13 qarashada «Semeı ormany» memlekettik orman tabıǵı rezervaty Taý-Dala fılıalynyń Jarma ormanshylyǵynyń aýmaǵynda jer qazý jáne qoparý arqyly altyn óndirý jumystary júrgizilgeni anyqtaldy. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar Bylqyldaq ózeniniń jaǵalaýynda ózen aǵysymen 50-100 m qashyqtyqta, ıaǵnı tikeleı erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda jáne onyń qorǵaý aımaǵynda topyraqtardy qazyp alý jumystaryn júrgizgen. Azamattardyń bul áreketi orman jáne erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar salasyndaǵy zańnamalardy buzǵan bolyp esepteledi.
Jer qazyp, olja tappaq bolǵan kúdiktiler topyraqtyń joǵary qunarly qabatymen tómengi qabatyn aralastyryp jibergen. Nátıjesinde, topyraqtyń qunarly qabaty, onda ósip turǵan shóptesin jáne buta ósimdikteri tolyǵymen joıylǵan. Mamandardyń baǵalaýynsha, tabıǵatqa keltirilgen zalaldyń jalpy somasy 2,6 mlrd-tan asa teńgeni qurady.
Sonymen qatar Ulan aýdanynda zańsyz aǵash kesýdiń eki faktisi anyqtalǵan. Reıdtik shara barysynda О́skemen – Semeı respýblıkalyq kúre jolynyń Ýkraınka aýylynyń burylysynan Saratov eldi mekenine deıingi 14-21 shaqyrymdardaǵy terek, qaraǵash jáne úıeńki aǵashtarynyń tomarlary, kesilgen butaqtar, aǵash daıyndaǵan izder anyqtalǵan. Alaıda atalǵan ýchaskelerde 2019-2020 jyldary aǵash kesýge ruqsat berilmegen. Tabıǵatqa zııan keltirgen kúdiktiler 336 aǵash kesip úlgergen. Onyń ishinde 232 terek, 79 qaraaǵash, 25 úıeńki joıylyp ketken. Esep-qısap boıynsha keltirilgen shyǵyn – 314 myń 103 teńge. Ekinshi fakti de Ulan aýdanynyń ákimshilik aýmaǵynda, Sibe ózeniniń jaǵasynda anyqtalǵan. Bul jerde zańsyz kesilgen 19 dana terek aǵashy jáne tomar tabyldy.
Budan ózge aǵash kesý faktisi Altaı aýdanynyń «Zyrıan orman sharýashylyǵy» KMM Osınovskoe ormanshylyǵynyń aýmaǵynda oryn alǵan. Altaı aýdanynyń rezervtik qorynda ornalasqan «Belaıa gora» ańshylyq sharýashylyǵynyń aýmaǵynda ań aýlaý erejesi de buzylǵan. Zańsyz ań aýlaǵan azamat tez arada anyqtalyp, ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Atalǵan basqa faktiler boıynsha toltyrylǵan materıaldardyń barlyǵy is qozǵaý úshin quqyq qorǵaý organdaryna berildi. Al tabıǵat janashyrlary turǵyndardy orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi salasyndaǵy zań talaptaryn saqtaýǵa, sondaı-aq qandaı da bir jumystardy júrgizbes buryn, onyń zańdylyǵyna kóz jetkizip alýǵa shaqyrady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
