Eýrazııalyq tarıhı resýrstar korporasııasy (ENRC) men «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tórt jyldan beri ótkizip kele jatqan respýblıkalyq «Altyn qalam» shyǵarmashylyq baıqaýynyń qorytyndysyn habarlaǵan keshegi gazet maqalasynda («О́ndiris jaıynda óndirte jazǵandar») rásim sońynda redaksııa jetekshisiniń ENRC basshylyǵyna «Etjeńdi «Egemen Qazaqstan» – 2012» kitabyn shyǵarýǵa demeýshilik jasaǵany úshin alǵys bildirgeni aıtylǵan edi. Biz búgin «etjeńdi» materıaldarynan qurastyrylǵan jańa jınaqtyń alǵysózin jurtshylyq nazaryna usynamyz.
Súıinshi!
Eýrazııalyq tarıhı resýrstar korporasııasy (ENRC) men «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tórt jyldan beri ótkizip kele jatqan respýblıkalyq «Altyn qalam» shyǵarmashylyq baıqaýynyń qorytyndysyn habarlaǵan keshegi gazet maqalasynda («О́ndiris jaıynda óndirte jazǵandar») rásim sońynda redaksııa jetekshisiniń ENRC basshylyǵyna «Etjeńdi «Egemen Qazaqstan» – 2012» kitabyn shyǵarýǵa demeýshilik jasaǵany úshin alǵys bildirgeni aıtylǵan edi. Biz búgin «etjeńdi» materıaldarynan qurastyrylǵan jańa jınaqtyń alǵysózin jurtshylyq nazaryna usynamyz.
Qadirmendi oqyrman, mine, qolyńyzǵa «etjeńdi» «Egemen Qazaqstannyń» on ekinshi kitaby tıip otyr. Sonymen, «etjeńdi» alǵashqy músheline toldy. О́tken jylǵy osyndaı kitapqa alǵysózimizde búginde 10, 12 bettik nómirler kúndelikti qalypty jaıǵa aınalǵanyn, 16 bettik nómirler apta qurǵatpaı shyǵyp turatyn daǵdy qalyptasqanyn aıta kelip, sonyń ózinde de oqyrman «etjeńdi» nómirlerdi alǵashqy betinen-aq jazbaı tanıdy degen edik.
«Egemen Qazaqstan» qashanda eldiń oıyn jetkizedi, eldiktiń sózin aıtady. О́ıtkeni, redaksııa ujymynyń ózinde eldik minez bar. Osy kitapta jarııalanyp otyrǵan estelikte kezinde gazette jumys istegen ataqty aqyn Hamıt Erǵalıev: «Qorshaǵan ortanyń qadir-qasıetin aıtsańshy!.. Jalpy bar ǵoı, osyndaı isker, prınsıpshil, jumys babynda tartysyp jatsa da tatýlyǵyn buzbaıtyn, ózara syılastyǵy mol kollektıvti men buǵan deıin de, budan keıin de kórgen emespin. О́zim jumys istegen attaı bes jyl ishinde aryzdasý, tiktesý, jiktesý degenderdiń ushyǵyn da kórgem joq. Áli kúnge sheıin bunyń ár adamyn eske alý meniń janymdy jadyratady», dep eske alady. Bul bizdiń de oıymyz.
«Etjeńdi» nómirlerdegi materıaldar oqyrmannyń oı kókjıegin keńeıtedi deý azdyq etedi. Ol materıaldar búginde qoǵamdyq oıǵa qýatty qozǵaý salyp ta otyr. Bir ǵana mysal keltirýmen shekteleıik. Jambyl jerinde, ásirese, Jýaly jaǵynda Batyrbek datqa esimin bilmeıtin adam kem de kem. Bizdiń atalarymyz Qazyǵurtqa Jýalydan kóship kelgen. Meniń jalǵyz aǵam Batyrbektiń esimin kókem ulym sol kisideı bolsyn dep qoıǵan eken. Keıin meniń esimimdi batyrdyń saýytyna jarasyn dep yrymdapty. Qoıylýyn solaı qoıylǵanmen, men óz basym aǵamnyń aty Batyrbek datqanyń esimimen atastyrylǵanyn kóp aıta bermeıtinmin. Batyr bolsyn degen ǵoı deýmen shekteletinmin. О́ıtkeni, el aýzynda Baızaq datqany Batyrbek datqa ustatqan eken degen sóz de júretin. «Biz bir jarym ǵasyr boıy, ıaǵnı alty urpaq almasqanǵa deıin Baızaq datqany Batyrbek datqa qoqandyqtarǵa ustap bergen degen general Chernıaev taratqan jalǵan sybysqa aldanyp keldik», dep jazady osy jınaqtaǵy «Batyrbek datqa» atty maqalasynda Mekemtas Myrzahmetuly. Iá, sóıtsek, sol soıqan sóz de otarshyldyqtyń sanaǵa salyp ketken bir sumdyǵy eken. Shyndyq tipti basqasha eken. General Chernıaevtiń soǵys mınıstrine jazǵan raportyndaǵy: «Baızaqtyń ólimin óz maqsatyma paıdalandym, onyń ólimine Sapaq, Shoqaı, Batyrbek datqalar kináli, ózderi birge kelissózge barmady, Baızaqty jalǵyz jiberdi dep jergilikti senimdi adamdar arqyly sybys tarattym. Bul qupııa áreketim óz jemisin berip jatyr. Qazir maǵan kelip jatqan astyrtyn málimetter boıynsha, Baızaqtyń keıbir týystary basqa datqalardyń týystarymen araz bolýda» degen sózder Tashkenttegi arhıvten tabylǵaly, «Egemen Qazaqstanda» jarııalanǵaly beri bári oryn-ornyna keldi. Jaryqtyq Baýkeń: «Aspanda qudaı, jerde arhıv bar» degende osyny aıtqan eken. Batyrbek datqa, tipti Shoqandy raıynan qaıtarǵan adam eken. Oǵan jańaǵy Chernıaevtiń basqa bir raportyndaǵy Shoqan týraly jazǵan: «...ol maǵan renjip, ekspedısııadan ketip qalǵan. Rotmıstrdiń maǵan renjip ketýine, estýimshe, Batyrbek datqanyń tikeleı qatysy bar, sebebi, ekeýi ońasha kezdesken, rotmıstrdi ol jat dindilerge kómektesip júrsiń dep kinálaǵan, óz halqyńa qarsy soǵysyp júrsiń dep aıyptaǵan kórinedi. Olarǵa shydamaǵan rotmıstr Sh.Ýálıhanov ekspedısııadan ketti», degen sózderi dálel. Keıingi kezde Batyrbek datqanyń aty qaıtadan laıyqty ardaqtalyp, elim dep eńirep ótken erge týǵan jerinde eskertkish qoıý jumysy da qolǵa alynyp jatyr. Bul da bizdiń bir eńbegimiz.
Aıta berse, «etjeńdi» nómirler materıaldary arqyly ashylar aqıqat, alar taǵylym tolyp jatyr. Tek «Egemenniń» tól qalamgerleriniń jazǵandaryn alsaq ta, Suńǵat Álipbaıdyń, Qaısar Álimniń, Qorǵanbek Amanjoldyń, Anar Tóleýhanqyzynyń, Jaqsybaı Samrattyń, Názıra Járimbetovanyń, Erjan Baıtilestiń, Farıda Byqaıdyń, Kósemáli Sáttibaıulynyń, Gúlzeınep Sádirqyzynyń, Janat Elshibektiń maqala, suhbattarynan alar taǵylym kóp. Atyna Alash jurty qanyq basqa avtorlardyń maqalalarynan da talaı tyń tujyrymdar, eleń etkizer derekter taba alasyz.
Qysqasy, bul joly da sizdi kezinde kóńilińizden shyqqan jaqsy jarııalanymdarmen qaıta júzdesý qýanyshy kútip tur, ardaqty aǵaıyn.
Saýytbek ABDRAHMANOV,
«Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti.
