Al kerisinshe, Qazaqstanǵa syrttan kelip jatqan qarjy mólsheri kemigeni baıqalady. Osyǵan baılanysty sarapshylar «Qazaqstannan nege ketedi, qarjy naryǵy ma jaqpaǵan» degenniń keri kelip turǵanyn aıta bastady. Basynan bastasaq:
Aqsha aýdarym júıeleri arqyly respýblıkadan qarajattyń taza shyǵýy 2020 jyly 500,9 mlrd teńgeni qurady.
Aqsha aýdarymdary júıeleri arqyly alynǵan qarajat kólemi 2020 jyly 787,7 mıllıardty qurady, 2019 jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 133,2 mıllıard teńgege nemese 20,4% ósti.
Sonymen qatar, ótken jyly osy jolmen alynǵan qarajat kólemi tarıhı maksımýmǵa jetti - 2017 jylmen salystyrǵanda kórsetkish 58% -dan asty.
Sonymen birge, 2020 jylǵy jeltoqsanda transfertter kólemi 74,9 mlrd teńgeni qurady. Negizgi baǵyttar - 4 memleket – О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa jáne Reseı.
Olar barlyq jiberilgen qarajattyń 85%-yn quraıdy. Sonymen qatar árqaısysynyń kórsetkishi 2020 jyly tómendegideı mólsherde ósti:
- Reseıge aýdarymdar kólemi 213,8 mlrd teńgeni qurady (+ 2,6%)
- О́zbekstan - 153,9 mlrd (+ 10,7%)
- Qyrǵyzstan - 165,7 mlrd (+ 90%)
- Túrkııa - 136,7 mlrd (+ 46,4%).
Osy rette sarapshylar kórshi el – Qyrǵyzstannyń IJО́-ne syrttan kelip jatqan qarjy áser etýi múmkin ekenin aıtady. Mysaly, 2015-2018 jyldary kórshi elge syrttan kelip jatqan qarjy IJО́-niń 7 paıyzyna deıin jetken. Osylaısha, Qyrǵyzstanǵa transfertter 2020 jyly eki esege jýyq ósti. Eger 2019 jyly bul el Qazaqstannan alynǵan qarajattyń jalpy kólemi boıynsha tórtinshi orynda bolsa, 2020 jyly ekinshi orynǵa kóterildi.
Sonymen birge transfertter kólemi birqatar baǵyttar boıynsha tómendedi.
Kerisinshe, Qazaqstanǵa keletin qarajat kólemi azaıyp keledi. 2020 jyly respýblıkaǵa tólem júıeleri arqyly 286,8 mlrd teńge aýdaryldy, bul 16,7% nemese 2019 jylǵy deńgeıden 57,3 mlrd.
Alaıda, jeltoqsan jaǵdaıdyń ózgerýine úmit berdi: 2019 jyldyń mamyrynan bastap alǵash ret jyl saıynǵy ósim baıqaldy. Eger 2019 jyldyń sońǵy aıynda respýblıkaǵa 27,5 mlrd teńge kelgen bolsa, qazir bul onyń deńgeıi 28,4 mlrd teńgege kóterildi.
Jalpy dınamıkaǵa Reseıden transfertterdiń qysqarýy áser etti:
- 2018 jyly kólemi 181,3 mlrd teńgeni qurady • 2019 jyl - 129,4 mlrd teńge.
- 2020 jyl - 74 mlrd teńge
Bási basym bolyp turǵan faktorlardyń biri - Reseıdiń Ortalyq bankiniń 2019 jyly bastalǵan birqatar elderge (sonyń ishinde Qazaqstanǵa) aqsha aýdarymdaryna qatysty neǵurlym qatań saıasaty.
Ekinshi mańyzdy sebep - elder arasyndaǵy baılanysqa pandemııanyń áseri:
Mysaly, qazaqstandyq stýdentter karantındik shekteýlerge baılanysty Reseıdiń joǵary oqý oryndaryna túsýde qıyndyqtarǵa tap boldy jáne qashyqtyqtan oqytý rejıminde qaldy - sáıkesinshe olarǵa aqsha jiberýdiń qajeti bolmady.
Koronavırýs basqa elden - Koreıadan transferttiń tómendeýine de áser etti: sebebi kúni búginge deıin Koreıadaǵy mıgranttardyń eldegi týystaryna salyp jatqan qarjysy azaıyp ketken.
Alaıda, keıbir basqa salalarda transfertter kóbeıdi.
- О́zbekstannan jiberilgen qarajat kólemi 23,8% - 38,3 mlrd
- Qyrǵyzstan - 11,9% -ǵa, 33,7 mlrd
- Germanııa - 33,3% -ǵa, 16 mlrd-qa ósken.
