Rýhanııat • 03 Qarasha, 2020

Ánshi esimi ulyqtalsa ıgi

735 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2020 jylǵy 30 shilde kún­­gi №144 sanynda jarııalanǵan jýrnalıst Qazbek Qut­­tymuratuly­nyń «Ǵarıfollanyń esimi tizimge nege kir­medi?!» atty maqalasyn oqyp, qolyma qalam alyp otyr­myn. Joǵarydaǵy jazbada aıtylǵandaı, áıgili ánshi, Qazaqstannyń Halyq ártisi, 1934 jyly Alma­ty­da ótken halyq kórkem ónerpazdarynyń birinshi búkil­qazaq­standyq sletiniń dıplomanty Ǵarıfolla Qurman­ǵa­lıevtiń tizimnen syzylýy kezdeısoq jiberilgen qatelik emes dep oılaımyn.

Ánshi esimi ulyqtalsa ıgi

Án bar – ánshi bar. Ánshiniń sheberligi – ándi halyqtyń júre­gine uıalatatyndaı etip oryndaýyna baılanysty ekendigi daýsyz aksıoma. Endeshe, Ǵarı­fol­lanyń kemeline keltire oryn­daǵan «Aı­nam­kóz», «Úlken aıdaı», «Aq kerbez», «Ismet», «Boz jor­ǵa», «On alty qyz» t.b. ha­lyq án­deriniń oryndaý stıli buzylmaı búgingi kúnge jet­kendigi osy Ǵare­keńniń arqasy emes pe?!

Qazaq óneriniń tarıhynda E.Brý­s­­ılovskııdiń «Er Tar­ǵyn», «Aıman – Sholpan», «Qyz Ji­bek», M.Tólebaevtyń «Bir­jan – Sara», A.Jubanov pen L.Ha­mıdıdiń «Abaı» operalarynda kúrdeli par­tııalar­dy alǵash ret shyr­qaǵan da osy Ǵarekeń.

Ǵarıfollanyń ánshilik oryn­­daý sheberligin qaıtalaýǵa bo­latyn shyǵar, biraq asyp túsý múm­kin emes degen oıdamyn. Onyń oryndaǵan án­derinen naǵyz qa­zaqtyń bol­mys-bitimin kórýge bo­lady. Án oryndaǵanda daýsy Alataýdyń bıik shyńynan asyp sheksizdikke sińip jatqandaı se­zimge bó­lenesiz. Kóz aldyńa qa­zaq hal­qyna tán býyrqanǵan daýyldy teńiz, julqyna shapqan at, jaıylǵan sheksiz sary dalada tolqyǵan aq seleý men ań­qy­ǵan jý­san ıisi elestep, eriksiz sezim týdyrady. Syńsý joq, qul­­­shyn­ǵan qaırat pen alyp kúsh baı­qalady. 

Zamanymyzdyń kórnekti mý­­­zyka mamany, kompozıtor Nur­ǵı­sa Tilendıev óziniń bir es­teligin­de Ǵarıfollanyń aýzynan estigen: «Men ándi Mu­hıttyń nemere­si Shaıqynyń atyna mingesip jú­rip, dál ózi­­nen úırendim» degenin aıta­dy. De­mek, Ǵarıfolla ánshi Muhıt­tyń ónerin dál bastaý-bu­la­ǵy­nan úırenip, bú­gingi ur­paq­­qa jalǵastyratyn án­shiler tobyn tár­bıelep,izb­a-­sarlaryn daıyndap ketkeni.

Ánshiniń tól shákirtteriniń biri Bóribaı Karten alǵash ret Aqtóbe oblysynyń Mártók aýdanynda Qambar Medetov atyn­daǵy óner mektebiniń qa­byr­ǵasynda dástúr­li ánshiler sy­nybyn ashyp, ánshi murasyn jal­ǵastyrsa, dástúr­li ánshiler Sáý­le Janpeıisova, Aıgúl Qo­sa­nova t.b. sahna tórinde Ǵa­rı­follanyń ánshilik ónerin da­­­mytýda. Mine, sol sebepti ma­­­qala avtory kórsetkendeı uly­­­­lardy ulyq­taýmen aına­ly­satyn tıisti mekemeler men ja­ýap­ty adam­dar gazette kó­te­rilgen usynystardy es­ke­rip, tizimdi tolyqtyryp, ha­lyq piki­rine de qulaq asyp otyrsa deımiz.

 

Jaqsat QARLYǴAShOV,
ólketanýshy

Sońǵy jańalyqtar

Ulttyq mamandyqtar transformasııasy ortalyǵy qurylady

Jasandy ıntellekt • Búgin, 12:42