Eki jastyń birine kelmegen jamaǵaıyn o dúnıelik bolyp edi. Astyń ústinde otyrmyz. Bir kezderi zavferma, partorg, dırektor bolǵan, al búginde aqsaqaldyq jasqa jetken kisilermen dastarqandas ekenbiz. Tize búgilip, qoıylǵan asqa qol sozbastan buryn marqumǵa Quran baǵyshtaıdy ǵoı. Alaqan jaıǵan kisiler jalma-jan maǵan qarady. «Quran oqyp jiberesiń be?».
Eki jastyń birine kelmegen jamaǵaıyn o dúnıelik bolyp edi. Astyń ústinde otyrmyz. Bir kezderi zavferma, partorg, dırektor bolǵan, al búginde aqsaqaldyq jasqa jetken kisilermen dastarqandas ekenbiz. Tize búgilip, qoıylǵan asqa qol sozbastan buryn marqumǵa Quran baǵyshtaıdy ǵoı. Alaqan jaıǵan kisiler jalma-jan maǵan qarady. «Quran oqyp jiberesiń be?».
«Sizderdiń oqyǵandaryńyz abzal ǵoı», deımiz biz. Sóıtsek, on qaraly aqsaqaldyń bireýi bir aıat bilmeıdi eken. Biz paqyrdyń ıeginde saqaly bolǵanǵa dindar eken dep qalsa kerek. Biletin súremizdi qaıyrýǵa oqtala bergende, aýyldyń ımamy kelip qaldy...
Sodan shaldar áńgimesin bastady.
– Estidińder me, ana bir belgili qyz pálenshe degen dókeıge tıip alypty ǵoı?
– Ol ózi eki baıdan qaıtqan qyz emes pe edi?– dedi biri.
– Ol dókeı shıetteı bala-shaǵasyn tastap, anany alǵanda jetisem dedi me eken? – dep qostady ekinshisi.
– Jas qyzdyń qyzyǵyn kórip jatyr eken ǵoı,– dep jyltyr kóz shal aqsııa kúldi.
Turyp ketýge yńǵaısyz. Ketpeıin deseń, elge aqyl aıtyp, ákim-qara kelgende sóz sóılep, bata berip júrgen shaldardyń myna áńgimesi janǵa batyp barady. Tap bir ekeýiniń nekesin qıǵan adamdaı sóılegenderi sanańa salmaq salady. Ári-beriden soń, ol ekeýi shyn máninde úılengennen osy shaldarǵa kelip-keter paıda bar ma? Onyń ósek sóz ekenin eskermeı otyrǵandarǵa bulaı deseń, bálege qalaryń anyq-tyn. Únsiz ǵana otyra berýge týra keldi.
Bir kezde áńgime saıasatqa aýysty. «Ákim ketedi dep jatyr ǵoı». Bul óte qyzyq taqyryp boldy. Keshe ǵana aýyldaryna kelgende aldynan quraq ushyp shyǵyp, shapandaryn jelbegeı ǵana jamylyp, etegine súrinip jetip, ábden maqtap-madaqtaǵan adamdar myna sózden keıin nildeı buzyldy. Onyń ýaqytsha ǵana kelgenin sol kezde bilgenderin, eshteńe istemeı ketetinin sezgenderin, jaı ǵana ýaqytsha baspaldaq retinde baǵalaǵanyn topshylaǵandaryn ortaǵa saldy. Aıamaı aıtty. О́ltirip sókti. Dymyn qaldyrmady.
Áıteýir, úlken as jelinip, taǵy da quran oqylyp bitkenshe shaldardyń arasyndaǵy áńgime ósekten aspady. Saqalsyz betterin sıpady da, yńyranyp, yrǵalyp shyǵyp ketti. Musylmannyń basy qosylǵan jerde sharıǵat aıtylyp, salaýatty sóz sóılený mindet eken. Talaı shaldar odan maqurym. Ony qoıshy, eń bolmasa eldiń jaǵdaıy týraly bir sóz qozǵalǵan joq. Halyqtyń muqtajy jaıyndaǵy áńgimege mańaılamady da. Bar bolǵany, janar-jaǵarmaıdyń qymbattaǵany sóz boldy. Odan basqa jasalmaı jatqan jol, jetpeı jatqan sý, orylmaı qalǵan astyq, jaıylymnyń tarlyǵy sııaqty eldiń bas aýrýyna aınalǵan másele aıtylyp, onyń sheshý joldaryn aqyldasýdy oılamady da. Sebebi, olarda mundaı problema joq. Jekeshelendirý kezinde bılikte bolyp, memlekettiń biraz múligin ózderine alyp qalǵan adamdar sol kezde-aq naryqqa beıimdelip, jaǵdaılaryn jasaýǵa kóshken. Búginde bir-bir bıznesterin balalary júrgizip otyr. Sosyn halyqtyń jaǵdaıyn qaıtsin?!
Tym quryǵanda marqum týraly da aıtpady. «Artynda qalǵan bala-shaǵasy erteń qalaı jetiler eken?» degen suraq eshqaısysyn mazalamady.
Abaı saqtandyrǵan bes is oıǵa oraldy osy kezde. «О́tirik, ósek, maqtanshaq, erinshek, beker mal shashpaq» demep pe edi?! Qaıran qara shal baıaǵyda aıtqan sózden áli aryla almaı kele jatyr ekenbiz ǵoı. Ákim kelgende maqtady ma? Maqtady. Biraq ótirik maqtaý boldy. Aıtyp otyrǵan ósekteri mynaý. Maqtanshaqtyqtary anaý. «Baıaǵyda Túgenshe hatshy kezde, men mynandaı qyzmette otyrǵanda» dep bastalady. Eldik iske kelgende is-áreket túgili, sózben de bolysa almaı jatqan erinshektikteri bar. Tek beker mal shashpaıdy. О́ıtkeni, sarańdyqtary basym.
Baıaǵynyń qarttary eske túsedi. Soǵys kórgen. Tyń ıgergen. Qýǵyndalǵan. Baı-qulaqtyń balasy dep aıdalǵan. Sonda da saǵy synbaǵan. Bala bolsaq ta, solardyń otyz eki tisiniń arasynan artyq sóz shyqqanyn estimeppiz. Tipti, balanyń kózinshe ersi qaljyń da aıtpaıtyn. Búgingi shaldardyń sıqy mynaý. Bet sıpap, bıpazdap shaı iship, tamaq jep, tósektiń aınalasyndaǵy ósekti aıtqandaryna máz. Jetken jerimiz osy bolsa, jetisken ekenbiz...
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.
