Asýlardan asqan agrofırma

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Aqmola oblysynda bolyp, óńirdegi áleýmettik- ekonomıkalyq reformalardyń júzege asyrylý barysymen tanysty.

Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev keshe jumys babyndaǵy saparmen Se­lıno­grad aýdanyndaǵy «Rodına» agrofırmasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde bolyp, elimizdegi ozyq sharýa­shy­lyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysymen tanysty. Memleket basshysyn rodınalyqtar ashyq-jarqyn qushaqpen qarsy alyp, kúni keshe atap ótilgen Tuńǵysh Prezıdent kúnimen kózbe-kóz quttyqtaý múmkindigi týǵanyna rıza­shylyq sezimderin bildirdi.

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Aqmola oblysynda bolyp, óńirdegi áleýmettik- ekonomıkalyq reformalardyń júzege asyrylý barysymen tanysty.

Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev keshe jumys babyndaǵy saparmen Se­lıno­grad aýdanyndaǵy «Rodına» agrofırmasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde bolyp, elimizdegi ozyq sharýa­shy­lyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysymen tanysty. Memleket basshysyn rodınalyqtar ashyq-jarqyn qushaqpen qarsy alyp, kúni keshe atap ótilgen Tuńǵysh Prezıdent kúnimen kózbe-kóz quttyqtaý múmkindigi týǵanyna rıza­shylyq sezimderin bildirdi.

Elbasy N.Nazarbaev pen onyń janyndaǵy resmı adamdar aldymen agrofırmanyń memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarlamasy sheń­berinde boı kótergen sút zaýytyna atbasyn tiredi. Seriktestikte 2007 jyly qanatqaqty joba ne­gizinde sút-mal sharýashylyǵy kesheni qurylyp, jańadan 20 jumys orny ashyldy. Osy jyly Kanadadan 752 bas Golshteın-frız tuqymdy iri qara mal satyp alyndy. Qazir onyń sany 2500 basqa jetip, asyl tuqymdy zaýyttaǵy ár sıyrdan alynatyn jyldyq ónim 7200 lıtrge jetken. Túbinde sharýashylyqtaǵy barlyq mal osy tektes sıyrlardan quralatyn bolady.

Seleksııalyq suryptaý ju­mystary, maldy óz tóli ese­binen ósirý qadamdary bul maqsattyń oryndalatynyna shák keltirmeıtindeı. In­no­vasııalyq tehnologııany us­tanatyn keshendegi búkil jab­dyq Germanııadan aldyrylsa, óndiristi avtomattandyrý, kompıýterlik basqarý men baqylaý jumys ónimdiligin arttyryp otyr. Máselen, «Karýsel» tektes aınalmaly qondyrǵy 12 mınýtta 50 sıyrdy saýyp shyǵýǵa múmkindik beredi. Jalpy, munda óndiriske ınvestısııa quıý birinshi kezektegi másele sanalyp, qarjyny orynsyz qysyp qalý qaıtarymdy álsiretedi degen uǵym qalyptasqan. Iаǵnı, tıimdi bıznes arqyly kásiporyndy damytýdyń strategııalyq baǵdarlamasy bolashaqtyń óskeleń talabynan ózek tartady deýimizge bolady.

Joǵaryda atap kórsetilgen zamanaýı qaıta óńdeý zaýyty 2012 jyldyń tamyz aıynda paıdalanýǵa berilip, onyń qurylysyna 762 mıllıon teńge jumsalǵan. Munda sharýashylyqtyń óz qarjysymen qosa, «QazAgroQarjy» AQ áriptestik qoldaýy aıtarlyqtaı demeý bolǵany anyq. Kásiporyn búgingi kúni táýligine 25-30 tonna sút óńdep, ótimdi taýardyń jıyrmaǵa jýyq túrin shyǵarýda.

Bizdiń sharýashylyq tabıǵı shıkizatty birinshi kezeń satysynda óńdeıtindikten, ózge áriptesterge qaraǵanda eleýli artyqshylyq jaǵdaıda, – dedi Elbasyna kásiporyn qyz­meti jaıly baıandaǵan «Ro­dına» agrofırmasy» JShS bas tehnologi Konstantın Ban­shıkov. – Bizdiń ustanymymyz – tutynýshylarǵa qospasyz ónimder usyný, tehnologııalyq ta­laptardy qatań baqylaý, ón­di­ristiń joǵary mádenıeti, ónimdi qoljetimdi baǵamen bazarlaý. Zerthananyń kún saıynǵy tekserisinen tysqary oblys, aýdan, tipti, Astana qalasyndaǵy mekemelerde qosymsha saraptama zertteýler júrgiziledi. Tu­tynýshy talǵamyndaǵy jeti túr­li ónimimizdiń quramynda maı, belok, kómirsýtegi, onyń juǵymdylyǵy sııaqty normaly suranystar qamtamasyz etilip, ár ónimniń ereksheligine saı 3,2-den 7,5 paıyzdyq maı­lylyq dárejesi ustalady jáne dárýmenderdiń baı qory saq­ta­lady. Tońazytqyshtarmen jabdyqtalǵan avtorefrıjera­torlar aıryqsha mańyz artylatyn tasymal isin alańsyz uıymdastyrýǵa múmkindik beredi. Sútti qaıta óńdeý jelisindegi jumysshy-operatorlardyń barly­ǵynyń arnaıy sertıfıkaty bar. Ujymdaǵy 22 adamnyń kásibı biliktiligi joǵary. Soǵan sáıkes, olardyń aılyq ortasha tabystary 80 myń teńgeden tómendegen emes.

Jergilikti mamandar tabys kepili sapada ekendigin aldymen tilge tıek etedi. Qazirgi tańdaǵy eń joǵary óndiristik baǵa – «Altyn sapa». Rodınalyqtar 2006 jylǵy respýblıkalyq birinshi baıqaýǵa qatysyp jeńimpaz atansa, 2010 jyly da mereıleri ústem bolyp, ekinshi ret altyn medal jáne altyn kýbokpen marapattaldy. Qazaqstannyń agroónerkásip kesheni jetistikteriniń «Qaraótkel» kórmesiniń qorytyndysymen úsh márte «Altyn belgi» medali men dıplomyna da ıe boldy. Salalyq mınıstrlikterdiń, tutynýshylar men áriptesterdiń alǵys hattary qanshama. Bul jaı ǵana kór­setkish emes, barshamyzdyń bas­ty maqsatymyz sanalatyn su­ranystyń óskendigi, mańdaı terdiń aqtalǵandyǵy, eńbektiń jan­ǵandyǵy, jalpyhalyqtyq moıyndaý, alǵys-rahmet dep toqtaýsyz tolǵanýǵa turarlyq baǵam.

Basty tutynýshy – talǵamy bıik Astana turǵyndarynyń nıet-tilekterinen taratyp, naqtyraq sóılelik. Agrofırma sońǵy úsh jylda elorda dastarqanyna 4000-nan 5200 tonna aralyǵynda sút ónimderin jetkizip otyrǵan. Munyń barlyǵy bas qalanyń 200-den astam dúkeninde satylyp, 50 mektep pen balalar baqshasynyń, 10 densaýlyq saqtaý mekemesiniń ıgiligine jaratylypty. Astananyń azyq-túlik beldeýin tolyqtyrý, elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý jolyndaǵy mereıli júktiń jaýapkershiligine adaldyqty ańǵaramyz budan. Oblys ortalyǵy men aýdandar turǵyndary da rodınalyqtarǵa abyroı, tabys tilep otyratyny súıinishti.

Sapa degenińiz osy. Sharýa­shy­lyqqa 2010 jyly Golshteın tuqymdy iri qara ósirýge ba­ǵyttalǵan asyltuqymdy zaýyt mártebesi berilgen. Seriktestik óniminiń barlyǵy ST RK ISO 9001-2009 sapa menedjmenti júıesimen sertıfıkattalǵan. Azyqtyq taýarlardyń qaýipsizdigi jónindegi ST RK ISO 22000-2006 jáne ST RK 1733-2007 sertıfıkattary talaptaryna saı sútti 120 saǵat, al aıran, qaımaq, sary maı, syr, irimshik pen súzbeni 7 táýlik boıy alańsyz saqtaı alasyz. Aınalyp kelgende, joǵaryda atalǵan sertıfıkattar jıyntyǵy barlyq óndiristik jáne basqarý úderisterin halyqaralyq ISO 9001:2008 standarttary talabynda júrgizýge kepildik beredi.

– Sizdiń tapsyrmańyz boı­yn­sha óńir Astananyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrýǵa belsendi túrde qatysýda, – dedi Elbasyna osy másele jóninde baıan etken oblys ákimi Qosman Aıtmuhametov. – Bastama qolǵa alynǵan 2009 jyldan beri 45 mıllıard teńgeniń 75 jobasy júzege asyryldy. Osynyń nátıjesinde elorda turǵyndarynyń suranysy et jáne et ónimderi boıynsha 41 paıyzǵa, sútten 45 paıyzǵa ótelip otyr. Jumyrtqa men qus eti jóninen kórsetkish budan da joǵary. Munyń ózi qosymsha múmkindikterdiń moldyǵyn aıqyndaıdy. Qazir biz jyl aıaǵyna deıin taǵy da 5 jobany iske asyrýdy qamtamasyz etpekpiz.

Sońǵy eki jylda oblysqa shet­elden 11 660 bas asyltuqymdy iri qara jetkizilip, jańadan 16 asyltuqymdy sharýashylyq qurylypty. Iаǵnı, respýblıka boıynsha satyp alynǵan túliktiń úshten biri óńir malshylarynyń úlesinde. Jergilikti jaǵdaıǵa beıimdelgen maldan byltyr 6 685 bas tól alynsa, bıylǵy jyly onyń sany 10 000-ǵa je­tip otyr. Sondaı-aq, etti mal sha­rýashylyǵyn údemeli túrde da­mytý jáne taýarlyq óndiristi yntalandyrý maqsatynda res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 2012 jyly bólingen 2 mıllıard teńge járdemaqy tolyǵymen ıgerildi. Bıylǵy jyldyń enshisindegi 3 mıllıard teńgeden artyq qarjy sharýashylyqtar suranysyna ba­ǵyttalýda. Munyń ózi aýyl tur­ǵyndaryn jyl on eki aı boıy ju­myspen qamtýǵa, qaıta óńdeý salalaryn damytýǵa qolaıly áser etýde.

Sharýashylyq basshylary osyndaǵy úsh aýyldyń turǵyn­da­ryna qala turmysyna meılinshe jaqyn qolaıly jaǵdaılar týǵyzýǵa umtylatynyna qaıran qalasyń. Rodına aýylynyń úıleri ortalyqtan jylytylady. Sý júıeleriniń ózi 40,6 shaqyrymdy, elektr shamy tartylǵan asfalt­ty kóshelerdiń aýmaǵy 40 sha­qyrymdy alyp jatyr. Úılený toıy men sábı týǵandaǵy dástúrli bazarlyq 100 000 teńgeni quraıdy. Ujym músheleri 13-shi jalaqy alady. «Jyl oqýshysy» men «Altyn belgi» ıegerleri 150 000 teńgeni ıemdenedi. О́tken jylǵy Jeńis meıramynda soǵys ardagerleri S.Glýshko men P.Bogatyrevqa «VAZ-2167» avtokóligi mingizildi. Jalpy, agrofırmanyń áleýmettik baǵyttaǵy aqshalaı úlesi 554,5 mıllıon teńgeni quraıdy. Aýyl oblystaǵy úzdik eldi meken, al onyń mádenı oshaǵy respýblıkanyń «Úzdik áleýmettik jobasy» nomınasııasy boıynsha respýblıkalyq «Paryz» baıqaýynyń jeńimpazy atandy.

Mártebeli qonaqtar sharýashy­lyq­tyń ártaraptandyrý baǵy­tyn­daǵy tabystaryna zeıin qoıdy. Seriktestik sońǵy úsh jylda 2,5 mıllıard teńgeniń ónimin ıgilikke jaratty. Munda eginshilik salasynyń úlesi 65 paıyzdy quraıdy. Bıylǵy jyly 36 965 tonna astyq, 40 867 tonna súrlem jınalyp, 5 059 tonna qunarly shóp, 3 923 tonna maıly daqyldar tuqymy daıyndaldy. Egistiktiń ár aınalymynan 18,2 sentner dán alynýy oblystaǵy joǵary kórsetkish sanalady.

Aýylda 12 «AN-2» usha­ǵynan turatyn avıapark kóz qyzyqtyrsa, údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarlamasymen iske qosylǵan 750 kvt. jel-qýat qondyrǵysy bolashaqtyń tórine qııal órbitedi. Jobanyń sáttiligin agrofırmanyń elektr energııasyna suranymynyń 85 paıyzyn ótep otyrǵandyǵymen dáleldeýge bolady.

Elbasy N.Nazarbaev qaz-qatar sap túzegen qyzyl kirpishti 8 turǵyn úıdiń zamanaýı sáýlet jarasymyna joǵary baǵasyn berdi. «Jastar» shaǵyn aýdany ataýyndaǵy aıryqsha qurylys jumystary bıylǵy 1 maýsymda bastalyp, údemeli ekpinmen júrgizilgeni «bárekeldi» de­gizerlikteı. «Jumyspen qam­tý-2020» baǵdarlamasy aıasynda boı kótergen, árqaısysy 127 sharshy metrlik páterlerdi qar­jylandyrýǵa «Rodına» agrofırmasy bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi bastamasymen qomaqty úles qosyp otyr. Aýylda turǵyn úı kezegi joq. Munda sharýashylyqtyń jas mamandary, kópbalaly otbasylar qonystanatyn bolady.

Memleket basshysy sapar barysynda «Solnyshko» balalar baq­shasynyń búldirshinderine arnaıy burylyp, dýmandy ordanyń qyzyq-qýanyshyna ortaqtasty. Qos qabatty ǵımaratqa bıýdjetten 93 mıllıon teńge bólinip, tolyqtaı kúrdeli jóndeýden ótkizilipti. Osynyń nátıjesinde, burynǵy tórt topqa qosymsha, eki jastaǵy sábıler toby jumys isteı bastaǵan. Mektepke deıingi mekemeniń negizgi mindeti – jas býyndy tárbıeleý jáne sapaly bilim berý. Balabaqshada jas ereksheligi boıynsha bólingen 4 top jumys isteıdi. Medısınalyq bólme, sport jáne mýzyka zaldary bar. Ǵımarattyń jalpy aýmaǵy – 1075 sharshy metr.

Elbasy saparynyń sońyn­da aýyldaǵy mádenıet úıinde tur­ǵyndar­men kezdesip, rodına­lyq­tardyń búgingi tynys-tirshiligi, aldaǵy maqsattary týraly jyly shyraıly áńgime órbidi. Aýyl ákimi Lázzat Qonarbaeva bul jóninde tolyq maǵlumat berdi. Nursultan Ábishuly aýyl sharýashylyǵynyń bilgir uıymdastyrýshysy Ivan Saýer basqaratyn JShS res­pýb­lıkamyzdaǵy ozyq ujymnyń biri retinde, úırenerlik ónege tanytyp otyrǵanyn bólektep aıtty.

– Aýylda 1700-den astam adam turady. Osy adamdar men ujym­nyń arqasynda aýyl damyp keledi. Eńbek ónimdiligi artýda. Sharýashylyq basshylyǵy men aktıv bul aýyldyń órkendeýi úshin bárin jasaýda. Eger de barlyq sharýashylyq osylaı bar yntasymen jumys isteıtin bolsa, bizdiń elimizde azyq-túlik ónimderi artyǵymen bolar edi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

О́z kezeginde turǵyndar aýyl­dyń damýy, sonyń ishinde birqatar áleýmettik nysandardyń salynýy, bala týýdyń óskeni jáne turǵyn úımen qamtamasyz etilýi jóninde aıtty. Sondaı-aq, olar Memleket basshysyn el ıgiligin odan ári nyǵaıtýǵa ózderiniń laıyqty úles qosatynyna sendirdi.

Kezdesý sońynda Nursultan Nazarbaev turǵyndarǵa tabys pen ıgilik tiledi.

Baqbergen AMALBEK,

«Egemen Qazaqstan».

Aqmola oblysy,

Selınograd aýdany.

Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.