Nursultan Ábishuly: «Uly aqyn, dana oıshyl Abaı HIH jáne HH ǵasyrlar toǵysyndaǵy Aǵartýshylyq nemese Oıaný dáýiriniń kóshbasshysyna, eldiń bolashaq baǵdaryn aıqyndap bergen rýhanı temirqazyǵyna aınaldy» – deı kele «Meniń Abaıdy tanýym áýelde neden bastaldy?» degen saýalǵa den qoıǵanda, álbette uly aqynnyń sózderi besik terbegen áldımen birge qulaqqa sińdi desem, asyra aıtqandyq bola qoımas. Ras, óleń sózge júırik, el ádebıetine qanyq ájem Myrzabala men anam Áljan kishkentaı kúnimde tini úzilmegen dástúrli tárbıe aıasynda halqymyzdyń ertegi, ańyz, qıssalaryn jadyma barynsha sińirdi. Bul Abaı álemine aparatyn joldyń bastaýy bolatyn.
Al keleshegime báıek bop júrgen qaıran sheshem meni toǵyzynshy synyp bitirgen soń Qaskeleńge óz qolymen jetektep aparyp, Abaı atyndaǵy qazaq orta mektebiniń tabaldyryǵynan attatqanda, aldymnan múlde basqa álemniń esigi ashyldy. Uly aqynnyń esimin ıelengen oqý ordasynyń shákirti bolýdyń ózi – bir jaǵynan maqtanysh, ekinshi jaǵynan jaýapkershilik ekenin uqtym» degen maqala joldaryna mán berińizdershi.
Ǵasyrlar boıy bodandyq buǵaýynda bulqynǵan Qazaq eli Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń qundaqta jatqanda qulaǵyna áldı bolyp sińgen Abaı taǵylymy odan keıingi qalyptasý, ósý, kemeldený, kezeńiniń barlyǵynda taǵylymdy temirqazyq bolǵanyn baıqaımyz.
Sonaý toqsanynshy jyldar, ekonomıkalyq qıyn kezder, el basqarýdyń túrli syn saǵattarynda tańǵajaıyp tabandylyǵy men kóregen kóshbasshylyq bolmysymen erekshelengen bizdiń Elbasymyz zor qaıratker. Bul kóz kórgen shyndyq.
Nursultan Ábishuly týraly AQSh kongresmeni Krıs Kennon: «Men jas Qazaqstannyń damýyn úlken yqylas qoıa qadaǵalap júrmin, 1991 jyly burynǵy Keńes Odaǵynan táýelsizdik alǵan sátinen bastap, bul el tańǵalarlyq saıası jáne ekonomıkalyq jańǵyrýlardy basynan keshirdi. Qazaqstan qaryshtap alǵa basyp keledi ári durys baǵytta kele jatyr. Qazaqstan qalyptasty, buǵan onyń basshysy N.Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi úlken. Men Qazaqstan tabystarynyń sáýletshisi Prezıdent N.Nazarbaevtyń saıası kóregendigin joǵary baǵalaımyn, ol aıtylyp jatqan syndarǵa qaramastan, elin qýatty ekonomıkalyq memleketterdiń qataryna qosyp, burynǵydan da aýqymdy saıası reformalar jasaýǵa kiristi» deıdi. Keremet aıtylǵan. Elbasymyzdyń eren eńbegi osy birneshe jolda tamasha kórinis tapqan.
Osyndaı baǵyttaǵy kóptegen dańqty qaıratkerlerdiń júzdegen pikirlerin keltire berýge bolady.
Dóńgelek dúnıeniń alǵyr oılylaryn tańǵaldyrǵan tulǵanyń kúrmeýi qıyn máseleler men kúrdeli sheshimderdi qabyldar tusynda uly Abaı babamyzdyń ulaǵatyna moıynsunyp, dala danyshpanynyń aqylyna toqtam jasaıtyny maǵan keı sátterde ulylar arasynda tereń baılanys, úlken úndestik bardaı kórinedi.
Qunanbaı qajynyń artyq týǵan urpaǵy Abaı qazaqtyń ar-ojdany, qaırat-jigeri, bıik parasaty.
Menmin degen ár qazaqtyń Abaıdy oqý basty mindeti dep oılaımyn. Uly kemeńgerdiń jazǵanyn kóz júgirtip ótkender óte kóp, al túsinip oqý, túısinip oqý, sezinip oqý deńgeıine kóterilgender sanaýly desem eshkim talas týdyrmas. Sebebi Abaıdy túsinip, ol nusqaǵan taǵylymdy basshylyqqa alyp ómir súrý ekiniń birine buıyra bermeıtini taǵy da shyndyq.
Men uly hakim týraly Elbasy tolǵaýyn oqyp otyryp ǵulama rýhymen úndesken tulǵany tanydym.
Abaı taǵylymy tereń muhıt, túpsiz sheksizdik. Kemeńger hakimniń eńbegin áli de myńdaǵan jyl boıy júzdegen urpaq ıgiligine jarata bermek. Elbasymyz Nursultan Ábishuly: «Abaıdyń sózi men oıy bizdiń kúnbe-kúngi tirligimizge, órkendi ómirimizge kirpish bolyp qalanyp, búgingi órkenıet pen aldaǵy bolashaq talabyna laıyq umtylystarymyzdan jáne ıgi isterimizden naqty kórinis tabatynyna kámil senemin» deıdi.
Tarıh qatparynan syr tartyp, rýh saltanatynan oı̆ sabaqtap, ótken men búgindi qamtyp, syndarly jolǵa nusqa bolǵan bul tolǵamnyń ózektiligi men ómirsheńdigi aı̆qyn. El basqarý isindegi ilkimdi dúnıeler týrasynda tebirenis pen tolǵanysta otyryp jazylǵan mańyzdy maqalanyń dana Abaı̆dy tanýdaǵy taǵy bir tolymdy eńbek ekeni anyq.
«Abaı amanaty» Qazaqstan azamattaryna, jańa bıiktikterge umtylýǵa negiz beretin, kemel keleshekke jeteleıtin tarıhı qujat. Elbasynyń bul eńbegin ulylyqpen úndese otyryp kemeńger hakimmen tereń syrlasyp el taǵdyry, jarqyn bolashaq baǵytyndaǵy tebirene tolǵaný dep túıindeımin.
Abaı TASBOLATOV,
Parlament Májilisiniń depýtaty
