Bala kezinde Býrabaıdyń baýraıynda jıi kezedesetin kóriniske, qojyr-qojyr qara tasty qaq jaryp qaraǵaıdyń ósetinine tańǵalýshy edi. Arakidik máńgi jasyl qaraǵaılardyń arasynda lúp etken samal jelmen terbele maıysyp, kilemdeı qulpyryp, neshe alýan gúl de ósetin. Kóz almaı qaraıtyny bar edi. Tamyrlary qalaı nár alyp jatyr eken? Tas túgil qunarly qara jerdiń ózinde óser-óspesi belgisiz ósimdik ataýlyǵa ómirsheń kúsh berip turǵan qaısarlyq-aý dep túısinetin.
Áý basta bári jaqsy edi. Jas kókirekti tátti qııal, ádemi arman jaılaǵan. Bári bir sátte túbirinen julynǵandaı, kóktemeı jatyp úzilgendeı boldy. 2017 jyly jol apatyna ushyraǵan. О́zgesi ózge, omyrtqanyń zaqymdanýy óte qıyn boldy. Endi qaıtyp tura almaıtynyna, mynaý kórkem kórinisti kóz sýaryp tamashalaı almaıtynyna, kórgen saıyn kóńilińdi qýantatyn tamasha tabıǵattyń aıasynda basqalar tárizdi aıaǵyn qaz basyp júre almaıtynyna qatty nalyǵan. Barar jerińe óz aıaǵyńdy basyp barǵan da baqyt eken ǵoı, buryn kim bilgen?!
Qınalyp jatqanda qara tasty qaq jaryp ósetin qaraǵaı esine túsken. Tabıǵattyń osy bir tylsym sáti qýat bergendeı. Áne qazandaı-qazandaı tastardyń ústinde úlbirep gúl de ósip tur emes pe?
Endeshe bul da taǵdyr peshenesine jazǵan jas ǵumyrynyń bar qyzyǵyn tolaıym kóredi, oǵan haqysy bar. On ekide bir gúli ashylmaı jatyp múgedekter arbasyna tańylǵan Venera Tumanova osharylyp úıde otyryp qalýdy qosh kórmedi. Qatarynan qalmaı tyrbanýy kerek. Biraq qalaı?! Merzimdi basylymdardan ózi tárizdi taǵdyr tálkegine túsken jandardyń sportty serik etetindigin oqyǵany bar edi. Eń aldymen qan aınalymy jaqsarady, balǵyn dene burynǵy kúsh-qýatyn qaıta tabady. Eger anyq solaı bolsa, kókiregindegi úmit oty qolamtanyń shoǵyndaı qaıta laýlaıdy. Osylaısha oı túıgen Venera ústel tennısimen aınalysa bastady.
Alǵashqyda qıyn boldy. Barmaq basyndaı, bir orynda turmaı zyr qaǵyp, sekekteıtin ústel tennısiniń doby ustatar emes. Quddy óziniń kózinen bulbul ushqan sap-saý balǵyn shaǵy tárizdi. Birte-birte jattyqqan. Ýaqyt óte kele mashyq qalyptasty. Endi táp-táýir oınaı alatyn boldy. Oıyn bitken kezde tula boıynyń del-sal bolyp ábden sharshaǵanyn sezetin. Biraq sol sharshaýdan da rahat tabatyn. Kóz qanyp, qol jattyqqan soń aýdan, oblys kólemindegi jarystarǵa qatysa bastady. Únemi júldeli oryndarǵa ıe bolyp júr.
– Sport – jan serigim, – deıdi Veneranyń ózi, – bir jaqsysy, osyndaı jerlerde muńdas jandarmen kezigesiń, olardyń jan syryn uǵasyń. Sonyń ózi birtúrli kóńilińdi demep, ómirge degen qushtarlyǵyńdy arttyra túsedi. Jalǵyz emessiń, «kóppen kórgen uly toı». Jalpy ómirde qandaı qıyndyq kezdesse de, moıymaı jeńip shyǵýǵa tyrysý kerek. Bir kúndik sáýleni kórý, araılap atqan tańnyń, alaýlap batqan keshtiń shapaǵyna shomylýdyń ózi jer basyp júrgen adamnyń peshenesine jazylǵan baqyt der edim.
Eshqashan eshkimge masyl bolǵysy kelmegen. Keıde ras, on eki múshesi saý adamdardyń tirshilikten túńile baz keship jatatyndyǵyn túsine almaıdy. Aıaq-qolyń saý bolsa, tas qoparyp, tirshilik etip, jumys isteýge ábden bolady emes pe?! Qol arbanyń mysyqtabandap jyljyǵan ekpinimen bolashaqqa jospar qurǵan jigerli qyz jańa kásipti meńgergen. Biraq onysyna ótken jyly jaman tumaý qolbaılaý boldy. Áıtse de tabyssyz emes. Býrabaı baýraıyna qysy-jazy kelimdi-ketimdi jolaýshy kóp. Ásirese, jaz aılarynda balalaryn ertip kelip, kórki kóz súısindiretin tamyljyǵan tabıǵatty aralatatyn ata-analar az emes. Bal kúlkili balalar máńgi jasyl qaraǵaı men qoldyń salasyndaı aq qaıyńdar kómkergen tańǵajaıyp ólkede alańsyz qydyrǵysy keledi. Mine, solarǵa arnap balalar kólikterin jalǵa beretin oryn ashty. Qıyn túgi de joq, aldymen ata-analardyń alǵysyn alady, balalardy qýanyshqa keneltedi. Saýapty is. О́zine de tıimdi.
Qaraǵaıdyń qarsy bitken butaǵyndaı qaısarlyq qanyna daryǵan Venera aldaǵy ýaqytta qol jetken tabysymen shektelip qalmaı, bıznes álemine batylyraq qadam baspaq. Eger isi ońǵarylyp jatsa, ózi tárizdi adamdarǵa kómek qolyn sozsam degen izgi armany bar. Nesi bar, izdengen muratqa qashanda jetedi emes pe?!
Aqmola oblysy,
Býrabaı aýdany
