Básekelestikke shydas beretin ónimderdi syrtqy naryqqa jóneltý múmkindigin týǵyzdy
Básekelestikke shydas beretin ónimderdi syrtqy naryqqa jóneltý múmkindigin týǵyzdy
«Munaımash» AQ-tyń tarıhy áride jatyr. Fashıstik Germanııa elimizdiń tórine enteleı umtylǵanda Petropavl qalasyna kóshirip ákelingen taganrogtyq «Krasnyı Gıdropress» kásiporny negizinde atqarýshy mehanızmder zaýyty quryldy. Osy kezeńde áskerıler úshin arnaıy qural-jabdyqtar shyǵarylsa, beıbit ómir ornyqqannan keıin aýyl sharýashylyǵy salasyna beıimdeldi. Sóıtip, 1992 jylǵa deıin KSRO Kemequrylysy mınıstrligi quramynda munaı-hımııa, radıo, elektronıkalyq jáne mehanıkalyq aspaptar qurastyrýmen aınalysty. Táýelsizdiktiń eleń-alań shaǵynda ónimdilik kemip, qıyndyqqa kezikkenimen, memlekettiń qoldaýy arqasynda qaıtadan kósh sapyna qosyldy. Qysqa merzim ishinde munaı-gaz salasy úshin arnaıy qural-jabdyqtar óndirýdi meńgerdi. Olardyń arasynda uńǵyma shtangalyq sorǵylar, munaı-gaz jabdyqtarynyń qosalqy bólshekteri úlken suranysqa ıe. 1998 jyldan «Barlaý О́ndirýQazMunaıGaz» AQ-pen tyǵyz áriptestik qarym-qatynas ornatyp, batys óńirlerindegi ken oryndaryna munaı sorǵylaryn júıeli jónelte bastady. 2012 jyly «Qazaqstan ınjınırıng» ulttyq kompanııasymen, «BRK-Lızıng» AQ-pen birlese otyryp, «О́nimdilik-2020» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde «Mehanıkalyq óńdeý óndirisin jańǵyrtý» jobasyn ıgerýge 1,5 mıllıard teńge ınvestısııa tartyldy. Japonııadan, AQSh-tan jáne Brazılııadan joǵary úlgidegi «Nakamura Tome», «Hardinqe», «Romi G 50M» tokarlyq stanok qondyrǵylary ornatylyp, óndiristik úderisterdi jobalaý men basqarý túgeldeı avtomattandyryldy. Kásiporynnyń óndiristik qýaty 1,5 esege ulǵaıyp, jylyna 5 myń danaǵa deıin munaı sorǵylaryn jóneltý múmkindigine ıe boldy. О́ndiristik sıkl 80 paıyzǵa, mehanıkalyq óńdeý jyldamdyǵy 5 esege qysqardy.
– Cońǵy 5 jyldaǵy tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterimizdi taldaıtyn bolsaq, yrǵaqty damýymen sıpattalady. Atap aıtatyn bolsaq, ónim óndirý kólemi 471 mıllıon teńgeden 2737 mıllıon teńgege, bir eńbekkerge shaqqandaǵy eńbek ónimdiligi 4811 teńgeden 22259 teńgege deıin ósti. Ortasha aılyq jalaqy 124691 teńgeni quraıdy. Elbasynyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq saıasaty óndiriske zor serpin berip, ekonomıkany údemeli jańǵyrtý basty baǵdarymyzǵa aınalǵan. Alda ónimderdiń qazaqstandyq úlesin 60 paıyzǵa jetkizý, ónimniń ózindik qunyn 15-20 paıyzǵa kemitý mindetteri tur, – deıdi, kásiporynnyń tehnıkalyq dırektory Sergeı Lıtvınov.
Osylaısha, óndiristik jańǵyrtýlar óz jemisin berip keledi. 9 aıdyń qorytyndylary aıtarlyqtaı. Jyl aıaǵyna deıin 3 mıllıard teńgeniń ónimderin tutynýshylarǵa jetkizý oılastyrylǵan. Sonda byltyrǵyǵa qaraǵanda, ónim óndirý qýaty 30 paıyzǵa ulǵaıatyn bolady. «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasymen uzaq jylǵa kelisimshart jasalyp, tapsyrystar qabyldaý kólemi 1,5 esege ósti. Básekelestikke qabilettilik birinshi kezekte sapamen aıqyndalady desek, tehnıkalyq sıpattamalary boıynsha úzdik álemdik úlgilermen teńesetin munaı-gaz ónimderin syrtqy naryqqa shyǵarýdyń alǵashqy qadamdary jasaldy. Joǵary tehnologııalyq jańǵyrtýdan ótken kásiporynnyń alǵashqy satyp alýshylary Reseıdiń munaı óńdeýshileri bolyp otyr.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan».
Soltústik Qazaqstan oblysy
