Álqıssa. Anaýbir almaǵaıyp zamanda Elbasy búkil álemdi sharlap memleketke ınvestorlar tartty. Ol shaqta ózgeler jahan kartasynda Qazaqstan degen eldiń baryn bilmeıtin. Bodandyqtyń buǵaýy endi úzilgen kez ǵoı. Qazaqstanǵa aqsha salýǵa bola ma? Quıylǵan qarjynyń qaıtarymy qandaılyq? О́zi qyryq quraý sekildi túrli ulttan quralǵan el eken. Erteńi bar ma, joq pa? Osy sekildi qadaý-qadaý saýaldar Qazaqstanǵa qaraı betin burǵan ınvestorlardyń sanasyn shımaılaǵany anyq. Elbasy san saýalǵa jaýap taýyp, qarjysy barlardy Qazaqstanǵa tartty. Eger sıpattap aıtar bolsaq, bul saharada jaıaý júrip joq izdegenmen birdeı dúnıe edi. Sodan beri shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótti. Álem Qazaqstandy turaqtylyqtyń mekeni retinde tanydy. Sondaı-aq, qyltyń-syltyńy joq, áýre-sarsańǵa salmaıtyn áriptes dep bildi. Osy rette elimizde ınvestorlarǵa jasalǵan jaıly jaǵdaıdyń erekshe oryn alǵany jasyryn emes.

Álqıssa. Anaýbir almaǵaıyp zamanda Elbasy búkil álemdi sharlap memleketke ınvestorlar tartty. Ol shaqta ózgeler jahan kartasynda Qazaqstan degen eldiń baryn bilmeıtin. Bodandyqtyń buǵaýy endi úzilgen kez ǵoı. Qazaqstanǵa aqsha salýǵa bola ma? Quıylǵan qarjynyń qaıtarymy qandaılyq? О́zi qyryq quraý sekildi túrli ulttan quralǵan el eken. Erteńi bar ma, joq pa? Osy sekildi qadaý-qadaý saýaldar Qazaqstanǵa qaraı betin burǵan ınvestorlardyń sanasyn shımaılaǵany anyq. Elbasy san saýalǵa jaýap taýyp, qarjysy barlardy Qazaqstanǵa tartty. Eger sıpattap aıtar bolsaq, bul saharada jaıaý júrip joq izdegenmen birdeı dúnıe edi. Sodan beri shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótti. Álem Qazaqstandy turaqtylyqtyń mekeni retinde tanydy. Sondaı-aq, qyltyń-syltyńy joq, áýre-sarsańǵa salmaıtyn áriptes dep bildi. Osy rette elimizde ınvestorlarǵa jasalǵan jaıly jaǵdaıdyń erekshe oryn alǵany jasyryn emes.
Qyzylorda oblysynyń qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaıy bórkińdi aspanǵa atyp qýanatyndaı emes. Sebebi, aımaq ekonomıkasynyń toqsan paıyzdan artyǵyn munaı men gaz jáne ýran qurap otyr. Bylaısha aıtqanda, oblys ekonomıkasy osy úsh salaǵa ǵana baılanyp tur. Al bir kezderi kúrishimen maqtanatyn aımaqtyń aýylsharýashylyq salasy asa bir ónimdi deı almaısyń. Qalǵan salalar da qalt-qult etip áreń keledi. Máńgilik suraq: endi ne isteý kerek? Qyrymbek Kósherbaev oblys tizginin alǵannan bastap aımaq ekonomıkasyn ártaraptandyrýdy qolǵa aldy. Osy oıdyń naqty nátıjesi retinde Qyzylordaǵa ınvestorlardy shaqyrdy. Solaısha, ómirge «Baıqońyr» ınvestısııalyq forýmy keldi. Onyń birinshisi jyl basynda ótken. Burnaǵy kúni II forým óz jumysyn jalǵastyrdy.
Forýmda óńirdegi metallýrgııa, energetıka salalaryn, kólik logıstıkasyn, ken óndirý salasyndaǵy aýtsorsıngti, qurylys ındýstrııasy men balyq sharýashylyǵyn órkendetýdiń, sondaı-aq, Baıqońyr qalasyn damytýdyń múmkindikteri qarastyryldy. Al jıynǵa Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary mınıstri Nurlan Qapparov, ortalyq memlekettik organdardyń, respýblıkalyq, halyqaralyq ǵylymı jáne bıznes uıym ókilderi qatysty. Investısııalyq forýmdy ashqan oblys basshysy aımaqtyń resýrstyq múmkindikteri men tranzıttik áleýeti, mıneraldyq shıkizat kózderi týraly baıandady.


– Memleket basshysynyń kelisimi boıynsha aımaqta metallýrgııa óndirisiniń birqatar salalary qurylatyn bolady. Oblys aýmaǵyndaǵy vanadıı kenishi álemdegi 5 iri kenishterdiń qataryna enedi. Mamandardyń pikirinshe, aımaq osy shıkizatqa qajetti álemdik suranystyń 25 paıyzyna deıin qamtamasyz ete alady. Myrysh pen mystyń da qorlary bar. Sol sııaqty, altyn, molıbden, sırkonıı jáne tıtan qorlary da jetkilikti. Kadmıı, germanıı, kúmis pen selen, temir, fosforıt, sırkonıı-tıtan kenderi tabyldy. Shalqııa qorǵasyn-myrysh ken orny elimizdegi iri kenishterdiń biri. 2015 jylǵa qaraı oblysta Qazaqstan ýranynyń edáýir bóligi óndiriletin bolady. Osynyń barlyǵy bizdiń óńirdi bolashaqta kemel keleshekke jeteleıtin altyn qorymyz bolyp tabylady. Qazirgi tańda biz osy resýrstardyń birqatar bóligin aımaq ekonomıkasyna tartý baǵytyndaǵy jumystardy bastadyq, – dedi Qyrymbek Eleýuly.
Aımaq basshysy oblysty damytýǵa ulttyq kompanııalardyń kómek kórsetetinin aıtty. Mysaly, «Samuryq-Qazyna» qory «Shalqııa Sınk» jobasyna atsalysýdy josparlap otyrǵan kórinedi. Al «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy temirjol ınfraqurylymyn damytý jáne oǵan qajetti ónimderimen qamtamasyz etetin birqatar, onyń ishinde qosalqy bólshekter, túrli detaldar shyǵaratyn óndiris oryndaryn qurý jóninde belsendi jumystar júrgizýde. «QazAtomО́nerkásip» ulttyq kompanııasy óńirdi damytýǵa, ásirese, ýran óndirisi máselelerine atsalysqaly otyr. «Báıterek» ulttyq basqarý holdıngi óńirdegi eń iri ındýstrııalyq jobalardyń birine qatysýǵa sheshim qabyldaýda. Metallýrgııa klasterine qatysty oılaryn ortaǵa salǵan aımaq basshysy odan soń «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyna qatysty pikirin de irkip qalmady.
– Baıqońyrda Reseıdiń jetekshi ǵylymı ortalyǵyn qurýdyń, joǵary tehnologııalyq sektor qyzmetin qalyptastyrýdyń barlyq jaǵdaıy bar. Sondyqtan, biz aqparattyq-tehnologııalyq jáne telekommýnıkasııalyq júıedegi tehnologııalar men ınvestısııalarǵa yntalymyz,– dedi ol.
Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes Baıqońyr EKSPO-2017 kórmesine kelgen qonaqtar men qatysýshylardyń kórip, tamashalaıtyn nysanyna aınalady. Bul qalanyń damý tarıhynyń taǵdyryn sheship, ýaqyt óte kele álemniń kóptegen elderinen týrıster tolqynyn tartatyn ortalyqqa aınalýyna múmkindik beredi. Sonymen qatar, bul jerde týrıstik ınfraqurylymdardy, ıaǵnı qonaq úıler men oıyn-saýyq ortalyqtaryn jáne zymyran saparyn baqylaýǵa arnalǵan kórý alańdaryn salý sekildi kóptegen jumystardy júzege asyrý kerektigine toqtaldy.
Oblys aýmaǵynan «Batys Eýropa-Batys Qytaı» kólik dáliziniń eń uzyn bóligi ótedi. Búginde oblys aýmaǵynan salynyp jatqan avtoban qurylysy bitýge jaqyn. Bul jerde Qyzylorda oblysynyń eldi mekenderiniń 85 paıyzy halyqaralyq kólik dáliziniń boıyna ornalasqanyn eskerý kerek. Odan keıin «Jezqazǵan-Sekseýil-Beıneý» temirjol jelisi Eýropa elderi men Parsy buǵazy baǵytyna taýarlardy eksporttaýǵa múmkindik beredi. «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy 2020 jylǵa deıin aımaqqa 2 mıllıard dollar shamasynda qarjy salýdy josparlap otyr. Tasjolmen qatar temirjoldyń da aımaqty kóldeneńnen kesip ótetinin aıtqan abzal. Aımaqtyń áýe keńistigi arqyly kóptegen áýe joldary ótedi. Qyzylorda qalasynyń áýejaıy qazirdiń ózinde iri salmaqtaǵy áýe kemelerin qabyldaı alady. Al keler jyldan bastap qazirgi zaman talabyna saı halyqaralyq termınal salý josparlanýda. «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysy tek qana oblysty ǵana gazdandyryp qoımaıdy, sonymen qatar, ekonomıkany damytýǵa qosymsha serpin beredi. Taıaý jyldary ınfraqurylymdyq baǵyttarǵa ınvestısııa tartýdy arttyrý kózdelip otyr. Onyń ústine memleket jeke ınvestorlardyń táýekelin bólisýge ázir. Sondaı-aq, konsessııa tásilderi, memleket pen jekeniń áriptestigi úlgisindegi basqa da joldar qoldanylýy múmkin. Osynyń bári ınvestorǵa Qyzylordaǵa kelip, bıznespen aınalysyp, óziniń qarjysyn arttyryp, aımaqtyń ekonomıkasyn damytýdyń basty kepili emes pe?!
Oblys ákimi ekonomıka men eńbek naryǵyndaǵy aldaǵy qurylymdyq ózgeristerge ýaqyt ótkizbeı sheshim qabyldaý qajettigine toqtaldy. Qazirdiń ózinde tehnıkalyq mamandardyń tapshylyǵy sezilýde. Bul máselege jaýap retinde «QazAtomО́nerkásip» ulttyq kompanııasymen birlesip ýran ónerkásibi úshin mamandar daıyndaıtyn kolledj qurýdy josparlaýda. «Trenıngtik ortalyqta munaı-gaz salasy úshin bilikti jumysshy kadrlaryn daıyndaıtyn bolsaq, sondaı-aq, kolledj qurý arqyly jańadan paıda bolǵan metallýrgııa salasyna mamandar daıarlaımyz. Biz yntymaqtastyqqa múddeli barlyq taraptardy birlesip, tıimdi jumys isteýge shaqyramyz. Biz otandyq jáne sheteldik ınvestorlardyń kez kelgen dáıekti usynystaryn qoldaımyz», – dep qorytyndylady sózin oblys ákimi.
Forýmda Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary mınıstri Nurlan Qapparov «jasyl ekonomıka» tujyrymdamasy, ony iske asyrýdaǵy negizgi baǵyttar týraly sóz sóıledi. Aýanyń lastanýyn azaıtý, sý resýrstaryn basqarý júıesin jetildirý, energııa tıimdiligin jáne energııa únemdeýdi arttyrýǵa baǵyttalǵan is-sharalarǵa toqtaldy. Elimizdiń tabıǵatyn jaqsartatyn ekonomıkanyń jańa salalarynyń paıda bolýynan, tabıǵatqa kómektesýge jáne paıda keltirýge baǵyttalǵan jańa tehnologııalardyń qoldanysqa enýinen úlken ıgilikter kútýge bolady. «Jasyl ekonomıkanyń» negizgi ustanymy – sarqylýǵa aınalǵan resýrstardy únemdi tutynýdy jáne sarqylmaıtyn resýrstardy tıimdi paıdalanýdy kózdeıdi.
Sonymen birge, basqosýda Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Nurlan Saýranbaev, Koreıa Respýblıkasynyń elshisi Pek Chý Hıon, «KAZNEX INVEST» eksport jáne ınvestısııa jónindegi ulttyq agenttigi» AQ aımaqtyq áriptestik jónindegi basqarýshy dırektory Nurbolat Seıtmaǵambetov, taǵy da basqa qatysýshylar óz oılaryn ortaǵa saldy. Reseıdiń Federaldyq Ǵarysh agenttigi Baıqońyr ǵarysh aılaǵyndaǵy basqarma basshysy Anatolıı Belokon ǵarysh qaqpasyndaǵy qalany damytýdyń ýaqyt talabyna jaýap beretin zamanaýı baǵyttary týraly aıtyp ótti. «Baıqońyr» brendin búkil álem áldeqashan moıyndaǵan. Agenttik ókili áıgili brendtiń múmkindigi paıdalanylmaıtynyna toqtaldy. Sondyqtan, keshendi birigip paıdalaný jónindegi jol kartasynda osy máselege basa kóńil bólingen.
О́ziniń jarty ǵasyrdan astam tarıhynda ǵarysh qaqpasyndaǵy qala týrısterdi tartatyn mádenı muralarmen tolyqty. Qalaǵa týrısterdi ákelý úshin temirjol, áýejaı, avtokólik joly bar. Aılaqtaǵy ǵarysh murajaıynda adamzattyń aspan kógine jasaǵan saparlary týraly egjeı-tegjeıli maǵlumattar alýǵa bolady.
Forýmda ınnovasııalyq jobalardy júzege asyratyn kásibı mamandar daıyndaý týraly Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti taý-ken ınstıtýtynyń dırektory Qanat Rysbekov óz pikirin jetkizdi. Oblysta kadr tapshylyǵy sezilgen salalarǵa maman daıyndaý jolǵa qoıylǵan. Arnaıy granttar bólý arqyly mamandardy oqytý odan ári jalǵasa bermek. Instıtýt dırektory aldaǵy oqý jylynda oqý bitiretin túlekterge arnap Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń granttaryn usyndy.
Odan keıin forým jumysyn seksııalyq otyrystar jalǵastyrdy. Forým jumysyna arnaıy kelgen Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi, Geologııa jáne jer qoınaýy komıteti tóraǵasynyń orynbasary Aqbatyr Nadyrbaev oblysymyzdaǵy metallýrgııa klasterin damytý jónindegi ıdeıany is júzine asyrý úshin jer qoınaýyndaǵy ken baılyǵyn ıgerý máselesin sheshý kerektigin basa aıtty. «Ol úshin osy óńirde ornalasqan ken oryndarynyń qoryn zerttep, ony ıgerý tehnologııasyn sheship, óndirýge jaraıdy degen qorytyndyǵa kelip óndiriske berý kerek, – dedi komıtet tóraǵasynyń orynbasary.
Seksııa jumysynda sóz alǵan «Máskeý bolat jáne qorytý ınstıtýty» Ulttyq zertteý tehnologııalyq ýnıversıtetiniń professory Aleksandr Fedorov bul salada ózderiniń mol tájirıbesi baryn jáne aldaǵy ýaqytta óńirge qajetti mamandardy oqytýǵa daıyn ekendikterin jetkizdi. Sońynda oblys ákimdigi men «Syrdarııa avto», «ELIT Astana group», «Global Alatau Group» JShS-men birge «Batys Eýropa-Batys Qytaı» avtomagıstraliniń boıyndaǵy ınfraqurylym júıesinde qurylys nysandaryn júrgizý týraly, sonymen birge «Evrazııa» Bankimen óńir halqynyń áleýetin arttyrýmen jalpy ekonomıkasyn damytý maqsatynda ózara áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Al «О́ńirdiń tranzıttik múmkindikteri damýǵa jol ashady» taqyrybynda ótken seksııa jumysy barysynda elimizdiń, onyń ishinde aımaqtyń kóliktik ınfraqurylymynyń jetistikteri men problemalary, salany damytýdyń múmkindikteri qarastyryldy. Birqatar baıandamalar jasaldy. Máselen, «Kóliktik logıstıkany damytýdyń ulttyq ortalyǵy» AQ ınvestısııa departamentiniń dırektory Jánibek Nurseıitov «Qazaqstannyń logıstıkalyq múmkindikteriniń strategııasy» taqyrybyndaǵy baıandamasynda atalǵan kompanııanyń atqaryp jatqan jumystaryna toqtalyp ótti. Onyń aıtýynsha, búginde kompanııa transporttyq logıstıka keshenin damytý men jańalaý baǵytynda aýqymdy jobany júzege asyrýda. Ol boıynsha eń birinshi jumys jańa temirjol qurylysyn júrgizý bolyp tabylady. 2014 jylǵa jalpy aýmaǵy 2500 shaqyrymdy quraıtyn jańa temirjol júıesin paıdalanýǵa berý josparlanýda. Úsh jyldan beri jeke sektordy qatystyra otyryp A jáne V klasy boıynsha otandyq transporttyq-logıstıkalyq júıeni qalyptastyrý kózdelýde. О́z kezeginde sóz alǵan «Turkuaz Invest» JShS dırektorynyń orynbasary Nurlan Dosev Qyzylorda qalasyndaǵy áýejaı jolaýshylar termınaly qurylysynyń jobasy jaıynda áńgimeledi. Baıandamashy bizdiń áýejaıdyń bolashaǵy zor ekenin atap aıtty. Olardyń boljamy boıynsha oblysta 2020 jylǵa qaraı jolaýshylar legi 723570 adamdy quraıtyn kórinedi. Iаǵnı, 2010 jylmen salystyrǵanda jeti esege artpaq. Bul oraıda júk tasymaly da eselene túspek.
«Qazaqstandaǵy temirjol salasyn damytýdyń josparlary» boıynsha baıandama jasaǵan Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Kólik jáne temirjol komıteti basqarmasynyń basshysy Ernar Máýlethanov «Jezqazǵan-Beıneý» temirjol qurylysy, Aral aýdanyna qarasty Sekseýil stansasynyń órkendeýi, ol arqyly ótetin júk tasymalynyń ulǵaıýy, jalpy, temirjol salasyn damytý baǵytynda jan-jaqty áńgimeledi.
Seksııalyq jumys sońynda suraqtar qoıylyp, oı-pikirler ortaǵa salyndy. Sondaı-aq, oblys ákiminiń orynbasary Nurjan Álibaev eki memorandýmǵa qol qoıdy. Onyń alǵashqysy, amerıkalyq «Medıson ınterneıshnl» kompanııasymen elektr saqtaıtyn jaryq dıodty shamdar óndiretin zaýyt qurylysyn salý boıynsha, ekinshisi, «Merrıs Asset Menedjment» kompanııasymen turǵyn úı jáne kommýnaldyq sharýashylyq ınfraqurylymdaryn jańǵyrtý men qaıta qalpyna keltirý jobasyn júzege asyrý boıynsha ekijaqty áriptestik baılanys ornatý bolyp tabylady.
Forým aıasynda ótken kúrish jáne et-mal sharýashylyǵy seksııalyq otyrysynda ortalyq memlekettik organdardyń, respýblıkalyq jáne halyqaralyq ǵylymı jáne bıznes-uıymdardyń ókilderi baıandamalar jasady.
«QazAgroО́nim» AQ ókili Ánes Baqqojaev «Et jáne mal sharýashylyǵynyń damýy men keleshegi» jaıly baıandamasynda bordaqy et ónimderiniń eksportqa shyǵýy jaıly jaǵymdy jańalyǵymen bólisti. Atap aıtsaq, Oral, Semeı, Aqtóbe oblystarynyń et baǵytyndaǵy mal sharýashylyqtary kórshiles Reseıge óz ónimderin shyǵaryp jatyr. «QazAgroО́nim» aksıonerlik qoǵamymen ekijaqty saýda-sattyq mámilege otyrǵan olar tıimdi baǵamen et ónimderin udaıy túrde syrtqa shyǵarmaqshy. Sondaı-aq, Ánes Ahatulynyń aıtýynsha, mal terisi men júnin de paıdaǵa jaratyp eksportqa shyǵarý maqsatynda Iran memleketimen kelisimge kelgen. Mal sharýashylyǵymen aınalysatyn jeke qojalyqtardy birigip jumys isteýge shaqyrǵan ol sharýalarǵa eshqandaı kedergi bolmaıtynyn jetkizdi.
«Ońtústik-Batys ǵylymı-zertteý ınstıtýty» dırektorynyń orynbasary Nurıdın Álibaev et baǵytyndaǵy sharýashylyqtarda kezdesetin kedergiler men ony sheshý joldaryna qatysty óz ustanymyn aıtyp ótti. Sondaı-aq, ınstıtýt zerthanasynda kúrdeli shaǵystyrý nátıjesinde paıda bolǵan jańa eltirili-etti «Ordabasy» qoı tuqymymen tanystyrdy.
«Qazaq kúrish ǵylymı-zertteý ınstıtýty» dırektory Serikbaı О́mirzaqov qoldanystaǵy kúrish sorttary men jańa býdandy tuqymdardyń erekshelikterimen tanystyryp ótse, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ Qyzylorda oblystyq fılıaly dırektory Sáken Ábenov oblys kóleminde berilip jatqan qarjy jobalarymen tanystyryp, sharýa qojalyqtaryna tıimdi usynyspen beriletin nesıeni alýǵa shaqyrdy.
Shara sońynda ekijaqty kelisim negizinde «QazAgroQarjy» AQ pen «Baıqońyr» «AgroHoldıngi» seriktestigi 2 mıllıard 300 myń teńge qarjyǵa memorandýmǵa otyrdy. «SP AzovAralAgroMash» JShS jáne «QazAgroQarjy» aksıonerlik qoǵamy aýylsharýashylyq tehnıkasyn jergilikti jerde qurastyrý maqsatynda kelisimshartqa qol qoıdy.
Forýmnyń ekinshi kúngi jumysy Baıqońyr qalasynda jalǵasty. Jıynǵa kelgen qonaqtar aldymen ǵarysh aılaǵyna saıahat jasady. Murajaıdy, ushý alańdaryn tamashalady. Sonan soń Baıqońyrdyń týrıstik ortalyqqa aınalýyna qatysty máseleni talqylady. Ǵarysh aılaǵyna tıesili aımaqtyń ózi Gollandııa sekildi memlekettiń jerinen úlken eken. Osynyń ózinen-aq adamzattyń alǵash ǵaryshqa sapar jasaǵan jerinen týrısterge qyzyqty oryndardyń kóptep tabylatyny belgili bolsa kerek. Eń bastysy, týrıster keıbir memlekettegideı ǵarysh qurylǵylaryn maket arqyly tamashalamaıdy. Munda bárin óz kózimen kórip, ótken tarıh pen búgingi kúnniń keremetterin sezine alady. Búginde Baıqońyrǵa jylyna myńnan asa týrıst keledi eken. Árıne, bul óte az. Jıyn kezinde osy sandy edáýir arttyrýdyń joldary qarastyryldy. Al ol úshin Baıqońyrda barlyq jaǵdaı bar. Kezinde áskerıler paıdalanǵan kóptegen ǵımarattar bosap qaldy. Osy bos ǵımarattarda qonaqúı, oıyn-saýyq ortalyqtaryn ashýǵa bolady. Sonymen qatar, qalada eki áýejaı bar. Olardyń shetelden kelgen qonaqtardy kútip, shyǵaryp salýǵa tolyq múmkindikteri bar. Reseılik jáne qazaqstandyq mamandardyń oıy bir jerden toǵysty. Eki tarapta Baıqońyr qalasyn damytyp, bolashaqta týrıstik áleýeti mol aımaqqa aınaldyrýǵa bolatynyn bilip bátýalasty.
Sonymen, ınvestforým óz máresine jetti. Aıtylǵan istiń bári nátıjeli bolýy zańdy emes. Bastysy, aımaqtyń metallýrgııalyq klasterine jan kirip, Baıqońyr álemdik deńgeıdegi týrıstik ortalyqqa aınalsa, onda forým jumysynyń sátti bolǵany. Al biz osy máselelerdiń naqty oryndalatynyna senemiz.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.