Tennıs • 04 Aqpan, 2021

Úlgi alar, úırener tustarymyz kóp nemese úlken tennıste qazaq qyz-jigitteri nege az?

225 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Taıaýda «Egemen Qazaqstan» gazetinde «Djokovıch Federerden oza ala ma?» (29.01.21) atty maqala jaryq kórdi. Sol maqalada biz ár jyldary álemniń birinshi raketkasy degen mártebeli ataqqa ıe bolǵan sanaýly ǵana sańlaqtar jaıynda biraz maǵlumat berdik. Búgingi taqyryp – áıelder tennısi. Osy sport túri tarıhynda WTA reıtıngi boıynsha kósh bastaý baqyty kimderge buıyrdy eken? Endi osy saýalǵa tushymdy jaýap berýge tyrysaıyq.

Úlgi alar, úırener tustarymyz kóp nemese úlken tennıste qazaq qyz-jigitteri nege az?

 

Áıelder arasynda Shteffı Graf­tyń aldyna túsetin eshkim joq. 1982-1999 jyldar aralyǵynda atoı salǵan Ger­ma­nııanyń Mangeım qalasynyń týmasy «Úlken dýlyǵa» týrnırleriniń barlyǵynda bas júldeni oljalady. Tarqatyp aıtsaq, Ýımbldonda – jeti, Rolan Garrosta – alty, AQSh-tyń ashyq birinshiliginde – bes jáne Aýstra­lııanyń ashyq birinshiliginde – tórt ret top jardy. Barlyǵy 107 týr­nırde dara shyqty. Graf baqandaı 377 apta boıy WTA tiziminde kósh bas­tady. Iаǵnı sol kezderi Jer-jahanda ne­mis tennısshisimen teńese alatyn oıynshylar kemde-kem edi. Tipten, Shteffıdiń basty básekelesteriniń biri sanalǵan ıspanııalyq Arancha San­ches-Vıkarıonyń: «Ony endi eshkim toq­tata almaıdy. Men Jaratýshydan bir-aq nárse suraımyn – Shteffı tezirek kúıeý­ge shyǵyp, úlken sporttan qol úzse eken. Bizdiń baq juldyzymyz son­da ǵana jarqaraı janady», dep jy­larman bolǵanyna mıllıondaǵan jan­kúıer kýá. Iá, bul – ras sóz. Nemis ten­nısshisi óz dáýiriniń eń myqty oıyn­shylarynyń barlyǵyn sypyra utty. Oǵan tek Martına Navratılova ǵana laıyqty qarsylyq kórsete aldy. Eki myqty 18 márte kezdesip, árqaısysy toǵyz retten jeńiske jetken eken.

Kezinde Shteffı Graftyń ózin qaı­myqtyrǵan Martına Navratılova ja­ıynda da uzaq áńgimeleýge bolady. Ol 332 apta boıy eshkimge ese jibergen joq. Chehoslovakııanyń astanasy – Pra­gada týyp-ósken Martına keıinnen AQSh-qa qonys aýdardy. Sporttyq karerasyn 1975 jyly bastaǵan ol 2006 jyly kortpen qosh aıtysty. 30 jyldan asa ýaqyt aralyǵynda Navratılova Ýımbldondy – toǵyz, AQSh-tyń ashyq birinshiligin – tórt, Aýstralııanyń ashyq birinshiligin – úsh jáne Rolan Garrosty eki ret utty. Barlyǵy 167 týrnırde qarsylas shaq keltirmedi. Amerıkalyq tennısshi 50 jasqa kelgende ǵana úlken sportpen qosh aıtysatynyn resmı túrde jarııa etti.

Qazirgi kezde óreli ónerimen kó­rer­menderdi qýantyp júrgen Se­re­na Ýılıams 319 apta eń bıik tuǵyr­dan túsken joq. Kezinde onyń da tań­­daı qaǵarlyqtaı tabystarǵa qol jet­­kizgeni jankúıerlerdiń jadynda. Jeke­legen saıystarda AQSh-tyń Mı­­chıgan shtatynyń týmasy Aýstra­lııa­­nyń ashyq birinshiligi men Ýımbl­don­da – jeti retten, AQSh-tyń ashyq birin­­shiliginde – alty jáne Rolan Gar­rosta úsh ret jeńimpaz atandy. Bar­lyǵy – 23. Sonymen qatar Serena óziniń týǵan ápkesi Vınýs Ýılıamspen birge juptyq básekelerde de «Úlken dýlyǵa» týrnırleriniń barlyǵyn utty. Bul kúnderi jasy 40-qa taıap qalǵan amerıkalyq oıynshy áli de babynda deýge bolady.

HH ǵasyrdyń 1972-1989 jyldar aralyǵynda óner kórsetken amerı­­ka­lyq Krıs Evert 260 apta boıy aldyń­ǵy lekten kórinse, shveısarııalyq Mar­tına Hıngıs 209 apta shashasyna shań juqtyrmady. Ol óz mansabyn 1994 jyly bastap, 2017 jyly aıaqtady. 1989-2008 jyldary kortty shaı­qaǵan AQSh-tyń taǵy bir ókili Monıka Selesh 178 apta bıik tuǵyr­dy bosatqan joq. Bir aıta ke­ter­ligi, Navratılova men Selesh sosıa­lıstik júıeni ustanǵan memleketterde týyp-ósti. Naqtylap aıtsaq, joǵaryda atap kórsetkenimizdeı, Mar­tına Chehoslovakııada týsa, Monıka – Iýgoslavııanyń týmasy. Alaıda naǵyz kemeldengen kezderinde olar dáýleti tasyǵan ózge eldiń – AQSh-tyń týy astynda óner kórsetýdi qup kórdi.

Úzdikter tiziminde jetinshi, segi­zin­shi jáne toǵyzynshy oryndardy belgııalyq Jıýstın Enen (117 apta), amerıkalyq Lındseı Devenport (98 apta) jáne danııalyq polıak qyzy Karolına Voznıaskı (71 apta) ıelenýde. Bul oıynshylar sporttyq kareralaryn aıaqtaǵan. Endi olardyń óz kórsetkishterin jaqsarta almaıtyny anyq. Al odan keıingi satylarǵa jaıǵasqan rýmynııalyq Sımona Ha­lep (64 apta), aýstralııalyq Eshlı Bar­tı (57 apta), belarýstik Vıktorııa Azarenkonyń (51 apta) joǵarylaýyna tamasha múmkindik bar. Sebebi bular­dyń barlyǵy da dáp qazirgi kezde óreli ónerlerimen kózge túsýde. Máselen, 24 jastaǵy Bartı bul kúnderi álemdik reıtıngte kósh bastap tur. 29 jastaǵy Halep ekinshi oryndy oljalasa, 31 jastaǵy Azarenko 13-satyǵa jaıǵasqan.

Sondaı-aq Amelı Moresmo (Fran­sııa, 35 apta), Anjelıka Kerber (Germa­nııa, 34 apta), Dınara Safına (Reseı, 26 apta), Naomı Osaka (Japonııa, 25 apta), Treısı Ostın (AQSh, 21 apta), Marııa Sharapova (Reseı, 21 apta), Kım Kleısters (Belgııa, 20 apta), Elena Ivanovıch (Serbııa, 18 apta), Djenıffer Kaprıatı (AQSh, 17 apta), Ana Ivanovıch (Serbııa, 12 apta), Arancha Sanches-Vıkarıo (Ispanııa, 12 apta), Vınýs Ýılıams (AQSh, 11 apta), Karolına Plıshkova (Chehııa, 8 apta), Garbıne Mýgýrýsa (Ispanııa, 4 apta) jáne Ivonn Gýlagong-Koýlı (Aýstralııa, 2 apta) syndy sulýlar ár jyldary álemniń birinshi raketkasy atandy. Ondaı baq nebári 27 tennıs­shige ǵana buıyrǵan eken.

Qazaqstannyń tennısshileri arasynda eń úzdik kórsetkishke Elena Rybakına qol jetkizdi. Byltyr Aýstra­lııanyń ashyq birinshiliginde úshinshi kezeńge deıin jetken jerlesimiz álem­niń 17-raketkasy atandy. О́zge qyz­da­rymyzdyń eń úzdik nátıjeleri my­nadaı: Iаroslava Shvedova – 25 oryn (2012 jyl), Iýlııa Pýtınseva – 27 oryn (2017 jyl), Zarına Dıas – 31 oryn (2015 jyl) jáne Galına Voskoboeva – 42 oryn (2012 jyl).

Al álemdik reıtıngte joǵarylaýyna tamasha múmkindik beriletin «Úlken dýlyǵa» sanatyndaǵy jarystarda eń táýir nátıje kórsetken oıynshylar – Shvedova men Pýtınseva. Iаroslava Rolan Garros (2010, 2012 jyldary) pen Ýımbldonda (2016 jyl) shırek fınalǵa deıin jetse, Iýlııa Rolan Garros (2016, 2018 jyldary) pen AQSh-tyń ashyq birinshiliginde (2020 jyl) dál sol mejeden kórindi. Zarına Dıas bolsa, 2014 jáne 2015 jyldary Ýımbldonnyń tórtinshi kezeńinde kúsh synasty.