Kollajdy jasaǵan Qonysbaı Shejimbaı
Eýrazııalyq damý bankiniń jaqynda jarııalaǵan saraptamasynda ulttyq valıýtalardyń qazirgi ahýaly jáne keleshektegi ósý áleýetine taldaý jasaldy. Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy saýdada teńgeniń úlesi 5 paıyzǵa jetken. 2013 jyly bul kórsetkish nebári 2 paıyzdy quraǵan edi. Úshinshi eldermen saýda-sattyqta EAEO ulttyq valıýtalarynyń ımport tólemderine qyzmet kórsetýdegi úlesi shamamen 24 paıyz bolǵan. Al eksporttaǵy ulttyq valıýtalardyń úlesi bar bolǵany 9 paıyzǵa jetken. Bul tólemder negizinen dollarmen júzege asatyn otyn-energetıkalyq ónimder eksportynyń edáýir úlesimen baılanysty.
«Qazaqstannyń EAEO elderimen saýda baılanysynda teńge úlesi rýbl úlesine qaraǵanda az. Alaıda saýda operasııalaryna kórsetilgen qyzmetterde teńge belsendi paıdalanylyp júr. Ásirese onyń aıtarlyqtaı úlesin Qyrǵyzstanmen saýda qatynasynan baıqaýǵa bolady. Eger Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy saýdada teńge úlesi 2013 jyly 15 paıyz bolsa, 2019 jyly 19 paıyzǵa jetti. Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy saýdada teńge úlesi 5 paıyzǵa jetti», delingen zertteýde.
EAEO elderiniń úshinshi eldermen ımporttyq saýda baılanysyndaǵy dollar úlesi jyl sanap tómendep kele jatyr deıdi bank. Sońǵy jeti jylda dollardyń úlesi 43-ten 37 paıyzǵa kemigen. Al odaq elderi arasyndaǵy saýda qatynasyndaǵy ulttyq valıýta úlesi 74 paıyzǵa deıin jetip otyr.
Banktiń jazýynsha, odaq elderi neǵurlym dollardan alystaǵan saıyn soǵurlym ekonomıkasy jandana túspek.
«EAEO aıasyndaǵy ıntegrasııalyq prosester jalpy ekonomıkalyq máselelerdi ǵana emes, óńir damýyna serpin beretin tereń problemalardy sheshýge de yqpal etedi. Dollarlaný deńgeıiniń tómendeýi EAEO elderiniń odan ári tıimdi damýynyń mańyzdy sharttarynyń biri», dep jazady Eýrazııalyq damý banki.
Degenmen dollardyń ústemdigin eshkim de túbegeıli joqqa shyǵara almaıdy. Álemdik rezervtiń 60 paıyzy dollarmen jasalsa, eýroǵa rezervtik aktıvterdiń 20 paıyzy tıesili. Brıtanııa fýnty men japon ıenasynyń úlesi 5 jáne 6 paıyzdy qurasa, qytaı ıýanynyń úlesi 2 paıyzǵa baǵalanǵan.
