Qazirgi ýaqytta aýyldyq jerlerde sheshimin tappaǵan másele shash-etekten.
Shyǵys Qazaqstanda «Aýyl – el besigi» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda bıyldyń ózinde-aq aýyldyq jerlerdegi ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan 50-den astam joba júzege aspaq.
– Atalmysh baǵdarlama sheńberinde ómir súrý sapasy jaǵynan aýyl turǵyndary qalalyqtardan qalys qalmaıtyndaı jaǵdaı jasaýǵa tıispiz, – deıdi oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasy basshysynyń orynbasary Farhad Belbaev. – Baǵdarlama sheńberinde turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty, áleýmettik-mádenı nysandardy, kólik ınfraqurylymyn jóndeýge qarajat bólinedi. Budan basqa sý, gaz jáne elektr jelileriniń jabdyqtaryn salý jáne rekonstrýksııalaý josparlanýda. Sport, mádenıet, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý nysandary da nazarda bolady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy halqynyń 38 paıyzy aýyl-aımaqta turyp jatqandyqtan, bul baǵdarlamanyń mańyzy zor ekeni anyq. Áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda damytý úshin óńirde 116 tirek aýyl anyqtalǵan.
– Shekaradan 25 shaqyrym qashyqta ornalasqan 29 shekaralyq jáne 232 shaǵyn aýyl bar. Jalpy aıtqanda, ótken jyly bizde qarjylandyrý mólsheri 2,1 mlrd teńgeni quraǵan Glýbokoe, Úrjar, Kókpekti jáne Kúrshim sııaqty tórt tirek eldi meken anyqtalǵan bolatyn. Ol aýyldarda 8 joba iske asyryla bastady. Tórteýi kóshelerge ortasha jóndeý júrgizýge, al qalǵan tórteýi damytýǵa baǵyttalǵan. Iаǵnı úsheýi dene shynyqtyrý-saýyqtyrý keshenin salýǵa, bireýi Glýbokoe kentindegi mádenıet úıiniń qurylysyna qatysty boldy. Tórt kóshedegi jóndeý jumystary byltyr aıaqtalsa, qalǵan tórt jobany bıyl aıaqtaımyz dep otyrmyz, – dedi Farhad Belbaev.
Bıyl oblys aýmaǵyndaǵy 20 tirek aýylda 51 joba júzege asyrylmaq. Olardyń 13-i bilim berý, 6 joba – densaýlyq saqtaý, 12-si sport pen mádenıet, 20-sy jol jóndeý salalaryna baǵyttaldy. Bıylǵy jyly atalmysh jumystar Glýbokoe, Borodýlıha, Kókpekti, Kúrshim, Marqakól, Qaljyr, Úlken Naryn, Katonqaraǵaı, Soldatovo, Tuǵyl, Aqjar, Úrjar, Maqanshy, Altynshoqy, Sholpan, Qaratal, Qaraýyl, Qalbataý, Aqtoǵaı jáne Áýezov syndy eldi mekenderde júrgiziledi. Al 2026 jylǵa deıin joǵaryda atalǵan 116 tirek aýyldyń turǵyndary baǵdarlama sheńberindegi jumystarmen qamtylatyn bolady.
Shekaralyq aýdandarǵa da erekshe nazar aýdarylǵan. Kúrshim, Katonqaraǵaı, Úrjar, Zaısan jáne Tarbaǵataı syndy bes aýdandy damytýdyń keshendi jospary jasalyp, birqatar jumystardyń júzege asyp jatqandyǵy belgili.
Al «tirek aýyldardyń» qataryna kirmeı qalǵan 570 aýyldyń jaǵdaıy ne bolmaq? Bul kópshiliktiń kókeıin túrtpektegen saýal ekeni daýsyz.
Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasy basshysy orynbasarynyń aıtýynsha, mundaı aýyldar memleket nazarynda bolady. Biraq tirek aýyldarǵa bólinetin qarajat basqa eldi mekenderge qaraǵanda 2-3 esege joǵary eken. Basqa aýyldarda jumys istep turǵan kásiporyndardy, sharýashylyqtardy qoldaý odan ári jalǵasyn taýyp, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý, ınfraqurylymdy jyldaǵydaı kútip ustaý sııaqty jumystar júrgizile bermek.
Túgin tartsań maıy shyǵatyn Shyǵys óńiri – mal órgizýge, dán sebýge qolaıly óńirlerdiń biri. Sol úshin de «Aýyl – El besigi» baǵdarlamasy aıasyndaǵy qarjy aýyl sharýashylyǵyna da bólinýi kerek.
– Atalǵan baǵdarlamanyń negizgi baǵyty – áleýmettik salany damytý ekeni belgili. Iаǵnı aýrýhanalar men mektepter, balabaqshalar jáne qyzmet kórsetý ortalyqtaryn salý kerek. Biraq munymen qatar aýyl ekonomıkasyn da damytý óte mańyzdy. Sol sebepti baǵdarlama boıynsha baǵyttalatyn qarjynyń basym bóligi aýylda qurylatyn óndiristerdiń qýatyn kúsheıtýge bólinýi kerek. Mysaly, aýylda sút-taýarly ferma nemes mal bordaqylaıtyn alańdar salynýy kerek. Soǵan ınfraqurylym tartýdy kún tártibine qoıý qajet, – dedi Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Erjan Nurbaev.
Aıtqandaı, aýyldyqtardyń ómir súrý sapasy qalalyqtarmen teńesse, turaqty ári senimdi jumyspen qamtylsa, eshkim aýyldarynan taban aýdara qoımas.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
