Baýyrlastyq baılanystar bekı beredi

Dástúrli dostyq saltanat qura beredi

Aqorda rezıdensııasynda Qyrǵyz Prezıdenti Sadyr Japarovty saltanatty qarsy alý rásimi ótti. Eki eldiń memlekettik ánurandary oryndalǵannan keıin Qurmet qaraýyly rotasynyń bastyǵy Qazaqstan men Qyrǵyzstan Prezıdentterine raport berdi. Memleketter basshylary Qurmet qaraýylynyń aldynan ótip, shaǵyn quramda kelissózder júrgizý úshin rezıdensııanyń «Shyǵys zalyna» bardy.

Shaǵyn quramda ótken kelissózder barysynda Qasym-Jomart Toqaev Sadyr Japarovtyń Prezıdent retinde alǵashqy memlekettik saparyn Qazaqstannan bas­taǵanynyń mańyzy zor ekenin atap ótti.

– Bul Qazaqstanǵa degen úlken qurmet. Saparyńyzdyń róli, maǵynasy aıryqsha dep aıtýǵa bolady. Sebebi bul sapar eki el arasyndaǵy qarym-qatynastarǵa úlken serpin beredi. Shyn máninde saparyńyzdyń baǵdarlamasy aýqymdy. Sondyqtan biz búgin eń ózekti máseleler boıynsha pikir almasamyz. Qudaı qalasa, eki halyqtyń múddesine saı tıisti kelisimderge qol jetkizemiz dep oılaımyn, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev qazaq-qyrǵyz baılanystary arasynda dástúrli dos­tyq­tyń bar ekenine, sondaı-aq Qyrǵyzstan – elimiz úshin tek odaqtas memleket qana emes, baýyrlas memleket ekenin jetkizdi.

– Bul dástúrdi joǵary baǵalaımyz. Aldymyzda turǵan mindetimiz – osy dástúrdi jalǵastyrý, nyǵaıtý. Sondyqtan búgingi kelissózderdiń mańyzy zor, – dedi Memleket basshysy.

Qyrǵyzstan Prezıdenti óz kezeginde Qasym-Jomart Toqaevqa Qazaqstanǵa memlekettik saparmen shaqyrǵanyna rızashylyǵyn bildirdi. Sadyr Japarov eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń tereń ekenin sıpattaı otyryp, qazaqtyń belgili aqyny Juban Moldaǵalıevtiń sózderin eske aldy.

– Men – qazaqpyn, qyrǵyz ol – týys­qanym, Birge tartqan tarlannyń quıys­qanyn. Anamyz da qara kóz bir qyz, bálkı, Bólip bergen egizge ýys nanyn, – dep qazaq aqynynyń poemasynan úzindi keltirdi Qyrǵyz Prezıdenti.

Sadyr Japarov Qazaqstan men Qyr­ǵyzstan arasynda yntymaq pen baýyr­lastyq ornap, eshqashan sheshilmeıtin máseleler bolmaýy kerek ekenin aıtty.

Sadyr Japarov Qasym-Jomart Toqaevty ózine yńǵaıly ýaqytta Qyr­ǵyzstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

Kezdesý barysynda Qazaqstan men Qyrǵyzstan Prezıdentteri ekijaqty strategııalyq seriktestiktiń aýqymdy máseleleri, atap aıtqanda, saıası, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, kólik-logıstıkalyq, sý-energetıkalyq, koronavırýs indetine qarsy birlesken sharalar, mádenı-gýmanıtarlyq baǵyttar, sondaı-aq, Eýrazııalyq ıntegrasııa jáne kóp jaqty qurylymdar aıasyndaǵy baılanystardy talqylady.

Budan keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Sadyr Japarov keńeıtilgen quramda kelissózder júrgizdi.

О́zara yqpaldastyqty arttyrý – ortaq múdde

Memleketter basshylary stra­tegııalyq seriktestik pen odaqtastyqty odan ári nyǵaıtýdyń perspektıvalaryn talqylady. Sondaı-aq óńirlik jáne halyqaralyq ózekti máseleler boıynsha pikir almasty. Keńeıtilgen quramdaǵy kelissózderde saýda-ekonomıkalyq baılanystardy arttyrýǵa jáne saıası, energetıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq salalarda tyǵyz yqpaldastyq ornatýǵa basymdyq berildi.

Qyrǵyz delegasııasyna iltıpat bil­dir­gen Qasym-Jomart Toqaev eki eldi baýyr­lastyq, dostyq jáne seriktestiktiń dás­túrli joly baılanystyratynyn atap ótti. Memleket basshysy Qyrǵyzstan Pre­­zı­dentiniń bul saparynyń mańyzy zor ekenin jáne eki el arasyndaǵy ózara yn­ty­maqtastyqqa tyń serpin beretinin aıtty.

– Biz qyrǵyz aǵaıyndarymyzdy qol­daýǵa jáne jan-jaqty kómek kórsetýge árdaıym daıyn ekenimizdi atap ótkim keledi. Biz baǵzy zamannan tatý kórshimiz, dostyǵymyz ben yntymaǵymyz jarasqan baýyrlas eldermiz. «Qazaq-qyrǵyz bir týǵan» degen naqyl sóz aramyzdaǵy zor senim men keń peıildi aıqyn kórsetedi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy shaǵyn formatta ótken kelissózder barysynda eki el arasyndaǵy yqpaldastyqtyń negizgi baǵyttary anyqtalǵanyn jetkizdi.

– Elderimiz arasynda sheshilmeıtin qandaı da bir máseleniń joq ekeni kóńil qýantady. Kerisinshe, biz ózara yqpaldastyqtyń kez kelgen baǵytyn jedel ári baıyppen qarastyrýǵa daıyn ekenimizdi bildirdik. Qyrǵyzstan Sizdiń basshylyǵyńyzben barlyq máseleni tıimdi sheshýge jáne buǵan deıin qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy júzege asyrýǵa ázir ekenin naqtylaǵanyn durys qabyldadyq. О́z tarapymnan Qazaq­stannyń eki el arasyndaǵy strategııalyq seriktestik pen odaqtastyq qarym-qatynastardy keshendi túrde tereńdetýge beıil bolyp qala beretinin aıtqym keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Kezdesýde Qazaqstan Prezıdenti qazaq pen qyrǵyz baılanysynyń tamyry tereńde ekenin aıta kelip, uly Abaı men Maǵjan Jumabaevtyń sózderin tilge tıek etti.

– Uly Abaı aıtqandaı, «Esh qazaq qyr­ǵyz ben qazaqtyń bir tuqymdas ekenine talaspaıdy». Qos halyqtyń rýha­nı týystyǵyn dáleldeıtin mysaldar jet­kilikti. Bul baılanystar Áýezov pen Aıtmatov, Jambyl men Toqtaǵul, Kenen men Ospanqul sııaqty alyp tulǵalarymyzdyń tusynda nyǵaıa tústi. Qazaqtyń áıgili aqyny Maǵjan Jumabaev «Qyrǵyz – taýdyń tarpańy, qazaq – qyr­dyń qulany» dep jyrlaǵan. Munyń bári bizdiń arǵy tegimizdiń bir ekenin ańǵartady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

О́z kezeginde Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Qazaqstan basshylyǵy men halqyna koronavırýsqa qarsy kúreste qoldaǵany úshin jáne aldaǵy ýaqytta da aýqymdy kómek kórsete beretinine alǵys aıtty.

– Búgingi kelissózder dástúr boıynsha memleketterimiz arasyndaǵy ózara qarym-qatynastardy sıpattaıtyn odaq­tastyq baılanystar men strategııalyq seriktestik rýhynda ótýde. Shaǵyn formatta ótken kezdesýde biz Qasym-Jomart Kemelulymen ekijaqty yntymaqtastyq pen óńirlik jáne halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy elderimizdiń ózara is-qımylynyń birqatar mańyzdy máselelerin qozǵadyq. Eki el arasynda eshqandaı saıası qaıshylyq joq ekenin málimdeımin, – dedi Sadyr Japarov.

Kelissózder barysynda taraptar iskerlik baılanystardy jan-jaqty keńeıtýge, ınvestısııalyq yqpaldas­tyq­ty damytýǵa, eki eldiń kólik-tranzıttik áleýetin birlesip paıdalanýǵa, sondaı-aq, sıfrlandyrý salasyndaǵy birlesken jobalardy júzege asyrýǵa ýaǵdalasty. 

Prezıdentter qos halyqtyń mádenıeti men tarıhynyń jáne tiliniń uqsastyǵyn eskere otyryp, ǵylym, bilim, densaýlyq saqtaý, mádenıet, týrızm jáne sport salalaryndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa beıildi ekenin naqtylady.

Kelissózder qorytyndysy boıynsha tómendegi qujattarǵa qol qoıyldy:

Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti men Qyrǵyz Respýblıkasy Pre­zıdentiniń birlesken Málimdemesi;

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úki­meti men Qyrǵyz Respýblıkasy Úkime­tiniń ara­syndaǵy qaıtarymsyz áskerı-teh­nıkalyq kómek kórsetý týraly kelisim;

Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Qyrǵyz Res­pýblıkasy Úkimetiniń janyndaǵy Jastar isi, dene shynyqtyrý jáne sport jónindegi memlekettik agenttik arasyndaǵy ulttyq sport túrleri men halyq oıyndaryn damytý týraly vedomstvoaralyq kelisim;

Qazaqstan Respýblıkasy men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Syrtqy ister mı­nıs­tr­likteri arasyndaǵy 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyq baǵ­darlamasy;

Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfr­lyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Qyrǵyz Res­pýb­­lıkasy Úkimetiniń janyndaǵy Sıfr­lyq damý memlekettik qyzmeti arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým;

Qazaqstan Respýblıkasy Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi men Qyrǵyz Res­pýblıkasy Úkimetiniń janyndaǵy Eko­logııalyq jáne tehnıkalyq qaýipsizdik jónindegi memlekettik ınspeksııanyń 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan birlesken is-sharalar jospary;

Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń jáne Qyr­ǵyz Respýblıkasy Energetıka jáne óner­kásip mınıstriniń arasyndaǵy elektr­energııasymen taýar almasý týraly hattama;

Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵa­nys mınıstrligi men Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń Qorǵanys mınıstrliginiń arasyndaǵy 2021 jylǵa arnalǵan yntymaqtastyq baǵdar­lamasy.

Kelissózderden keıin shaǵyn jáne keńeı­tilgen quramdaǵy ekijaqty kelis­sóz­­derdiń qorytyndysy boıynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Sadyr Japa­rov bu­qaralyq aqparat quraldary úshin birles­ken baspasóz máslıhatyn ótkizdi.

Birlesken is-qımyl – senimdi seriktestik

Qasym-Jomart Toqaev Sadyr Japa­rovtyń Qyrǵyzstan Prezıdenti retinde Qazaqstanǵa jasaǵan alǵashqy memlekettik saparyn Qazaq eline kórsetilgen aıryqsha qurmeti dep baǵalaıtynyn aıtty.

– Qyrǵyzstan – biz úshin odaqtas memleket, sondaı-aq tatý kórshi, baýyrlas el ári senimdi seriktes, – dedi Qazaqstan Pre^­­zı­denti.

Qasym-Jomart Toqaev eki aǵaıyn eldiń qarym-qatynasyn damytýǵa ólsheýsiz úles qosqan Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tarıhı rólin erekshe atap ótti.

Memleket basshysy Qyrǵyzstan Pre­zı­dentiniń bul sapary qos memle­kettiń Táýelsizdik alǵanyna 30 jyl tolǵan me­reıli kezeńimen tuspa-tus kelýiniń sım­voldyq máni bar ekenin aıtyp, búgingi kelissózder qorytyndysy qazaq-qyrǵyz strategııalyq seriktestigin damytýǵa tyń serpin beretinine senim bildirdi.

– Saıası, ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq jáne áskerı-tehnıkalyq salalardaǵy múddemiz uqsas. Osy ýaqytqa deıin eki el arasynda 180-ge jýyq qujatqa qol qoıylǵan. Biz búgin de birlesken málimdeme qabyldap, birqatar mańyzdy kelisim-shartqa qol qoıdyq. Qazaqstan men Qyrǵyzstan Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵy aıasynda belsendi áreket etýde. Ortalyq Azııadaǵy turaqtylyq pen qaýipsizdikti saqtaý úshin aýqymdy jumystardy birge atqaryp kelemiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Kelissózder barysynda koronavırýsqa qarsy birlesken jumystar talqylandy. Qazaqstan qyrǵyz halqyna kezekti gýma­nıtarlyq kómek retinde medısınalyq quraldar men dári-dármekter joldaýǵa daıyn ekenin rastady. Sonymen qatar Memleket basshysy Qyrǵyzstannyń qarýly kúshterine áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetiletinin málimdedi.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Qyr­­ǵyzstannyń eń iri saýda seriktes­teriniń biri jáne kósh bastaýshy ınves­tor­larynyń qataryna kiretinin jetkizdi.

– Biz sońǵy 15 jylda bul elge 1 mlrd dollardan astam qarjy quıdyq. Qazaq ınvestorlary qyrǵyz ekonomıkasynyń mańyzdy salalaryn órkendetýge, áleý­mettik ahýalyn jaqsartýǵa qomaqty úles qosyp keledi. Atap aıtqanda, jańa jumys oryndaryn ashyp, óndiris sektory men qarjy naryǵyn damytýǵa erekshe kóńil bólýde. Osy oraıda biz ózara ınvestısııa­lardy qoldaýǵa jáne qorǵaýǵa kelistik, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy saýda kedergilerin azaıtý, eki eldiń keden jáne salyq organdary arasyndaǵy ózara is-qımyldy nyǵaıtý, olardyń jumysyna sıfr­ly tehnologııa engizý jóninde kelisim jasalǵanyn jetkizdi.

Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń eks­porttyq áleýetin nyǵaıtyp, shaǵyn jáne orta bıznes arasyndaǵy baılanystardy keńeıtý úshin jaqyn arada Qazaqstan delegasııasy Qyrǵyzstanǵa arnaıy saparmen baratynyn atap ótti.

Ekijaqty baılanystardyń kún tárti­bindegi mańyzdy mindettiń biri – azamat­tardyń barys-kelisi men alys-berisin jaqsartý.

– Osy rette shekara beketteriniń ótki­zý múmkindigin arttyrý úshin sharalar qabyldanýda. Mysaly, eń iri «Qordaı» (Aqjol) beketin jańǵyrtý jumystary – so­nyń aıqyn dáleli. Endi jurttyń shekaradan qınalmaı ótýine jaǵdaı jasalmaq. Bekettiń jabdyqtary jańartyldy. 8 jolaqty avtojol saldyq. Bul jumys óz jalǵasyn tabady. Pasporttyq-baqylaý reji­min jetildirdik. Munyń barlyǵy eki el arasyndaǵy jolaýshylar men kólik­ter­diń sanyn edáýir arttyrýǵa múmkindik beredi. Qazaqstan bul nysandy jaqyn ara­da ashýǵa daıyn. Kelisim boıynsha, qyr­ǵyz tarapy da tıisti jumysty tez arada aıaqtaıtyn boldy, – dedi Memleket bas­shysy.

Qazaqstan Prezıdenti ózara baılanys­ty nyǵaıtý úshin irgeles jatqan aımaq­­tardyń yntymaqtastyq aıasyn keńeı­tý jóninde kelisim jasalǵanyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, О́ńiraralyq ynty­maqtastyqtyń birinshi forýmyn jýyq arada ótkizý qajet, sondaı-aq shekara mańynda taýardy resimdep, óń­deıtin saýda-logıstıkalyq ortalyq qurý kerek.

Kelissózderdegi taǵy bir ózekti másele – sý-energetıka salasyndaǵy yqpal­dastyq.

– Atap ótetin jaıt, búginde Shý jáne Talas ózenderiniń ańǵary boıynsha yq­­paldastyǵymyz kóptegen elge úlgi bolyp otyr. Memleketaralyq sý sharýa­shylyǵy nysandaryn paıdalaný jó­nindegi birlesken komıssııamyz bar. Qazaqstan bul nysandardy jóndeý jáne paıdalaný jumystaryna jyl saıyn qarjylaı kómek kórsetip otyr. Sońǵy on jylda osy maqsatqa 1 mlrd teńgeden astam qarajat bóldik. Biz atalǵan másele boıynsha jumys­ty ekijaqty formatta, sondaı-aq, óńir­degi basqa da áriptesterimizben jalǵas­tyramyz. О́zender boıynsha biz ózara tıimdi is-qımyl jasaýymyz kerek, sonda ǵana eshqandaı kelispeýshilik bolmaıdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy óz sózinde mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń perspektıvalaryna da toqtaldy.

– Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń mádenı kúnderin ótkizýge ýaǵdalastyq. Bishkekte – Abaıǵa, Nur-Sultan qalasynda Manas pen Shyńǵys Aıt­matovqa arnalǵan eskertkishter boı kóteredi. Oǵan qosa biregeı tarıhı mura­­lary­myzdy dáripteý úshin kúsh-jige­rimiz­di jumyldyratyn boldyq, – dedi Qazaq­stan Prezıdenti.

Kelissózder qorytyndysy boıynsha eki el jastary arasyndaǵy baılanystardy jandandyrýǵa ýaǵdalastyq jasaldy. Memleket basshysy elimizdiń joǵary oqý oryndarynda qyrǵyz jas­taryna bólinetin bilim kvotasyn 10 esege kóbeıtý jóninde tapsyrma bergenin, sonyń arqasynda mundaı granttardyń sany 50-ge jetetinin, sondaı-aq, Bish­kekte Qazaqstannyń bedeldi joǵary oqý or­nynyń fılıalyn ashý týraly bas­ta­ma qarastyrylyp jatqanyn aıtty.

Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń kósh­basshylary óńirlik jáne jahandyq máseleler jónindegi pikir almasty. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, kóp­tegen máseleler boıynsha eki eldiń ustanymdary uqsas. Ortalyq Azııa elderi basshylarynyń Konsýltatıvtik kezdesýin odan ári damytýdyń mańyzdylyǵy aıtyldy. Memleket basshysy Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary keńesiniń áleýetin nyǵaıtý jónindegi Qazaqstannyń bastamasyna qoldaý kórsetkeni úshin Sadyr Japarovqa rıza­shylyǵyn bildirdi.

Prezıdent sóziniń sońynda kelissóz qorytyndysy Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy dostyq, senim jáne tatý kór­shilikke qurylǵan qarym-qatynastardy qos tarap ta odan ári nyǵaıta berýge beıildi ekenin kórsetti dedi.

– Bizdiń memleketterimiz ben ha­lyq­tarymyz tonnyń ishki baýyndaı ara­lasyp ketken. Bul jurttyń bárine belgili. Memleket basshylarynyń mindeti – ekijaqty qarym-qatynastardy yntymaqtastyqtyń úlgili modeline aınaldyrý. Búgingi kelissózder atalǵan maqsatty sheshýge arnaldy. Pikir almasýlar óte paıdaly ári tabysty boldy. Biz ekijaqty yntymaqtastyqtyń bas­ty baǵyttaryn aıqyndadyq, óńirlik jáne halyqaralyq qurylymdar aıasyn­­daǵy is-qımyldardy arttyrý másele­sin talqyladyq. Eki el arasyn­daǵy yqpaldastyq boıyn­sha kez kelgen máse­leni baýyrlas halyq­tardyń ejel­den qalyptasqan múdde­lerin eskere otyryp, shuǵyl sheshýge kelis­tik. Qyr­ǵyzstan Prezıdenti Sadyr Nýrgojouly Japarovtyń sapary tabys­ty ótti dep aıtýǵa tolyq negiz bar, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.