– Spektakldiń atyn «Ýaqyt-О́mir» dep ataýǵa ne sebep boldy?
– Biz qazir qarapaıym adamnyń jan-dúnıesi qandaı halde ekenin, jeke basyndaǵy qýanyshy men qaıǵysyn onsha elep-eskere bermeımiz. О́ıtkeni oǵan kóńil bólýge eshkimniń ýaqyty joq. Kókirektiń, júrektiń kózin ómirdiń kúıbeń tirshiligi, janbaǵý jantalasy, basqa da túrli sebepter jaýyp tastap jatqanyn baǵamdaı almaǵan áljýaz pendeler áldenege aptyǵyp, asyqqan kúıde. О́mirdiń mánin kúndelikti tirshiliktiń áýre-sarsańynan izdep, tabanynan tozǵan sondaı jandardyń ishki rýhanı álemine osy qoıylym arqyly sál de bolsa áser etkimiz keldi. Túrli mansap jolynda joǵala bastaǵan adamı qasıetterge qaıtadan bet burǵyzýǵa nıettendik. Qoıylym arqyly adamzat ómirindegi mańyzdy máselelerdiń mánin izdep, maǵynasyn ashýǵa, kórermenniń sanasyn silkintýge tyrystyq. Bir-birimizdiń jan-dúnıemizge úńilýden alshaqtaǵan saıyn túpki qundylyqtar umytyla bastaǵan almaǵaıyp zamanda mundaı qadamǵa barýdyń ózi zor táýekelshildikke jatady. Biraq nátıjesi ózime jaman emes sııaqty.
– Ýaqytty qalaı paıdalaný kerek, neni qadirleýimiz kerek, neden boıdy aýlaq salǵan abzal? Bul – qazirgi jastar tárbıesindegi basty máseleniń biri. Osyndaı oı salarlyq ózekti tustar ortaǵa salynatyn qoıylym kórermendi beıjaı qaldyrmasa kerek-ti. «Ýaqyt-О́mir» tyrnaqaldy týyndyń ba?
– Bul meniń qoıýshy-horeograf retindegi alǵashqy spektaklim. Jalpy, kez kelgen ıdeıany sahnaǵa alyp shyǵý ońaı sharýa emes. Mundaı qadamǵa barmas buryn ishteı uzaq daıyndaldym. Sebebi 2-3 mınýttyq bı qoıý úshin de on oılanyp, júz tolǵanasyń. Bı óneri shyǵarmashyl adamnan kóp izdenisti talap etedi. Al endi sol izdenip júrip tapqan oılary men ıdeıasyn júzege asyrý úshin adamǵa qansha ýaqyt kerek, qansha kúsh-qaırat jumsalady? Muny bastan ótkizbegen adam túsinbeıdi. Tyrnaqaldy týyndymdy sahnaǵa ázirleý ústindegi izdenister osyny sanaǵa túıgizdi. Muny biz negizinen qoǵamdaǵy ózgeristerge beı-jaı qaraı almaıtyn, kózi ashyq, kókiregi oıaý kórermen úshin usyndyq. Onda qazirgi qoǵamymyzdaǵy adamı qundylyqtardyń azaıýy, ekologııanyń buzylyp jatqany qamtylady. Osy mándes týyndylar kórermendi óziniń ishki jan dúnıesine úńilýge árdaıym yqpal ete alady.
– Spektakl qansha bólimnen turady? Sahnalyq oqıǵalarǵa qandaı ádis-tásilder qoldanyldy?
– Qoıylymda birneshe bólim bar. Naqtyraq aıtqanda, oqıǵalar meıramhana, sulýlyq salony, baq, metro sııaqty qala turǵyndary jıi bas suǵatyn oryndarda ótedi. Basty keıipkerler osy jerlerge barǵan saıyn qazirgi qoǵamnyń ashy shyndyǵyna kóz jetkizedi. Dáýletti adamdardyń balalary men áıelderiniń aqsha men as ta tók dúnıeniń býyna mas bolyp, eshteńeniń qadirine jetpeı júrgeni sýretteledi. Pendelerdiń bir-birine degen seniminiń joǵalýy, sulý tabıǵatymyzdy baǵalamaı, ekologııany lastaýy horeografııa tilimen óriledi.
Sondaı-aq zamanaýı sánnen qalmaımyn degen syltaýmen tán sulýlyǵyn qumartyp júrip, jan sulýlyǵyn umyt qaldyrǵan boıjetken qyzdar beınesi, qoǵamdyq oryndardaǵy kóńil qulazytatyn túrli keleńsiz jaıttar, aınalasyna qurmet kórsetpeıtin, jan-jaǵyndaǵylarmen sanaspaıtyn, qorshaǵan ortany syılamaıtyn, bezbúırektik pen astamshylyq bı qımyldary arqyly baıandalady.
– Sahnalyq qoıylym nemen túıindeledi?
– Qoıylym sońynda jaǵymsyz keıipkerlerdiń oı-sanasy túzelip, aqıqat pen shyndyq jeńedi, meıirimdilik saltanat qurady.
– Qazirgi zamandas beınesi arqyly erteńge senim artqyzatyn spektakl nesimen qundy?
– Kóbimiz quldyq pen áldenege táýeldi bolýdy baıaǵyda joıylyp ketken eskiliktiń sarqynshaǵy dep oılaımyz. Shyndyǵynda olaı emes. Mundaılar qazir de aramyzdan tabylady. Tek syrtqy qabyǵy ǵana basqa. Ishki sulbasynyń burynǵydan esh aıyrmashylyǵy joq. О́ıtkeni tym astamsyp, masaırap ketkender kóp... Bireýdi kemsitýge, tabalaýǵa boıymyz úırengen, úlkenderdi qurmetteýden qalyp, tipti qorlaýdan taıynbaımyz. Olaı bolýy tıis emes qoı! О́z álemimizdi sheksiz súıe alsaq, mundaı joısyzdyqqa jol jabylar edi. Bes kúndik jalǵanda bir-birimizge tek meıirim shýaǵyn tógip júreıik, jaqyndarymyzdy qadirleıik. Tabıǵat-Ananyń janyn jaralamaıyq.
Bul dúnıege qonaq ekenimizdi umytpaı, Jaratqannyń ózimizge syılaǵan ómirine shúkirshilik ete bilý de – árkimniń azamattyq paryzy. Dúnıeniń túbine jetken eshkim joq! Sánnen qalmaı, baılyq qýǵandardyń bári úlken jetistikke jete bermeıdi... Bireýdiń qýanyshyn qyzǵanbaı, óz ómirimizdiń laıyqty qojasy bolýǵa umtylaıyq. Aınalamyzǵa yntyzar-yntyq júrekpen, mahabbatpen qaraýdy úıreneıik degen ıdeıalardy alǵa ozdyrýymen qundy.
Áńgimelesken
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan»
