Qazirgideı álemdegi ahýal kúrdeli shaqta barlaýshylardyń ıyǵyna túsetin jaýapkershilik te mol. О́ıtkeni aqparattyq, gıbrıdtik jáne assımetrııalyq kúres ádisteri qoldanylyp, lańkestik aktileri jasalyp jatyr. Sol sebepti áskerı barlaýshylardyń mindetteri burynǵydan da kúrdelene tústi.
Osy aıtýly merekede Qorǵanys mınıstri Nurlan Ermekbaev áskerı barlaý qyzmetkerlerin kásibı merekemen quttyqtady. Vedomstvo basshysy barlaýshylardyń qyzmeti eshqashan jarnamalanbaıtynyn, ol árdaıym qaýip-qaterge toly qyzmet ekenin atap ótti.
«Qazirgi tańda Qazaqstan men búkil álem qaýymdastyǵy jańa syn-qaterlermen betpe-ket kelip otyrǵan kezde, ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýde barlaý qyzmeti mańyzdy ról atqarady. Sizderdiń ýaqtyly usynǵan aqparattaryńyz úkimettiń mańyzdy sheshim qabyldaýyna san márte negiz boldy», dedi N.Ermekbaev.
Barlaýshy sarbazdar jedel, jaýyngerlik daıarlyq jáne oqý-jattyǵýlar kezinde biliktiligi men daǵdysyn jetildirip, joǵary áskerı sheberligin kórsetedi. Respýblıkada kásibı barlaýshylardy daıarlaýdyń sheteldik balamasynan kem túspeıtin júıesi quryldy.
«Barlaýshylar árqashan eleýsiz bolyp júretinine qaramastan, eń kúrdeli tapsyrmalardy oryndaǵan kezde tıimdi ári úılesimdi áreket etedi. Sizder budan keıin de qazaqstandyq barlaýshylardyń jaýyngerlik dástúrlerin nyǵaıtyp, ony odan ári eseleı túsetinderińizge senimdimin. Sizderge zor densaýlyq, Otanymyzdyń ıgiligi jolyndaǵy áskerı qyzmetterińizge sáttilik tileımin», dedi Qorǵanys mınıstri.
Qazaqstandyq áskerı qyzmetshiler barlaý toptarynyń, mergenderdiń jáne patrýlderdiń halyqaralyq jarystarynda júldeli oryndardy ıelenip keledi. Barlaý bólimsheleri aldyńǵy aǵa býynnyń dástúrlerin qurmetteıdi jáne olardyń jaýyngerlik tájirıbesine súıenedi. О́mirge qaýip tóndiretin, keıde elestetýdiń ózi qıyndyq týǵyzatyn mindetterdi oryndaý kezinde olar erekshe tózimdilikti, batyldyq pen kásibı sheberlikti kórsetip jatady.
Barlaýshy jaýyngerler ózderiniń daǵdylary men eptilikterin jedel, jaýyngerlik daıarlyqtarda jáne oqý-jattyǵý is-sharalary barysynda jetildirip, shyńdaıdy. Onda barlaýshylar dalalyq eptilik pen joǵary áskerı sheberlikti kórsetedi. Sonyń nátıjeleri Qazaqstan Qarýly Kúshterinde otandyq mamandardy daıarlaý júıesi bar ekenin kýálandyryp qana qoımaı, osyǵan uqsas shetel mamandarynan kem soqpaıtynyn kórsetedi. Qazaqstandyq áskerıler halyqaralyq barlaý toptary, mergen juptary, patrýlder sııaqty saıystarda júldeli oryndardy ıelenip júr.
Barlaý bólimshelerinde aldyńǵy býynnyń dástúrin qasterleıdi jáne olardy jaýyngerlik tájirıbede qoldanady. Eń kúrdeli, ómirge qaýip tónetin jaǵdaıda keıde iske asýy qısynsyz mindetterdi oryndaý kezinde olar aıryqsha batyrlyq, shydamdylyq jáne kásibılik kórsetedi. Otanǵa degen sheksiz adaldyq, janqııarlyq – memlekettiń múddesin qorǵaýdaǵy áskerı barlaýshylardyń negizgi qasıetteri.
Jyl basynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qarýly Kúshterdiń Bas barlaý basqarmasynyń shtab-páterine baryp, onyń jumysymen tanysqan bolatyn. Prezıdent Bas barlaý basqarmasy bólimderiniń zamanaýı úlgidegi áskerı qural-jabdyqtarymen jáne tehnıkalarymen de tanysty.
Memleket basshysy Qazaqstannyń áskerı barlaý jumysyna oń baǵa berip, halyqaralyq ahýal shıelenisken jaǵdaıda onyń el qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytyndaǵy róli arta túsetinin aıtty.
Joǵarǵy Bas qolbasshy Qorǵanys mınıstrligi Bas barlaý basqarmasyna áskerı barlaý júıesin odan ári jetildirý jáne damytý jumystaryn jalǵastyra berýdi tapsyryp, atalǵan bólimdegi áskerı qyzmetshilerdiń eńbegine tabys tiledi. Qazirgi tańda osy baǵyttaǵy jumysy jemisti jalǵasyp jatyr.
Jalpy, áskerı barlaý – qarsylastyń nemese yqtımal qarsylastyń qarýly kúshteri týraly, memlekettiń ekonomıkalyq, moraldyq-saıası jaǵdaıy týraly málimetter alý jáne zertteý maqsatynda júrgiziledi. Áskerı barlaý strategııalyq, operatıvtik jáne taktıkalyq bolyp úsh túrge bólinedi. Olar ózara tyǵyz baılanysty ári birin-biri tolyqtyryp turady.
Tarıhqa úńilsek, áskerı barlaý kúniniń bekitilýi bolshevıktermen tikeleı baılanysty. Sonaý 1918 jyldyń maýsym aıynyń sońynda Áskerı halyq komıssarıaty L.Troskıı keńestik áskerı barlaýdaǵy tuńǵysh «Barlaý jáne qarsy barlaý qyzmetiniń jalpy erejeleri» qujatyn bekitti. Revolıýsııalyq áskerı keńestiń jáne dalalyq shtabtyń buıryqtarymen 5 qarasha áskerı barlaý kúni bolyp bekitildi.
Dalalyq shtab quramynda barlyq áskerı barlaý agenttiginiń basyn biriktirgen tirkeý basqarmasy qurylyp, tuńǵysh bastyǵy bolyp S.Aralov taǵaıyndaldy. Tirkeý basqarmasynyń quramyna agenttik jáne áskerı baqylaý, ıaǵnı «kontrrazvedka» sekildi eki bólimshe kirdi. Áskerler barlaýymen Shuǵyl Basqarmanyń barlaý bólimshesiniń 15 adamnan turatyn quramy aınalysty. Agenttik barlaý jáne áskerı baqylaý organdary paıda bolǵanymen, jalpy áskerı barlaý toptasqan kúıde qaldy.
Kóp uzamaı Máskeýde barlaý jáne áskerı baqylaý kýrstary ashyldy. Onyń baǵdarlamasy jaıaý ásker barlaý, artıllerııa, geografııa, baılanys qyzmeti, ákimshilik, taktıka, artıllerııalyq barlaý, baqylaý barlaý (kontrrazvedka), ınjenerlik baqylaý, topografııa, kavalerııa barlaýy (atty ásker), áskerı-topografııalyq barlaý, agenttik barlaý pánderinen quraldy.
Keıinirek fransýz, nemis, aǵylshyn, japon, shved, fın jáne taǵy basqa shet tilderin oqytý bastaldy. 1921 jyldyń sáýir aıynda tirkeý basqarmasy respýblıkanyń revolıýsııalyq áskerı keńesiniń Barlaý basqarmasynyń shtaby bolyp ózgertildi. Basqarmanyń shtatyna áskerı barlaý bólimi de qosyldy.
