Nan baǵasy nege qymbattady?

Munyń syry nede? О́ńirdegi mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, munyń birneshe sebebi bar kórinedi. Iаǵnı nan baǵasynyń qymbattaýyna un baǵasynyń kóterilýi áser etken. Sonyń ishinde negizinen dán baǵa­synyń ósýimen baılanysty. Aıta­lyq qazirgi kúni 1 tonna unnyń baǵasy 100-105 myń teńgege deıin sharyqtap ketti. Al 1 jyl buryn bul qun nebári 80-85 myń teńge quraǵanyn eskersek, esepti kezeńde edáýir aıyrmashylyq bar. Mamandar nan baǵasy ósýiniń taǵy birneshe sebepterin atap otyr. Munyń birinshisi, bıyl óńirde jı­nal­ǵan astyq syǵyndylyǵynyń tó­men­digi bolsa, ekinshisi, oblystaǵy as­tyq ósiretin qurylymdar eń aldymen ishki qajettilikti tolyqtyrýdyń ornyna ónimdi eksportqa shyǵarýǵa basymdyq berýge umtylady. Árıne mundaı qadamǵa shek qoıýdyń jóni joq. О́ıtkeni kez kelgen taýar óndi­rý­shiniń basty maqsaty – tabys tabý, shyǵyn men mańdaı terdiń óte­ýin qaıtarý. Áıtse de atalǵan má­se­­lege taǵy bir qyrynan kelsek, bıyl­ǵy jınalǵan astyq mólsheriniń az­dy­ǵy jaǵdaıynda nan baǵasyn tu­raq­tan­dy­rý úshin tıisti sharalar qa­byl­daý qa­jettiligi baıqalady.

Osy oraıda Batys Qazaqstan ob­lystyq kásipkerlik jáne ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý bas­qar­masynyń mamandary eks­port­qa shyǵarylatyn bıdaıdyń kólemine shekteý belgileý jóninde Premer-Mınıstrdiń keńsesine arnaıy hat joldaýdy qajet dep tapqan. Olar osyndaı kvota belgileý arqyly elimizde azyq-túliktik baǵyttaǵy bı­daıǵa degen suranysyn tolyqtaı óteý­ge bolady dep tujyrymdaıdy.

Oral óńirinde bul jaǵdaı negi­zi­nen joǵary surypty unnan jasalatyn nan-toqash ónimderine qatysty. Alaıda oblys ákiminiń birinshi oryn­basary Muhtar Mankeevtiń tóraǵalyǵymen ótken áleýmettik ma­ńy­zy joǵary taýarlar baǵasyna baı­lanysty otyrysta aıtylǵandaı, baǵanyń ósýi nan pisirý tehnologııasyna nemese onyń quramyna baılanysty dep úzildi-kesildi tujyrym jasaýdyń qısyny joq. О́ıtkeni joǵarǵy surypty unnan buǵan deıin de nan ázirlengen, aldaǵy ýaqytta da ázirlene bermek. Atalǵan kórinis taýar óndirýshilerdiń baǵany kúrt ósi­rýi­ne basty negiz bola almasy anyq.

Aqjaıyq óńirindegi basshylar «Birinshi suryptaǵy nan bir jyldan astam ýaqyttan beri oblys boıynsha 80 teńgeden satylýda, bul respýblıka boıynsha eń tómengi baǵa» dep  qaıtalaıtynyn jıi estımiz. Bul – qarapaıym turǵyndar men kóp balaly otbasylar úshin áleýmettik turǵydan ájeptáýir qoldaý. Sondaı-aq qalanyń ár túkpirindegi shekteýli arnaıy saý­da oryndary men dúń­gir­shekterdi aralap shyqqanda, kóp jaǵdaıda sórelerden áleýmettik nan­nyń ózin emes, tek 80 teńge degen jazýy bar ornyn ǵana kórgenimizdi jasyrmaımyz. Satýshylardyń aıtýynsha, birinshi suryptaǵy 80 teńgeniń nany úzilispen nemese az kólemde jetkiziledi eken. Al jergilikti bı­lik ókilderiniń aıtýynsha, mundaı baǵanyń merzimi aıaqtalyp keledi, ıaǵnı turǵyndardyń ony tek 2020 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin ǵana satyp alýyna múmkinidigi bar kó­r­inedi. Ári qaraı ne bolmaq? Bul saýalǵa ázirge naqty jaýap qaıtaryla qoıǵan joq. Nan baǵasy – áleýmettiń turmystyq kóńil kúıine birden áser etetin óte názik te shetin faktor. Son­dyqtan bul baǵytta jergilikti atqa­rý­shy bılik tıimdi de utymdy sharalar belgileıdi degen oıdamyz.

ORAL