28 Qarasha, 2013

Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń buıryǵy № 397

365 ret
kórsetildi
38 mın
oqý úshin

10 shilde 2013 jyl,   Astana qalasy

Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly»

2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 64-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ǵylym jáne adamı resýrstar departamenti (A.Á. Syzdyqova) osy buıryqtyń zańnamada belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin qamtamasyz etsin.
3. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamenti (D.E. Asaınova) osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin, onyń buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin.
4. «Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2009 jylǵy 12 qarashadaǵy № 696 buıryǵynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn (Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 5940 bolyp tirkelgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq atqarýshy jáne ózge de ortalyq memlekettik organdarynyń aktiler jınaǵynda jarııalanǵan, 2010 j., № 7).
5. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri E.Á. Baıjúnisovke júktelsin.
6. Osy buıryq onyń alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.

Mınıstr S. QAIYRBEKOVA.

Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń
2013 jylǵy 10 shilde № 397 buıryǵymen bekitilgen

Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalary

1. Jalpy erejeler
1. Osy Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 64-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes ázirlendi jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń (budan ári – ýákiletti organ) ǵylymı-medısınalyq saraptamany ótkizý tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdada mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) ázirleýshi – densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ǵylymı qyzmet sýbektisi;
2) ýákiletti organ – Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi;
3) sarapshylar – tıisti lısenzııa jáne (nemese) akkredıtteý týraly kýálik negizinde ǴMS ótkizýge tartylǵan jeke jáne zańdy tulǵalar.
3. ǴMS ótkizý boıynsha jumysshy organ retinde Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Densaýlyq saqtaýdy damytý respýblıkalyq ortalyǵy» sharýashylyq ótkizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny (budan ári – jumysshy organ) bolyp tabylady, ol ǴMS rásimin uıymdastyrý jáne tehnıkalyq súıemeldeý qyzmetin júzege asyrady.
4. ǴMS júzege asyrý úshin ýákiletti organ mynalardy júzege asyrady:
1) ǴMS obektilerin jumysshy organǵa joldaıdy;
2) ǴMS nátıjeleriniń negizinde saraptamadan ótken obektilerge qatysty sheshim qabyldaıdy.
5. ǴMS obektileri:
1) irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı zertteýlerdiń jobalary;
2) respýblıkalyq nysanaly ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalary;
3) aıaqtalǵan ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń nátıjeleri;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapatyna usynylatyn ǵylymı jumystar;
5) densaýlyq saqtaý praktıkasyna engizý úshin josparlanatyn ǵylymı-medısınalyq zerttemeler bolyp tabylady.
6. ǴMS negizgi qaǵıdattary:
1) táýelsizdik;
2) ǵylymı tásil, saraptamanyń jan-jaqtylyǵy, obektıvtiligi;
3) medısına ǵylymyn damytýdyń álemdik deńgeıine baǵdarlaný;
4) saraptamaǵa berilgen materıaldardaǵy aqparattyń negizinde ǴMS obektileri boıynsha qorytyndy shyǵarý;
5) obektiler boıynsha aqparattardyń qupııalylyǵyn jáne ony, sondaı-aq sarapshylar men olardyń jumystarynyń nátıjeleri týraly málimetterdi saraptamada kózdelmegen maqsattar úshin paıdalanýǵa jol berilmeýin qamtamasyz etý;
6) ǴMS nátıjeleriniń jarııalyǵy bolyp tabylady.
7. ǴMS negizgi mindetteri:
1) ǴMS obektileriniń ǵylymı negizdiligin, iske asyrý múmkindigin, boljamdy tıimdiligi men nátıjeliligin baǵalaý;
2) ǵylymı-tehnıkalyq qyzmettiń qarjylandyrylatyn obektileriniń alynǵan nátıjeleriniń (oryndaý, aıaqtaý jáne engizý satysynda) mańyzdylyǵyn baǵalaý jáne qarjylandyrýdy jalǵastyrý, ózgertý jáne toqtaý týraly usynymdardy ázirleý;

2. Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizýdiń tártibi men sharttary
8. ǴMS obektilerin ázirleýshiler ýákiletti organǵa qaǵazda jáne elektrondyq tasyǵyshta mynadaı materıaldardy joldaıdy:
1) ǴMS obektisi;
2) ázirleýshiniń baılanys derekterin, ǵylymı zertteý taqyrybynyń ataýyn jáne ǵylymdy damytýdyń basym baǵytyn kórsete otyryp, ázirleýshiniń (jeke tulǵalar úshin) / ázirleýshiniń birinshi basshysynyń (zańdy tulǵalar úshin) qoly qoıylǵan ilespe hat, ázirleýshide ǵylymı jáne praktıkalyq tájirıbeniń, ǵylymı zertteýdiń taqyryby boıynsha ǵylymı bitemesiniń bolýy (jarııalanymdardyń, patentterdiń avtorlyq kýálikteriniń tizimi jáne basqa derekter), ázirleýshiniń negizgi oryndaýshylarynyń kásibı biliktiligi týraly málimet jáne ǴMS obektisiniń ataýy;
3) ǴMS obektisine oń qorytyndymen jergilikti etıkalyq komıssııa otyrysynyń hattamasynan úzindi;
4) ǴMS obektisi usynylǵan ǵylymı zertteýlerdiń salasynda ǵylymı-zertteý jumys tájirıbesi bar Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý uıymdarynyń eki táýelsiz quzyretti mamanynyń resenzııalary (aıaqtalǵan ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń nátıjeleri úshin).
9. Ýákiletti organ ǴMS obektisin jáne osy Qaǵıdanyń 8-tarmaǵynyń 2-4) tarmaqshalarynda kórsetilgen qujattardy jumysshy organǵa qujattardy ázirleýshiden qabyldaǵan kúnnen bastap on jumys kúnnen keshiktirmeı joldaıdy.
10. Jumysshy organ:
1) osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshada belgilengen tártippen ǴMS ótkizý úshin sarapshylar qoryn qalyptastyrýdy qamtamasyz etedi jáne ony ýákiletti organmen kelisedi;
2) ǴMS obektisi usynylǵan ǵylymı zertteýler salasyndaǵy sarapshylardyń eńbek ótilin esepke ala otyryp, sarapshylar qorynan ǴMS naqty obektileri úshin sarapshylardy irikteýdi júzege asyrýmen saraptamalyq toptardy quraıdy;
3) ǴMS ótkizýdiń qorytyndylary boıynsha ýákiletti organǵa saraptamalyq qorytyndyny usynady.
11. ǴMS obektisi saraptamalyq toptyń múshelerine qaǵazda jáne elektrondyq túrde jiberiledi. Árbir ǴMS obektisi boıynsha saraptamany ótkizý merzimi ǴMS obektisin saraptamalyq toptyń músheleri alǵan kúnnen bastap on jumys kúnnen keshiktirmeı júrgiziledi.
Saraptamalyq toptyń músheleri saraptama úderisniń jáne ǴMS obektilerindegi auparattyń qupııalyǵyn qamtamasyz etýi tıis.
12. ǴMS ótkizý kezinde saraptamalyq top osy Qaǵıdalar 2-qosymshaǵa sáıkes irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı zertteýler baǵdarlamalarynyń jáne respýblıkalyq nysanaly ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń jobalaryn baǵalaý ádistemesimen jáne osy Qaǵıdaǵa 3-qosymshaǵa sáıkes aıaqtalǵan ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapatyna usynylatyn ǵylymı jumystardyń jáne densaýlyq saqtaý praktıkasyna engizilýge josparlanatyn ǵylymı-medısınalyq zerttemelerdiń nátıjelerin baǵalaý ádistemesimen kózdelgen olardy baǵalaý krıterıılerin, kórsetkishterin jáne tetikterin negizge alady.
13. ǴMS obektileriniń ǵylymı-medısınalyq saraptamasynyń qorytyndylary boıynsha saraptamalyq top barlyq jumyldyrylatyn sarapshylardyń qorytyndylaryn jalpylaıdy jáne árbir kórsetkish boıynsha ortasha balldy jáne jalpy baǵasyn aıqyndaıdy jáne mynadaı sheshimderdiń birin qabyldaıdy:
1) ǴMS obektisi sózsiz qoldaýǵa laıyq (eger ǴMS obektisi balldardyń eń joǵary yqtımal sanynan kem degende 70%-dy alsa jáne túbegeıli eskertýler bolmasa jáne/nemese alynǵan nátıjelerdiń ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyn tómendetpeıtin, jumys barysynda joıylatyn birqatar eskertýleri bolsa osy sheshim qabyldanýy múmkin) jáne MǴTS jiberý úshin usynylady;
2) ǴMS obektisi jasalǵan eskertýlerge sáıkes pysyqtalǵan jaǵdaıda qoldanýy múmkin (eger ǴMS obektisi balldardyń eń joǵary yqtımal sanynan kem degende 40%-dy alsa jáne jumysty qurastyrý sapasyna, onyń ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyna qatysty birqatar eskertýler bolsa, sondaı-aq aıqyndalǵan kemshilikter ǴMS obektisin pysyqtaý barysynda joıylýy múmkin kezde osy sheshim qabyldanýy múmkin);
3) ǴMS obektisi qoldaýǵa laıyq emes (eger ǴMS obektisi balldardyń eń joǵary yqtımal sanynan 40%-dan tómen alsa jáne jumysty qurastyrý sapasyna, onyń ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyna qatysty birqatar eskertýler bolsa, sondaı-aq eskertýlerdi usynylǵan ǴMS obektisiniń sheńberinde joıýǵa múmkin emes jáne onyń barlyq tujyrymdamasyn qaıta pysyqtaý qajet bolsa osy sheshim qabyldaýny múmkin).
14. ǴMS nátıjesi retinde jumysshy organnyń ǴMS resmı qorytyndysy bolyp tabylady.
Osy Qaǵıdanyń 5-tarmaǵynyń 1-2) tarmaqshalarynda atalǵan obektiler boıynsha ǴMS qorytyndysy osy Qaǵıdalardyń 4-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha resimdeledi, osy Qaǵıdalardyń 5-tarmaǵynyń 3-5) tarmaqshalarynda atalǵan obektiler boıynsha ǴMS qorytyndysy osy Qaǵıdalardyń 5-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha resimdeledi.
Jumysshy organnyń ǴMS qorytyndysy ǴMS ótkizýge jumyldyrylǵan sarapshylardyń qatarynan ýákiletti organmen aıqyndalatyn saraptamalyq toptyń Tóraǵasynyń qoly qoıylyp, usynylady.
15. Saraptamalyq top ǴMS qorytyndysyn shyǵarǵan kezden bastap jumysshy organ ǴMS qorytyndysyn eki jumys kún ishinde ýákiletti organǵa joldaıdy.
16. Ýákiletti organ jumysshy organnan ǴMS qorytyndysyn alǵan kezden bastap úsh jumys kún ishinde mynadaı sheshimderdiń birin qabyldaıdy:
1) ǴMS obektisin maquldaý jáne ony qoldanystaǵy reglamentterge jáne osy ǴMS obektisine qatysty qabyldanǵan rásimderge sáıkes odan ári kezeńderden ótýge usyný týraly;
2) ǴMS obektisin jasalǵan eskertýlerge sáıkes pysyqtaý qajettiligi týraly;
3) ǴMS obektisin odan ári qoldaýdan bas tartý týraly.
17. Sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap on jumys kún ishinde ýákiletti organ ǴMS obektisine qatysty qabyldanǵan sheshim jóninde ázirleýshige jazbasha túrde habarlaıdy.
18. Pysyqtaýǵa jiberilgen jáne ǴMS ótkizýge qaıtadan usynylǵan ǴMS obektileri jalpy negizde qaralady.
19. ǴMS ótkizýden bas tartý úshin negizdeme retinde mynalar bolyp tabylady:
1) ázirleýshiniń osy Qaǵıdanyń 8-tarmaǵynda kórsetilgen barlyq qujattardy usynbaýy;
2) ázirleýshiniń kúmándi málimetterdi usynýy;
3) ázirleýshiniń jumysshy organ buryn pysyqtaýǵa qaıtarǵan ǴMS obektisin ǴMS qorytyndysynda kórsetilgen eskertýlerdi joımaı qaıtadan usynýy.
20. Ýákiletti organ ǴMS ótkizýden bas tartý jóninde mynadaı jaǵdaılarda sheshim qabyldaıdy:
1) osy Qaǵıdalardyń 19-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen negizdeme boıynsha ázirleýshiden ǴMS obektisi túsken kezden bastap úsh jumys kún ishinde;
2) osy Qaǵıdalardyń 19-tarmaǵynyń 2-3) tarmaqshalarynda kórsetilgen negizdemeler boıynsha jumysshy organnan tıisti aqparatty alǵan kezden bastap úsh jumys kún ishinde. Jumysshy organnyń saraptamalyq toby ǴMS ótkizýden bas tartý úshin osy Qaǵıdanyń 19-tarmaǵynyń 2-3) tarmaqshalarynda kórsetilgen negizdemelerdi aıqyndaǵan kezde ǴMS obektisi jumysshy organǵa túsken kezden bastap bes jumys kún ishinde jumysshy organǵa habarlaýy tıis. Saraptamalyq top atalǵan negizdemelerdi aıqyndaǵan kezde jumysshy organ ǴMS ótkizýden bas tartýdyń qajettiligi jáne sebepteri týraly ýákiletti organǵa úsh jumys kún ishinde habarlaýy tıis.
21. Sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap on jumys kún ishinde ýákiletti organ ǴMS ótkizýden bas tartýdyń sebebi týraly ázirleýshige jazbasha túrde habarlaıdy.

Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdalaryna 1-qosymsha

Ǵylymı-medısınalyq saraptamany ótkizý úshin sarapshylar qoryn qalyptastyrý jáne saraptamalyq toptyń quramyna sarapshylardy engizý tártibi
1. Ǵylymı-medısınalyq saraptamany ótkizý úshin sarapshylardyń qoryn (budan ári – sarapshylar qory) Jumysshy organ ýákiletti organnyń kelisimi boıynsha qalyptastyrady jáne únemi ózektendiriledi (jylyna kem degende bir ret) jáne basqa jaqtan sarapshylar qoryna engizý úshin ótinimderdiń túsýi boıynsha tolyqtyrady.
2. Sarapshylar qoryna sarapshylardy irikteýdiń belgilengen krıterıılerine sáıkes keletin jáne medısınalyq ǵymym men praktıkanyń tıisti salasynda tájirıbesi bar kez-kelgen jeke nemese zańdy tulǵa engizilýi múmkin.
3. Sarapshylar qoryn qalyptastyrý úshin jumysshy organ medısınalyq jáne farmasevtıkalyq ǵylym salasynda qyzmetti júzege asyratyn barlyq uıymdarǵa sarapshylardy irikteý týraly habarlaıdy, jumysshy organnyń resmı veb-resýrsynda aqparatty jáne sarapshylarǵa qoıylatyn talaptardy ornalastyrady.
4. Sarapshylardy irikteý krıterıılerine mynalardy qamtıdy:
1) jeke / zańdy tulǵada tıisti lısenzııanyń jáne (nemese) akkredıtteý týraly kýáliktiń bolýy;
2) jeke tulǵanyń / zańdy tulǵanyń shtat mamanynyń kásibı jáne ǵylymı daıarlyq deńgeıi:
joǵary jáne (nemese) joǵary oqý ornynan keıingi medısınalyq bilimniń bolýy;
ǵylymı dárejesiniń bolýy;
biliktilikti arttyrý týraly sertıfıkattardyń jáne (nemese) sońǵy 5 jyl ishinde ǵylymı zertteýlerdiń ádistemesi jáne standarttardyń máselesi boıynsha semınarlarǵa jáne master-klastarǵa qatysý týraly sertıfıkattardyń bolýy;
3) jeke tulǵanyń / zańdy tulǵanyń shtat mamanynyń kásibı, ǵylymı jáne saraptamalyq qyzmettegi tájirıbesi:
densaýlyq saqtaý júıesinde jumys tájirıbesiniń bolýy (kem degende 5 jyl);
densaýlyq saqtaý salasynda qoldanbaly nemese irgeli ǵylymı zertteýler boıynsha ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalardy oryndaýǵa qatysý tájirıbesiniń bolýy (ótinimdi berý kezinde aıaqtalǵan kem degende 2 ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlama);
4) jeke tulǵanyń / zańdy tulǵanyń shtat mamanynyń ǵylymǵa jáne ǵylymı jetistikterge qosqan úlesi:
sońǵy 5 jyl ishinde ǵylymı eńbekterdiń bolýy (halyqaralyq bıblıometrııalyq derekqorlarda ındeksteletin ǵylymı basylymdarda kem degende úsh maqala jáne (nemese) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıteti ǵylymı qyzmettiń negizgi nátıjelerin jarııalaý úshin usynǵan ǵylymı basylymdarda kem degende 10 maqala);
sońǵy 5 jyl ishinde jeke tulǵanyń / zańdy tulǵanyń shtat mamanynyń ǵylymı jarııalymdaryn sıtat keltirýdiń bolýy (Google Scholar, Qazaqstan Respýblıkasynda jáne TMD elderinde ǵylymı-tehnıkalyq aqparattyń ulttyq agenttikteriniń derekteri boıynsha kem degende 20 sıtat keltirý jáne (nemese) ǵylymı-tehnıkalyq aqparattyń halyqaralyq bedeldi agenttikteriniń derekteri boıynsha kem degende 5 sıtat keltirý);
5) zańdy tulǵanyń shtattynda osy uıymdaǵy jumys negizgi qyzmet orny bolyp tabylatyn, osy tarmaqtyń 2-4) tarmaqshalarynda kórsetilgen krıterıılerge sáıkes keletin kem degende 5 mamannyń bolýy.
5. Sarapshylar qoryna kirýge nıet bildirgen jeke jáne zańdy tulǵalar jumysshy organǵa qujattardyń mynadaı paketin qaǵazda nemese elektrondyq túrde (skanerlengen kóshirmeler) usynady:
1) sarapshylar qoryna engizý úshin ótinim (erkin túrde jazylady);
2) densaýlyq saqtaý júıesindegi jumys tájirıbesin, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qoldanbaly nemese irgeli ǵylymı zertteýler boıynsha ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalardy oryndaýǵa qatysýdy kórsetýmen túıindeme;
3) ǵylymı eńbekterdiń tizimi jáne aqparat kózin kórsete otyryp, ǵylymı jarııalymdardy sıtattaý týraly derekter (ǵylymı-tehnıkalyq aqparattyń tıisti ulttyq nemese halyqaralyq agenttiginiń);
4) bilim týraly, ǵylymı dárejesin alǵany týraly dıplomdarynyń kóshirmeleri, biliktilikti arttyrý, master-klastarda jáne semınarlarda oqý týraly sertıfıkattardyń jáne kýálikterdiń kóshirmeleri;
5) lısenzııalardyń jáne (nemese) akkredıtteý týraly kýálikterdiń kóshirmeleri.
Zańdy tulǵalar ǴMS obektilerin zańdy tulǵa qarastyrý kezinde ǴMS ótkizýge jumyldyrylatyn shtat mamandaryna (kem degende 5 adam) osy tarmaqtyń 2-4) tarmaqshalarynda kórsetilgen qujattardy usynady. Zańdy tulǵanyń shtatynda mamannyń bolýy zańdy tulǵanyń kadr qyzmetimen rastalǵan eńbek kitapshasynyń kóshirmesimen rastalýy tıis.
О́tinish berýshi kórsetilgen qujattardyń paketin jumysshy organnyń zańdy mekenjaıynyń nemese resmı elektrondyq mekenjaıynyń pochtasyna jiberýi múmkin.
6. Jumysshy organ sarapshylar bazasyna engizý úshin ótinimderdi qarastyrady jáne 15 jumys kúnniń ishinde sarapshylardyń bazasyna engizý nemese engizýden bas tartý týraly sheshim qabyldaıdy.
7. Sarapshylardyń bazasyna engizý úshin jeke/zańdy tulǵanyń sarapshylardy irikteýdiń barlyq krıterıılerine sáıkes kelýi negiz bolyp tabylady. Sonymen qatar zańdy tulǵa uıymnyń qyzmetker-mamandarynyń (zańdy tulǵanyń) ótinimde kórsetilgen kásibı jáne ǵylymı daıyndyq deńgeıiniń krıterıılerine, kásibı jáne ǵylymı qyzmet tájirıbesiniń bolýy, ǵylymǵa qosqan úlesi, ǵylymı jetistikterdiń bolýynyń negizinde sarapshylar bazasyna engiziledi.
Sarapshylardyń bazasyna engizýden bas tartý negizi jeke / zańdy tulǵanyń sarapshylardy irikteýdiń bir jáne odan artyq krıterıılerine sáıkes kelmeýi bolyp tabylady.
Eger jeke tulǵa ótinim bergen kezde sarapshylar qoryna engizilgen zańdy tulǵanyń shtat mamandarynyń tizbesine kirse, ony sarapshylar qoryna engizýden bas tartylady.
Zady tulǵanyń ótiniminde kórsetilgen bir jáne odan astam shtat mamandary jeke tulǵalar retinde sarapshylar bazasyna engizilgen bolsa jáne jeke tulǵa retinde engizilgenderdi alyp tastaǵanda qalǵan shtat mamandarynyń sany besten kem bolsa, sarapshylar qoryna engizýden bas tartylady.
Jeke jáne osy jeke tulǵa mamandardyń tizbesine kiretin zańdy tulǵadan sarapshylar qoryna engizýge ótinim bir kezde túskende jáne jeke men zańdy tulǵanyń sarapshylardy irikteýdiń barlyq krıterıılerine sáıkes kelgende zańdy tulǵanyń ótinimi basymdy bolady.
8. Sarapshylardyń bazasyna engizý úshin ótinimderdi qarastyrý nátıjesi jumysshy organnyń hattamalyq sheshimimen resimdelip, ýákiletti organmen kelisiledi.
Sarapshylardyń bazasyna engizý týraly sheshim qabyldanǵan sarapshylarǵa qatysty derekter jumysshy organmen sarapshylardyń jıyntyq bazasyna engiziledi.
9. Jumysshy organ 3 jumys kúnniń ishinde jeke/zańdy tulǵany ǴMS bazasyna engizý úshin ótinimdi qarastyrý nátıjeleri týraly habarlaıdy.
10. Sarapshylar bazasynyń sandyq quramy shektelmeıdi. Sarapshylar bazasynyń quramy jyl saıyn sarapshylar bazasyna engizýge sarapshylarǵa qoıylǵan talaptardyń sáıkes kelýin rastaýǵa aktýaldandyrady.
11. Sarapshylar bazasynan jeke jáne zańdy tulǵalar mynadaı sebepter boıynsha shyǵarylady:
1) zańdy tulǵanyń taratylýy / jeke tulǵanyń qaıtys bolýy;
2) jeke tulǵanyń osy Tártiptiń 4-tarmaǵynyń 1-4) tarmaqshalarynda kórsetilgen sarapshylardy irikteý krıterıılerine sáıkes kelýin joǵaltýy;
3) zańdy tulǵanyń osy Tártiptiń 4-tarmaǵynyń 1) jáne 5) tarmaqshalarynda kórsetilgen sarapshylardy irikteý krıterıılerine sáıkes kelýin joǵaltýy.
12. Jumysshy organ árbir ǴMS obektisi úshin sarapshylar bazasynyń quramyna kiretin úsh sarapshydan kem emes quramda ǴMS obektisin ótkizý úshin sarapshylardyń tobyn (budan ári – sarapshylar toby) qalyptastyrady. Sarapshylar toby jumysshy organǵa ǴMS obektisi kelip túsken kúnnen bastap úsh jumys kún ishinde qurylady.
Sarapshylar tobynyń quramy jumysshy organnyń hattamalyq sheshimimen bekitiledi. Sarapshylar tobynyń quramyna engizý úshin Derekter bazasynan sarapshylardy irikteý negizi sarapshynyń ǴMS obektisiniń tematıkasyna mamandyǵynyń jáne jumys ótiliniń sáıkes kelýi, sarapshynyń ázirleýshimen úlestes bolmaýy bolyp tabylady.
Sarapshylar tobyn Sarapshylar tobynyń quramynan tańdalǵan sarapshylardyń qatarynan ju­mysshy organnyń hattamalyq sheshimimen aıqyndalatyn tóraǵa basqarady. Sarapshylar toby tóraǵa­syn tańdaý krıterııi ǵylymı-medısınalyq saraptama jasaý salasynda úlken tájirıbeniń bolýy.

Ǵylymı-medısınalyq saraptama ótkizý qaǵıdasyna 2-qosymsha

Irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı zertteýler baǵdarlamalarynyń jáne respýblıkalyq nysanaly ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń jobalaryn baǵalaý ádistemesi
Krıterıılerdiń jáne kórsetkishterdiń ataýy, olardy baǵalaý deńgeıi    Krıterıılerdiń, kórsetkishterdiń jáne olardy baǵalaý deńgeıleriniń sıpattamasy    Balldar-daǵy baǵa
1. Mańyzdylyǵynyń krıterııleri:    О́tinim beriletin ǴMS obektisiniń ǵylym jáne praktıka, zertteletin problema boıynsha bilim salasy úshin mańyzdylyǵy
1. 1. Josparlanatyn zertteýdiń ózektiligi    Ǵylym men praktıkanyń suranystaryna sáıkes kelý dárejesimen sıpattalady
Joǵary    ǴMS obektisinde qoıylǵan problemalardy sheshý qazirgi zamanǵy medısınalyq ǵylym jáne praktıka úshin asa mańyzdy jáne basym mindet bolyp tabylady    7––10
Birshama joǵary     ǴMS obektisinde qoıylǵan problemalardy sheshý qazirgi zamanǵy medısınalyq ǵylym jáne praktıka úshin asa mańyzdy mindet bolyp tabylady     4––6
Qanaǵattanarlyq    ǴMS obektisinde qoıylǵan problemalardy sheshý qazirgi zamanǵy medısınalyq ǵylymnyń jáne praktıkanyń jergilikti mindetteriniń biri bolyp tabylady    1––3
О́zekti emes    Ǵylymnyń jáne praktıkanyń suranystaryna jáne mindetterine sáıkes kelmeıdi    0
1.2. Kútiletin nátıjeniń medısınalyq ǵylymǵa áser etý dárejesi     ǴMS obektisin iske asyrý barysynda sheshiletin medısınalyq ǵylymnyń problemalarynyń deńgeıi men basymdylyǵymen sıpattalady
Joǵary    Medısınalyq ǵylymnyń asa mańyzdy problemalaryn sheshýge múmkindik berip, ony odan ári damytýǵa túbegeıli áser tıgizedi    7––10
Birshama joǵary     Salalyq ǵylymdaǵy basym baǵyttarynyń biri sheńberinde basty problemany sheshýde anaǵurlym alǵa qaraı jyljýǵa múmkindik berip, medısınalyq ǵylymdy odan ári damytýǵa aıqyn áser tıgizedi      4––6
Qanaǵattanarlyq    Salalyq ǵylymnyń bar problemalarynyń birin sheshý úshin negiz salýǵa múmkindik berip, medısınalyq ǵylymdy damytýǵa belgili áserin tıgizedi.     1––3
Joq     Medısınalyq ǵylymdy damytý úshin mańyzy joq    0
1.3. Teorııalyq mańyzy       Zertteý nátıjeleriniń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy tujyrymdamalarǵa, tásilderge, ıdeıalarǵa, teorııalyq túsinikterge áser etý dárejesimen sıpattalady
Joǵary    Zertteýdiń nátıjeleri jańa ıdeıalardyń, qaǵıdattardyń, ǵylymı baǵyttardyń, teorııalardyń, gıpotezalardyń, tujyrymdamalardyń, negizinen jańa tásilderdiń, aýrýlardy emdeýde, dıagnostıkalaýda, profılaktıkada, uıymdastyrýda, basqarýda, oqytýda múmkindikterdiń paıda bolýyna ákeledi.     7––10
Birshama joǵary     Zertteýdiń nátıjeleri málim qaǵıdattardy, amaldardy, ádisterdi, erejelerdi, teorııalardy,  tásilderdi, nysandardy damytýǵa jáne jetildirýge ákeledi.    4––6
Qanaǵattanarlyq    Zertteýdiń nátıjeleri málim oqıǵalardyń, úderisterdiń, tetikterdiń, jaǵdaılardyń, zańdylyqtardyń, qasıetterdiń maǵynasyn jaqsy túsinýge múmkindik beredi.     1––3
Tómen nemese joq    Nátıjeni paıdalanýdyń jáne damytýdyń eleýli emes perspektıvalary bar nemese ol problemany sheshý úshin eshteńe bermeıdi.     0
1.4. Praktıkalyq mańyzy     Medısınalyq zertteýlerdi praktıkada paıdalanýdyń nátıjeleri bolǵan densaýlyqty qorǵaý, emdeýdiń ártúrli ádistemelerin uıymdastyrý salasyndaǵy naqty jetistikterdi sıpattaıdy
Joǵary     Praktıkalyq densaýlyq saqtaý úshin qundylyǵy joǵary    7––10
Birshama joǵary     Praktıkalyq densaýlyq saqtaý úshin belgili qundylyǵy bar    4––6
Qanaǵattanarlyq    Praktıkalyq densaýlyq saqtaý úshin qundylyǵy tómen    1––3
Mańyzy joq    Qundylyǵy joq     0
1.5. Boljamdy engizý deńgeıin baǵalaý    Josparly zertteýdi engizý masshtabymen jáne deńgeıimen, ekonomıkalyq, áleýmettik, emdeý-profılaktıkalyq áserdiń bolýymen jáne kólemimen sıpattalady
Joǵary     Eleýli ásermen respýblıkada keńinen engizý     7––10
Birshama joǵary     Eleýli ásermen birneshe uıymda engizý     4––6
Qanaǵattanarlyq    Áserdi aıqyndaýsyz bir uıymda engizý     1––3
  Tómen     Engizý josparlanbaıdy, áser kútilmeıdi     0
1.6. Engizýdiń boljamdy kólemderin jáne nysandaryn baǵalaý    Zertteý nátıjelerin engizýdiń áleýetti múmkin nysandarynyń mańyzdylyǵymen jáne kólemimen sıpattalady
Joǵary     Patent, densaýlyq saqtaý júıesi nemese sala úshin naqty usynystar jáne usynymdar     7––10
Birshama joǵary     Avtorlyq kýálik, resmı bekitilgen ádistemelik usynystar jáne erejeler, nusqaýlyqtar, nusqaýlar     4––6
Qanaǵattanarlyq    Rasıonaldyq usynys, engizý aktisi     1––3
Tómen     Densaýlyq saqtaý júıesine arnalǵan mekenjaısyz jalpy sıpattaǵy usynystar jáne usynymdar     0
2. Ǵylymı jáne tehnologııalyq jańalyqtyń krıterııleri :    О́tkiziletin zertteýler, ázirlenetin tujyrymdamalar, sheshiletin maqsattar men mindetter jańalyǵynyń deńgeıi
2.1. Ǵylymı jańalyqtyń deńgeıi     Zertteýdiń problemasyn qalyptastyrý jáne ǵylymı negizdeý jańalyǵynyń dárejesimen, atalǵan baǵytta buryn zertteýlerdiń bolmaýymen sıpattalady
Joǵary     Zertteýdiń problemasy alǵash ret qalyptastyrylǵan jáne ǵylymı negizdelgen, atalǵan baǵytta buryn zertteýler ótkizilmegen, problemany sheshýdiń usynylatyn joly buryn paıdalanylmaǵan      7—10
Birshama joǵary     ǴMS obektisinde problemany sheshýdiń qoldanystaǵy joldaryn jetildirýge múmkindik beretin zertteýdiń problemasyn sheshýdiń túpnusqaly tásilderi usynylǵan     4––6
Qanaǵattanarlyq    Zertteýdiń problemasyn sheshýge usynylatyn tásilder tıimdilik boıynsha málim tásilderden aıtarlyqtaı aspaıdy, biraq jańalyq pen túpnusqalyqtyń elementteri bar     1––3
Joq     Problemany sheshýge usynylatyn tásilderde jańalyq jáne túpnusqalyq joq    0
2.2. Zertteý tujyrymdamasynyń dáldigi    Zertteý tujyrymdamasynyń naqtylyǵy men tolyqtyǵynyń deńgeıimen, tujyrymdalǵan maqsattardyń jáne mindetterdiń sapasymen sıpattalady
Joǵary     Zertteýdiń naqty tujyrymdamasy. Ataýy jáne maqsaty josparlanatyn zertteýdiń ǵylymı jańalyǵyn jáne ózektiligin tolyq ashady.     7—10
Birshama joǵary     Zertteýdiń tujyrymdamasy, ataýy jáne maqsaty josparlanatyn zertteýdiń ǵylymı jańalyǵyn jáne ózektiligin tolyq kólemde ashpaıdy.      4––6
Qanaǵattanarlyq    Zertteýdiń tujyrymdamasy, ataýy jáne maqsaty josparlanatyn zertteýdiń ǵylymı jańalyǵyn jáne ózektiligin jartylaı ǵana ashady      1––3
Tómen     Zertteýdiń tujyrymdamasy joq. Ataýy jáne maqsaty josparlanatyn zertteýdiń ǵylymı jańalyǵyn jáne ózektiligin ashpaıdy.      0
3. Jobany iske asyrýdyń krıterııi    Usynylatyn zertteýdi ótkizý ortasynyń jáne jaǵdaılarynyń qoıylǵan maqsattarǵa, mindetterge jáne kútiletin nátıjelerge sáıkes kelý dárejesimen sıpattalady
3.1. Ǵylymı-ádistemelik deńgeı    Josparlanatyn zertteýdi ádistemelik pysyqtaý dárejesimen – ádisteme dızaınynyń qoıylǵan maqsattarǵa jáne mindetterge sáıkes kelýimen sıpattalady
Joǵary     Zertteý kólemi boıynsha jetkilikti materıalda, durys ádisterdi paıdalanýmen jáne alynǵan nátıjelerdi tolyq statıstıkalyq óńdeýmen ótkiziletin bolady     7––10
Birshama joǵary     Zertteý kólemi boıynsha jetkilikti shektelgen materıalda, durys ádisterdi paıdalanýmen jáne alynǵan nátıjelerdi jartylaı statıstıkalyq óńdeýmen ótkiziletin bolady     4––6
Qanaǵattanarlyq    Zertteýdiń kútiletin nátıjeleriniń birqatar jaǵdaılarda olardyń statıstıkalyq naqtylyǵyn, bólek ádistemelik kemshilikterin aıqyndaý múmkindiginiń bolmaýyna, materıaldyń jetkiliksiz kólemine baılanysty tómen dáleldi kúshi bolýy múmkin.      1––3
Tómen     Paıdalanýǵa josparlanatyn ádister belgili dárejede zertteýdiń maqsattary men mindetterine adekvatty emes, materıaldyń kólemi anyq emes, nátıjelerdi statıstıkalyq óńdeý josparlanbaıdy       0
3.2. Bitemeniń bolýy    Burynǵy jumystyń nátıjeleri boıynsha baǵalanatyn jobada qoıylǵan mindetterdi sheshý úshin oryndaýshylar daıarlyǵynyń deńgeıi    
Eleýli biteme    Tańdalǵan baǵyttyń durystyǵyn rastaıtyn oń nátıjelerdiń, zertteý taqyryby boıynsha jarııalanymdardyń bolýy     7––10
Belgili biteme     Tańdalǵan baǵyttyń durystyǵyn rastaıtyn bastapqy materıaldyń bolýy, zertteýdiń tıisti ádisteri ıgerilgen    4––6
Eń tómen biteme    Zertteýdiń ádisteri ıgerilgen    1––3
Biteme joq    Zertteýdiń taqyryby boıynsha biteme joq    0
3.3. Negizgi oryndaýshylardyń biliktiligi jáne tájirıbesi     Zertteýlerdiń tańdalǵan baǵyty boıynsha negizgi oryndaýshylar biliktiliginiń jáne tájirıbesiniń dárejesimen sıpattalady
Joǵary     Oryndaýshylardyń jalpy sanynan 70-100%-da  qoıylǵan mindetterdi oryndaý úshin jetkilikti biliktiligi bar (josparly zertteýdiń beıinine sáıkes keletin joǵary, JOO-na keıingi nemese qosymsha bilimi jáne osy salada kem degende 3 jyl jumys tájirıbesi)    7––10
Birshama joǵary     Oryndaýshylardyń jalpy sanynan 40-69% -da  qoıylǵan mindetterdi oryndaý úshin jetkilikti biliktiligi bar (josparly zertteýdiń beıinine sáıkes keletin joǵary, JOO-na keıingi nemese qosymsha bilimi jáne osy salada kem degende 3 jyl jumys tájirıbesi)     4––6
Tómen     Oryndaýshylardyń jalpy sanynan 39%-dan kem oryndaýshylarda qoıylǵan mindetterdi oryndaý úshin jetkilikti biliktiligi bar (josparly zertteýdiń beıinine sáıkes keletin joǵary, JOO-na keıingi nemese qosymsha bilimi jáne osy salada kem degende 3 jyl jumys tájirıbesi)      1––3
Joq     Jetkiliksiz      0
3.4. Zertteýdi oryndaý merzimderiniń negizdiligi    Zertteýdiń bólek kezeńderin jáne sharalaryn qosa, ony oryndaý merzimderiniń negizdiliginiń dárejesimen sıpattalady
Joǵary     Josparly merzimderge sáıkes keledi    7––10
Birshama joǵary     Oryndaý merzimi kórsetilgen merzimnen 50 %-dan astam emes joǵary nemese qajet etiletin merzimge qatysty tómendetilgen     4––6
Jetkilikti joǵary emes    Oryndaý merzimi kórsetilgen merzimnen 50 %-dan astam joǵary nemese qajet etiletin merzimge qatysty tómendetilgen    1––3
Joq     Oryndaý merzimi negizsiz    0
3.5. Qarjylyq negizdemesi     ǴMS obektisin iske asyrýǵa ázirleýshi suratatyn somalardyń sharalardyń kórsetilgen kólemine sáıkes kelýi retinde aıqyndalady
Joǵary     Zertteýlerdiń kólemderine jáne mindetterine tolyq sáıkes keledi    7––10
Birshama joǵary     Talap etiletin qarjylandyrý josparly jumystar kóleminiń qunynan 50 %-ǵa deıin asady nemese áleýetti qajetti somaǵa qatysty jetkiliksiz    4––6
Jetkilikti joǵary emes    Talap etiletin qarjylandyrý josparly jumystar kóleminiń qunynan 50 %-dan asady nemese áleýetti qajetti somaǵa qatysty jetkiliksiz    1––3
Joq     Tıisti qarjylyq negizdeme joq     0
4. Ǵylymı baǵdarlamanyń jobasyn qurastyrý jáne resimdeý     Usynylatyn jobanyń kópshilik maquldaǵan normalarǵa jáne ǵylymı jobalardy jazý men resimdeýdiń bekitilgen talaptaryna sáıkes kelý dárejesimen sıpattalady
4.1. Ǵylymı jobany qurastyrýdyń sapasy     ǴMS obektisiniń qurylymy men mazmunynyń belgilengen talaptarǵa sáıkes kelý dárejesimen sıpattalady
Joǵary     ǴMS obektisinde qajetti bólimder bar jáne ashylǵan – ózektiligi, maqsaty, mindetter, zertteýdiń dızaıny jáne basqa. Jobany jazýdyń jaqsy ǵylymı stıli ustalǵan.    7—10
Birshama joǵary     ǴMS obektisinde qajetti bólimder bar, biraq tolyq kólemde ashylmaǵan. Jobany jazýdyń ǵylymı stılıstıkasy boıynsha eleýli emes eskertýler bar.     4––6
Qanaǵattanarlyq    ǴMS obektisinde qajetti bólimder bar, biraq keıbireýi ashylmaǵan deýge bolady. Jobany jazýdyń ǵylymı stılıstıkasy boıynsha eleýli eskertýler bar.    1––3
Joq     ǴMS obektisinde birqatar qajetti bólimder joq, bar bólimder ashylmaǵan deýge bolady. О́reskel stılıstıkalyq jáne orfografııalyq qatelikter bar.    0
4.2. Paıdalanylǵan ǵylymı eńbekterdiń jáne ádebıettiń sáıkes kelýin baǵalaý      Kóteriletin problema boıynsha paıdalanylǵan ǵylymı eńbekterdiń jáne ádebıettiń sáıkes kelý dárejesimen jáne olardyń jańalyǵynyń deńgeıimen sıpattalady
Joǵary    Paıdalanylatyn ǵylymı-anyqtamalyq apparat – qoldanystaǵy MemST-qa sáıkes keledi, syzbalar, kesteler, grafıkter, sýretteme jáne t.b. túrinde qosymshalary bar. Avtorlar sheshiletin problemaǵa tikeleı qatynasy bar jáne ǵylymı ádebıette kem degende 5 jyl buryn jarııalanǵan anaǵurlym mańyzdy ádebı kózderge silteme jasaıdy    7––10
Birshama joǵary    Avtorlar paıdalanǵan ǵylymı eńbekter jáne ádebıet qozǵalatyn máselege birshama sáıkes keledi jáne negizinde jańalyǵy bar. (jarııalymdardyń sıtat keltirý merzimi 10 jyldan aspaıdy)    4––6
Tómen    Avtorlar paıdalanǵan ǵylymı eńbekter jáne ádebıet negizinde  qozǵalatyn máselege sáıkes kelmeıdi jáne jańashylyq bolyp tabylmaıdy (jarııalymdardyń sıtat keltirý merzimi 10 jyldan astam)    1––3
Joq    Jumysta  ǵylymı eńbekter men jarııalymdarǵa siltemeler joq     0


Árbir kórsetkish (k) 10-balldyq shkala boıynsha baǵalanady. Ár joba (baǵdarlama) boıynsha jıyntyq balldyq baǵa KƩk (joba (baǵdarlama) alýy múmkin eń joǵarǵy ball 150-ge teń)  jáne  joba (baǵdarlama) alýy múmkin eń joǵarǵy balldan paıyz (K%).
K% = (KƩk) × 100) / 150
Ǵylymı jobanyń (baǵdarlamanyń) ǵylymı-medısınalyq saraptamasynyń qorytyndylary boıynsha saraptamalyq komıssııa  kelesi sheshimderdiń birin qabyldaıdy:
- ǴMS obektisi (baǵdarlama) sózsiz qoldaýǵa laıyq (osyndaı sheshim joba (baǵdarlama) alynýy múmkin balldardyń eń kóp sanynyń 70%-nan kóbin alǵan jaǵdaıda qabyldanýy múmkin jáne jumys barysynda joıylatyn, alynǵan nátıjelerdiń ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyna áser etpeıtin ymyrasyz eskertýleri jáne/nemese birneshe eskertýleri bolmasa) jáne  MǴTS-qa baǵyttaý úshin usynyldy.
- ǴMS obektisi (baǵdarlama) atalǵan eskertýler pysyqtalǵan jaǵdaıda qoldanylýy múmkin (osyndaı sheshim ǴMS obektisi (baǵdarlama) alynýy múmkin balldardyń eń kóp sanynyń 40%-nan kóbin alǵan jaǵdaıda qabyldanýy múmkin jáne  jobany ázirleý sapasyna, ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyna qatysty birqatar eskertýleri bar bolsa, bul rette jobany (baǵdarlamany)  pysyqtaý barysynda kemshilikter joıylýy múmkin).
- ǴMS obektisi (baǵdarlama) qoldaýǵa laıyq emes (osyndaı sheshim joba (baǵdarlama) alynýy múmkin balldardyń eń kóp sanynyń 40%-nan azyn alǵan jaǵdaıda qabyldanýy múmkin jáne  jobany (baǵdarlamany) ázirleý sapasyna, ǵylymı jáne praktıkalyq qundylyǵyna qatysty birneshe eskertýleri bar bolsa, bul rette usynylǵan ǴMS obektisi (baǵdarlama) sheńberinde eskertýlerdi obektıvti joıý múmkin emes jáne onyń barlyq tujyrymdamasyn qaıta óńdeýdi qajet etedi).

Ǵylymı-medısınalyq saraptamany ótkizý qaǵıdasyna 3-qosymsha

Aıaqtalǵan ǵylymı-medısınalyq baǵdarlamalardyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapatyna usynylatyn ǵylymı jumystardyń jáne densaýlyq saqtaý praktıkasyna engizilýge josparlanatyn ǵylymı-medısınalyq zerttemelerdiń nátıjelerin baǵalaý ádistemesi
Kórsetkish/krıterııdiń ataýy     Kórsetkish/krıterııdiń sıpattamasy     Balldar-daǵy baǵa
1. Mańyzdylyq krıterııi:    Ǵylym jáne praktıka úshin alynǵan nátıjelerdiń mańyzdylyǵy, zertteletin problema boıynsha bilimderdiń salalary
Ǵylymı mańyzdylyq deńgeıi     Medısınalyq ǵylym úshin ǵylymı jobany (baǵdarlamany) iske asyrý barysynda sheshilgen máseleler men mindetterdiń deńgeıimen jáne basymdylyǵymen sıpattalady.
Joǵary    Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy basym baǵyttardyń biriniń sheńberinde basty máselelerdiń birin sheshýde eleýli alǵa jyljýǵa  múmkindik beretin, ǵylym men praktıkany ári qaraı damytýǵa túbegeıli áser etedi      7––10
Birshama joǵary    Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy basym baǵyttardyń biriniń sheńberinde basty máselelerdiń birin sheshýge múmkindik beretin, ǵylym men praktıkany á

Sońǵy jańalyqtar

Tútinge tunshyqqan О́skemen

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Aıryqsha akvamádenıet

Sharýashylyq • Búgin, 08:45

Azamattyq ustanym

Saıasat • Búgin, 08:43

Ulttyq qordyń balalarǵa sharapaty

Qoǵam • Búgin, 08:40

El órkendeýiniń jańa baǵdary

Saıasat • Búgin, 08:38

Bilim salasyna suranys joǵary

Eńbek • Búgin, 08:35

Jumysshy quqy nege buzylady?

Quqyq • Búgin, 08:30

Tarıhı tańdaý

Pikir • Búgin, 08:28

Jahandyq reıtıngte eleýli oryndamyz

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Ata zań jobasy týraly ǵalymdar pikiri

Ata zań • Búgin, 08:22

Neırohırýrgııadaǵy tyń izdenis

Ǵylym • Búgin, 08:20

21 sheteldik baıqaýshy akkredıtteldi

Referendým • Búgin, 08:17

Jarys kúndeligi

Sport • Búgin, 08:15

Balmuzdaq óndirisiniń «baǵy jandy»

О́ndiris • Búgin, 08:12