Aımaqtar • 26 Aqpan, 2021

Vaksınasııadan keıingi ımmýnıtet, elektrondy pasport jaıly ne bilemiz?

873 ret kórsetildi

Patogenmen ushyrasqanda vaksınasııalanǵan adamnyń artyqshylyǵy qandaı bolmaq? Búgin koronavırýsqa qarsy vaksına egýdiń ne úshin tıimdi bolatyny týraly epıdemıolog, Almaty qalasy Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Ásel Qalyqova baıandady, dep habarlady Egemen.kz departamenttiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

- Búginde Almaty «jasyl» aımaqta, biraq sary aımaqqa da jaqyn ornalasqan. Jaǵdaıdyń nasharlaýynyń sebebi nede? Qandaı jedel sharalar qabyldaý qajet, qala turǵyndaryna ózderin jáne jaqyndaryn juqtyrý qaýpinen qalaı qorǵaýǵa bolady?

 

- Shynynda da, epıdemııalyq jaǵdaı osynyń aldyndaǵy turaqty bolǵanyna qaramastan, qazir «sary» aımaqqa jaqyn tur. О́tken táýlikte Almatyda koronavırýstyq ınfeksııaǵa PTR oń nátıje kórsetken 110 naýqas anyqtaldy. Infeksııany juqtyrý qurylymy boıynsha jaǵdaılardyń 43%-y qoǵamdyq oryndarǵa barýdyń nátıjesi. Aýa raıynyń kúrt salqyndaǵanyn eskersek, juqtyrý ósimi adamdar kóp jınalatyn jerlerde boldy. Jasy boıynsha ózgerister joq-negizgi bóligi 21-30 jáne 40-49 jas aralyǵyndaǵy adamdarǵa tıesili. Qala turǵyndaryn múmkindiginshe adamdar kóp jınalatyn oryndarǵa barmaýǵa shaqyramyz. Sondaı-aq, temperatýranyń kúrt tómendeýin eskersek, respıratorlyq ınfeksııalardyń, JRVI, tumaýdyń, sondaı-aq COVID-19 taralý qaýpi artady.

 

- Almatyda halyqty vaksınasııalaý kezeń-kezeńimen júrgizilýde. Qansha epıdemıologqa vaksına egildi? О́zińiz vaksınasııa aldyńyz ba?

 

-  Reseı Federasııasynda óndirilgen «Spýtnık V» vaksınasyn qoldana otyryp, KVI-ge qarsy vaksınasııalaý 1 aqpanda bastaldy. Osy kezeńde barlyǵy 1750 adam vaksına aldy. Bul «qaýipti aımaqqa» kiretin barlyq adamdar: barlyq deńgeıdegi jáne bólimshelerdegi medısına qyzmetkerleri, sanıtarlyq dárigerler. Almatyda 57 epıdemıologqa vaksına egildi. Vaksınasııa prosesine Qaraǵandy farmasevtıkalyq kesheniniń Gam-KOVID-Vak vaksınasy qosylady. 2021 jyldyń 2 toqsanynan bastap vaksınasııa prosesine otandyq ónim - QazCovid-In preparatyn qosý josparlanýda.
Vaksınasııalaýǵa keletin bolsaq, ıá, 9 aqpan kúni bólim basshylarymen jáne departament mamandarymen birge Medeý aýdanynyń 1-emhanasynan vaksınasııalaýdan óttik. Egý aldynda biz egý júrgizýge erikti túrde habardar etilgen kelisimge qol qoıdyq. Men eshqandaı eleýli janama áserlerdi baıqamadym. Áriptesterdiń bulshyq etteri azdap aýyrdy, bir qyzmetkerdiń keshki mezgilde ystyǵy kóterildi, biraq kóp uzamaı basyldy. Bul negizinen qalypty jaǵdaı. Adam aǵzasy kez kelgen vaksınalardy engizýge ımmýnıtetti qalyptastyrýmen, sondaı - aq ımmýndaýdan keıingi qolaısyz kórinisterdi-vaksınany engizgen jerdegi dene temperatýrasynyń qysqa merzimdi joǵarylaýy, qyzarý jáne isiný sııaqty jaǵymsyz belgileri arqyly jaýap beredi. Vaksınanyń ekinshi komponentin alý úshin 1414 nómirinen 21 kún – 2 naýryzda ne alýym kerek ekendigi týraly habarlama keldi.

- Vaksınany jasaý (ázirleý) prosedýrasyna jáne onyń qaýipsizdigi men tıimdiligine toqtalyp ótesiz be.

 

- Vaksınalar ondaǵan jyldar boıy zerttelgen tehnologııalar boıynsha jasaldy. Árıne, bul biz úshin jańa vırýs, jáne biz osy nemese basqa vaksınadan týyndaǵan ımmýnıtetke qalaı jaýap beretini týraly teorııalyq turǵydan ǵana aıta alamyz. Búgingi tańda respýblıkada egilgender arasynda KVI-ǵa qarsy ımmýndaýdan keıin eleýli qolaısyz kórinister tirkelgen joq.Eger «Spýtnık V» vaksınasy týraly aıtatyn bolsaq, Ulybrıtanııa ǵalymdarynyń pikirinshe, onyń tıimdiligi shamamen 92% quraıdy. Sonymen qatar, «Spýtnıkten» keıingi ımmýnıtet kem degende eki jyl saqtalýy múmkin ekendigi dáleldendi. Sondaı-aq, vaksınany jasaýshylar Covid-19-dyń  ortasha jáne aýyr aǵymynan 100% qorǵaıtynyn aıtady.


- COVID-19-ǵa ımmýnıtet tez joǵalady degen pikir bar. Bul vaksınasııanyń paıdasyz ekenin bildire me?-

 

Taǵy da qazir shyndyqqa sáıkes kelmeıtin jańalyqtar kóp. Aýrýǵa shaldyqqan adamdarda paıda bolatyn tabıǵı ımmýnıtetti jáne vaksınasııadan keıin paıda bolǵan ımmýnıtetti ajyrata bilý kerek. Basqasha aıtqanda, tabıǵı ınfeksııa kezinde vırýs tynys alý joldary arqyly ótedi. Aıtalyq, ımmýndyq júıeniń negizgi músheleri ishki ortada. Bul jaǵdaıdy respıratorlyq ınfeksııalardyń barlyq qozdyrǵyshtary burynnan qoldanyp keledi. Al vaksınasııa kezinde vırýstyq antıgender qanǵa engizilip, ımmýndyq júıege tikeleı usynylady.Tipti ádettegi tumaýǵa qarsy vaksınany alyńyz, Men ony sońǵy 10 jyl saıyn qabyldaımyn jáne paıdasy týraly naqty aıta alamyn. Men epıdemıologııa salasynda biraz ýaqyt jumys istedim jáne óz baqylaýlarymmen bólise alamyn: tumaýmen aýyratyndardyń arasynda vaksınasııa bolǵan joq. Sol sııaqty, koronavırýs jaǵdaıynda: eger vaksınasııa patogenmen kezdeskende 100% qorǵamasa da, mundaı pasıent vaksınasııalanbaǵan adamǵa qaraǵanda úlken artyqshylyqqa ıe bolady.

- Elektrondyq vaksınasııa pasportyna qatysty kóptegen suraqtar túsýde. Osy týraly túsindirip berińizshi.

 

- Vaksınasııanyń elektrondy pasporty- bul adamdy vaksınasııalaýdyń medısınalyq tarıhy. Qazirgi ýaqytta onyń damýy aıaqtalý satysynda. Egýdiń elektrondyq pasporty egý rásiminen ótkennen keıin tikeleı eGovMobile mobıldi qosymshasynda qoljetimdi bolady. VEP-da azamat týraly, ol alǵan vaksınanyń túri, vaksınasııa prosedýrasynyń kezeńdiligi, sondaı-aq vaksınasııadan keıingi kezeńdegi baqylaý týraly aqparat bolady.Aıta ketý kerek, VEP – bul burynnan bar kópjyldyq tájirıbeniń sandyq analogy, ol bárimizge «egý pasporty» retinde belgili. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi halyqqa yńǵaıly bolý úshin ony elektrondy formatqa kóshirdi.


- Kezeń-kezeńimen vaksınasııalaý jaǵdaıynda betperde taǵýdy jalǵastyrý qajet pe? Ol qanshalyqty tıimdi? 

 

- Barlyǵy betperde rejımi men basqa da  aldyn alý sharalaryn saqtaýy tıis. Tipti medısınalyq emes betperdeniń ózi óte tıimdi qorǵanys quraly. Ol qashyqtyqty azaıtady. Sonymen qatar, betperdeler sımptomsyz ınfeksııa jaǵdaıynda, adam aýrýy týraly bilmegen kezde qajet. Sımptomsyz tasymaldaýshylarmen ınfeksııanyń taralýy búkil álemde Covid-19 taralýyna sebep bolýy múmkin ekendigi anyqtalǵannan keıin, DDSU barlyǵyna betperde kııýdi usyndy.

Sońǵy jańalyqtar

Qarsylasyn 7 raýnd boıy sabady

Kásipqoı boks • Búgin, 10:32

Indonezııada jer silkindi

Álem • Búgin, 09:32

Úshinshi jeńilis

Jekpe-jek • Búgin, 09:02

Josparyn joqqa shyǵardy

Kásipqoı boks • Keshe

Kópirden sekirip ólmek boldy

Aımaqtar • Keshe

Úzdik ondyqta Golovkın joq

Kásipqoı boks • Keshe

Mektep oqýshysy mert boldy

Aımaqtar • Keshe

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Keshe

Uqsas jańalyqtar