetistikke jetip, mol qarjy taýyp jatsa, kim synasyn komandany?! Al bizde kerisinshe. «Qaırattan» basqa premer-lıgada óner kórsetetin klýbtardyń barlyǵy jergilikti nemese memlekettik bıýdjetten qarjylandyrylady.
Al endi myna «qyzyqqa» qarańyz. «Qaırat», «Astana», «Qaısar», «Ordabasy», tipti bıyl ǵana joǵary topqa qosylǵan «Qyzyljar» men «Kaspıı» sheteldik mamanǵa ıek artyp otyr. Al qalǵan 5 komandany qazaqstandyqtar jattyqtyrady. Alaıda bizdi qynjyltatyny chempıonatta óner kórsetetin 11 ujymda birde-bir qazaq bas bapkeri joq.
Bir kezderi Baımuhamedov, Serdalın, Baıseıitov, Baısýfınov, Qojabergenov, Mazbaev, Pirimjanov sekildi bilikti mamandar premer-lıga komandalaryn jattyqtyrǵan edi. Biraq áttegen-aıy sol, sport fýnksıonerleri talanttylardy der kezinde qoldaı bilmeıtin sekildi. Olarǵa tek búgingi nátıje kerek. Áıtpese jyl saıyn fýtbolǵa dep mıllıardtap bólgen qarjynyń eń bolmaǵanda 20-30 paıyzy bilikti maman daıarlaýǵa jáne balalar fýtbolyn damytýǵa baǵyttalsa, mundaı másele bolmas edi. Sondyqtan da tek búginmen ómir súretin fýtbol mańyndaǵy sheneýnikterge ókpe artýdan basqa qoldan keler qaıran joq.
Qarjy qazaqtyki. Biraq sonyń qyzyǵyn basqalar kóredi. Legıonerler men shetelden shaqyrylǵan bapkerler. Nege? Bizde bilikti bapkerler az ba? Alash oǵlandary dop tebe almaı ma? Álde fýtbol fýnksıonerleri legıonerlermen jaqsy til tabysa ala ma? Bar másele osynda tárizdi...
Almas MANAP,
«Egemen Qazaqstan»
