Úsh tilde – nemis, qazaq jáne orys tilderinde erkin sóıleıtin Irma apany besqaraǵaılyqtardyń bári biledi desek, artyq aıtqandyq emes. О́ıtkeni, ol kisi aýdanda ótip jatatyn túrli sharalarǵa zor belsendilikpen qatysyp, únemi mándi áńgimesimen, sándi ánimen qalyń jurtshylyqtyń rızashylyǵyna bólenip keledi. Sondaı adammen jaqyn tanysý maqsatymen Kishi Vladımırov aýylyna qaraı jolǵa shyqqanbyz.
Qazirde Besqaraǵaı aýdanynda 28 ulttyń ókili turyp jatsa, al atalǵan aýyldaǵy etnostar sany – 14. Aleksandr Petrovıch Mıller degen azamattyń osy aýyldyń tizginin qolyna ustaǵanyna segiz jyl bolypty. Al ol onyń aldynda jıyrma jyldaı mektep dırektory bolǵan. Iаǵnı, mamandyǵy boıynsha fızıka pániniń muǵalimi. О́zi kórshiles qazaqı Begen aýylynyń týmasy. Sondyqtan bul azamatyńyz da qazaqsha saırap tur. Onyń syrtynda aýzyn ashsa, júregi kórinetin aqkóńil adam. Sondyqtanda bolar, áp degennen-aq óz aýyldaryndaǵy bereke-birlik týraly aqtaryla sóılegen. Al osynyń bári Elbasymyzdyń áý bastan ustanǵan ishki jáne syrtqy saıasatynyń durystyǵynyń nátıjesi degen aýyl ákiminiń sózine qalaısha qosylmassyń!
Ákimniń osy sózin aýyldyń qarapaıym adamy, búginde jasy seksenge taqap qalǵan Irma apamyz da bekite túsken: «Men qazaqtyń baýyrmaldyǵyn, peıil-nıetin kórip ósken adammyn. Qazir de qurmetten kende emespin. Jalpy, ózim naǵyz qazaqstandyqpyn», – deıdi Irma Georgıevna Cherkashına.
Bul kisiniń ótken ómir tarıhy kimge bolsyn sabaq. Qıyndyqty da, jaqsylyqty da bir kisideı-aq kóripti. Soǵys bastalǵan jyly osy aýdannyń kileń qazaqtar turatyn Sosıal degen aýylyna aýa kóship kelgende munyń jasy nebári altyda eken. Azapty da uzaq jol ústinde ózinen úlken bir aǵasy bomba jaryqshaǵy tıip opat bolypty. Taǵy bir aǵasy Sosıalǵa kelgen soń shetinep ketken. Qaraǵandyǵa eńbek armııasyna jiberilgen ákesi úsh aıdan soń o dúnıege attanǵan. Sonda Shákárim Toqtaǵanov degen qazaqtyń Bıǵaısha degen báıbishesi «mynaý da ólip qalady ǵoı», dep baýyryna basypty. «Álgi Shákárimniń sol shaqta eki áıeli, sol eki áıelinen biraz balasy bar edi. Soǵan qaramaı, meni baýyrlaryna basty ǵoı, sonyń arqasynda aman qaldym ǵoı», deıdi Irma apamyz búginde.
Sheshesi Marta saýynshy bolyp jumysqa ornalasyp, jaǵdaıy ońalǵan soń muny óz qolyna alypty. Odan keıin osyndaǵy qazaq mektebine oqýǵa barady. Al bes jyldan soń Cheremýshka aýylyna qonys aýdarady. Biraq Sosıaldaǵy bes jyl máńgi esinde qalady. Taza qazaqı ortadan sál alystap ketkenmen, endigi jerde qazaqtyń tilin de, dástúrin de umytpaıdy.
Cheremýshkada sheshesiniń jolyn qýyp on tórt jasynan saýynshy bolyp eńbekke aralasady. Sonsha jyl eńbek etkende túrli marapattardan kende bolǵan emes. «Moskvıch» jeńil avtokóligin jarty baǵasyna alǵany da bar. Ol kezde bul úlken qurmet. Aýdandyq keńeske birneshe márte depýtat bolyp saılanǵany óz aldyna bir áńgime. Máskeýdegi Búkilodaqtyq aýyl sharýashylyǵy kórmesine joldama berilip turǵanda sheshesiniń qorqaqtap jibermeı qoıǵanyn qaıtersiz! Qazirde sol sheshesi de, ómirlik jary bolǵan Vladımır Ivanovıch te máńgilik mekenderine aınalǵan Cheremýshkada jatyr.
Úlken uly Fedor Ekibastuzda eńbek etedi eken. Kelini Mádına Cheremýshkaniki, Fedordyń synyptasy. Qudaǵıy Ǵalııa Jumashqyzy mektepte dırektordyń orynbasary boldy. Sol syılas qudaǵı men ózine ortaq nemere Semeıdiń medısına ýnıversıtetinde oqyp jatyr. «Ol da bir baqyt», deıdi Irma apaı. Al kenje uly Valerııdiń Ombyǵa kóshkenine bir jyl bolypty. Onyń zaıyby Irına osy Kishi Vladımırovkaniki eken. Bular Ombyǵa kóshkisi kelmegen kórinedi. Biraq úsh uly sol jaqta turyp jatqan soń, amalsyz sonda kóshken ǵoı. Ne desek te, búginde on úsh nemere, on tórt shóbere súıip otyrǵan Irma apa ózin baqytty sezinedi.
Sóz aıaǵynda Irma apa jergilikti ákimdik tarapynan qamqorlyqtan kende emes ekendigin, zeınetaqysy da jyl saıyn ósip otyratyndyǵyn aıta ketýdi umytpaǵan. «Biraq óz baý-baqshamda jumys isteýden qalǵan joqpyn», deıdi apamyz. Sonyń arqasynda densaýlyǵyna da esh ókpesi joq kórinedi. Osy ómirinde bir ret aýrýhanaǵa da jatyp kórmepti. «Tipti, nansańyz, mende kártishke de joq», deıdi keıýana.
Mine, búkil aýdan halqy biletin, qurmetteıtin Irma apamyz osyndaı adam. Al mundaı jandardy asyl qazynamyz desek artyq pa!
Dáýlet SEISENULY,
jýrnalıst.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Besqaraǵaı aýdany.
