Keshe «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynda «Elbasy joly» kınoepopeıasynyń ekinshi, úshinshi taraýlarynyń tusaýkeser rásimi ótti. Fılmdi Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» ujymy bir jarym jyl boıy túsirgen. «Balalyq shaǵymnyń aspany» fılmimen bastalǵan kınoepopeıanyń jalǵasy eki bólimnen turady: «Ot-ózen» jáne «Temirtaý». Fılmniń tusaýkeser rásimine halyq kóp jınaldy. Aralarynda Úkimet músheleri men Májilis jáne Senat depýtattary, belgili aqyn-jazýshylar boldy.
Keshe «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynda «Elbasy joly» kınoepopeıasynyń ekinshi, úshinshi taraýlarynyń tusaýkeser rásimi ótti. Fılmdi Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» ujymy bir jarym jyl boıy túsirgen. «Balalyq shaǵymnyń aspany» fılmimen bastalǵan kınoepopeıanyń jalǵasy eki bólimnen turady: «Ot-ózen» jáne «Temirtaý». Fılmniń tusaýkeser rásimine halyq kóp jınaldy. Aralarynda Úkimet músheleri men Májilis jáne Senat depýtattary, belgili aqyn-jazýshylar boldy.
Fılm bastalardan buryn fılmdi túsirýshi top jýrnalısterge arnap baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Onda «Qazaqfılm» AQ prezıdenti Ermek Amanshaev fılmniń maqsaty týraly aıtyp, túsirýshi toppen tanystyrdy. Fılmge buǵan deıin «Balalyq shaǵymnyń aspany» atty kórkem fılmdi túsirgen Rústem Ábdirashev rejısserlik etken. Ol kınoepopeıanyń erekshelikteri men túsirý joldary týraly áńgimelep, jýrnalısterdiń qoıǵan suraqtaryna jaýap berdi.
«Elbasy joly» kınoepopeıasynyń bul taraýlary el tarıhyndaǵy eleýli oqıǵalardyń biri – qazaq dalasynda ónerkásiptiń qurylysy kezinde fılmniń basty keıipkeri Sultannyń er jetip, qyzyqty da qıyn ómirge qadam basýyn beıneleıdi. Kindik qany tamǵan týǵan aýylynan arman qýyp attanǵan jas Sultan metallýrgter qalasy atanǵan – Temirtaýǵa, respýblıkalyq jastar qurylysyna keledi. Jas óren ýaqyt óte Ýkraınadaǵy Dneprodzerjınsk qalasyna oqýǵa joldama alyp, osy jerde jańa dostar men ómirdegi ustazdaryn kezdestiredi.
Oqýyn oıdaǵydaı támamdap, qolyna dıplom alǵan jas Sultan dostarymen birge Temirtaýǵa oralyp, eńbek jolyn qaıta jalǵastyrady. Aldyna aıqyn maqsat qoıa bilýimen, dittegen bıigine jetý jolynda qaımyqpaı, qajymaı, kúrese alatyn qaısar mineziniń arqasynda ol Ortalyq Azııadaǵy eń iri metallýrgııalyq kombınattyń basshylarynyń biri bolady.
Kınoepopeıa ssenarııin Elbasynyń «Ádilettiń aq joly», «Beıbitshilik kindigi» jáne «Eýrazııa júreginde» shyǵarmalaryn negizge ala otyryp, belgili dramatýrg-ssenarıst Shahımarden Qusaıynov pen rejısser Rústem Ábdirashev jazyp shyqqan. Sondaı-aq, atalmysh fılmde Elbasynyń áriptesteri, dostary men zamandastarynyń estelikteri molynan paıdalanylǵan.
Fılmdi úsh saǵatqa jýyq tamashalaǵan kórermen qaýymnyń kórkem shyǵarmadan úlken áser alǵany, tek Elbasynyń ómirbaıanymen ǵana emes, HH ǵasyrdyń tarıhı kezeńderimen tereńirek tanysqany anyq. Ony fılmnen keıin týyndy týraly pikirin bildirgen kórermenderdiń sózinen ańǵardyq.
Ábish Kekilbaev, Qazaqstannyń Eńbek Eri, halyq jazýshysy:
– Elbasy týraly buǵan deıingi túsirilgen kórkem fılm «Balalyq shaǵymnyń aspany» dep atalǵan edi. Búgingi «Ot-ózen» jáne «Temirtaý» kórkem fılmderi alǵashqysymen jaqsy jalǵasyn taýyp, rasynda «Elbasy joly» degen naǵyz kınoepopeıaǵa aınalypty. Bul týyndydan qarapaıym halyqtyń arasynan qaınap shyǵyp, eldiń, jerdiń qamyn oılaǵan, sóıtip, zamanynyń zor qaıratkeri dárejesine kóterilgen azamattyń ómir jolyn baǵamdadyq. Sondaı-aq, qaısar jigittiń qabileti men daryny arqyly óndiriske belsene aralasyp, ondaǵy negizgi tulǵanyń birine aınalǵan qazaq jumysshysyn kórdik. Buǵan qosa, fılmde tek Elbasynyń ǵana obrazy ashylyp qoımaı, onyń janyndaǵy jas qazaq jumysshylarynyń minezi men qabileti, jalpy tutas bir býynnyń ómir joly jaqsy órilgen.
Munymen qatar, sol dáýirde qazaq jastarynyń ındýstrııalyq damý men osy jolda jetken jetistikterdi tereń túsinip, onyń fılosofııasy men psıhologııasyn jaqsy meńgergeni fılmde jaqsy kórsetilgen. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini, Elbasynyń otty ómir joly arqyly halqymyzdyń HH ǵasyrdaǵy 60 jyl ómiri túgel derlik qamtylǵan deýge tolyq negiz bar. Taǵy da aıtarym, qazaqtyń jas qaısar jigiti alda kezdesken qıyndyqtardyń bárin jeńip, qyzmet jolynda ábden ysylyp, eldik azamatqa aınalǵan. Osyǵan qaraǵanda, kórkem týyndy óz maqsatyna jetken.
Túsirýshiler tarapynan tarıhı oqıǵalardy jyltyratyp kórsete sala ma degen kúdik bolǵan. Biraq, fılmdi kórip shyqqan soń tolyq qanaǵattanyp otyrmyn. Tarıhı shyndyqtar durys kórsetile bilipti. Al fılmdi túsirýshi top pen ártisterimizge qarapaıym kórermen qaýym rıza bolar degen oıdamyn.
Qýanysh Sultanov, Parlament májilisiniń depýtaty:
– Elbasymyz týraly kórkem fılm óte sátti shyǵypty. Kórip rıza bolyp qaldym. Rasyn aıtqanda, kórkem dúnıe degenmen, men óz basym bul fılmdi tarıhı kıno degen bolar edim. О́ıtkeni, sol kezdegi ómir shyndyǵy, tarıh shyndyǵy burmalaýsyz anyq ári naqty kórsetilgen. Biz de sol dáýirdiń urpaǵy bolǵan soń, ol kezeńderdiń oqıǵalary men adamdarynyń sol kezdegi oqıǵalarǵa kózqarasyn, sondaı-aq, óz qatarlastarymyzdyń minez-qulqyn jaqsy bilemiz. Men mektepti 1961 jyly bitirgen bolsam, bul kisiler 1958 jyly Temirtaýda bolypty. Rasynda da, ol kezde Temirtaýdyń ataǵy jer jaryp turdy. Sol kezdegi alǵyr jastar, júreginde alaýy bar azamattar Qazaqstan Magnıtkasyna barýǵa shynynda da qushtar bolatyn.
Meniń qýanyp otyrǵanym, tutas kınoepopeıaǵa aınalǵan úsh fılm jas óskin balalarǵa, ómir jolyn tańdaýǵa bet alǵan bozbala, boıjetkenderge úlken úlgi-ónege bolary anyq. «Qazaqfılm» ujymyn osyndaı keremet dúnıe jasap shyǵarǵandarymen quttyqtaǵym da keledi. Munymen aıtpaǵym, fılmdi túsirýshiler naǵyz tarıhı oqıǵalardy Elbasy ómiri arqyly kórsete otyryp, jas qazaq jumysshylarynyń alǵyrlyǵyn, qaısarlyǵyn, eń bastysy – myqtylyǵyn dál bere bilipti.
Negizi, bizdiń Elbasymyz – tarıhty óz qolymen jasaǵan tulǵa. Mundaı tulǵalar ǵasyrlardy zaryqtyryp keletini málim. Sondyqtan, búgin tusaýy kesilgen fılmniń oılaǵanymyzdan áldeqaıda jaqsy shyqqany bárimizdi úlken qýanyshqa bólep otyr.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
