Naqty aıtqanda, Data Matrix kodymen 1700-den asa otandyq jáne sheteldik alkogoldi ónim tańbalandy. Bul kodty bilý úshin tıisti ónimder Taýarlardy tańbalaý men qadaǵalaý aqparattyq júıesine (TTQ AJ) engiziledi. Onda óndirýshi, ımporttaýshy, taýar partııasynyń serııalyq nómiri týraly sıfrly aqparat pen ony qadaǵalaýǵa múmkindik beretin qajetti málimetter qamtylǵan. Ortalyq mamandarynyń aıtýynsha, Data Matrix kodynda krıptoqorǵanys tetigi qarastyrylǵandyqtan, ony qoldan jasaý múmkin emes. Demek, ár ónimdi óndirýshiden tutynýshyǵa deıin jetýin qadaǵalap, kontrafaktilik taýardy aldyn alýǵa jaǵdaı qarastyrylyp otyr.
Alkogoldi ónimderdi tańbalaýǵa baılanysty qanatqaqty joba bıyl 30 qyrkúıekke deıin jalǵasady. Qazir bul jobaǵa «Kókshetaý mıneraldy sýlary», «Bahýs», «Natýr prodýkt» zaýyttary, sondaı-aq «Perno Rıkar Qazaqstan», «Aldı ı K», «Qazaqstan Vaın end Spırıts» jáne «Martını Bakardı» syndy ımporttaýshy kompanııalar qatysýda.
«Alkogoldi ónimdi tańbalaýdyń óz erekshelikteri bar. Atap aıtqanda, ár taýardyń esep-baqylaý markasy (EBM) bar. Qazir Data Matrix kodyn solarǵa engizýdemiz», dedi Sıfrly ekonomıkany damytý ortalyǵynyń bas dırektory Bıkesh Qurmanǵalıeva.
Qazaqstanda osy naryqtyń barlyq qatysýshylaryna mindetti sıfrly tańbalaý 2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyna engiziledi dep josparlanyp otyr. Osy arqyly quzyrly organdar kóleńkeli aınalymdy qysqartýǵa qatysty problemalardy júıeli túrde sheshýdi kózdese kerek. Nege deseńiz, sarapshylardyń boljamynsha elimizdegi kóleńkeli alkogol naryǵy shamamen 25%-dy quraıdy.
«Baspasóz betterinen kontrafaktilik alkogol jaıly aqparatty jıi estıtinimiz jasyryn emes. Mysaly, taıaýda Almaty oblysynyń aýmaǵynda jasyryn araq zaýyty áshkerelendi. Dálirek aıtqanda, esep-baqylaý markalary qoldan jasalǵan 170 myń bótelke anyqtalyp, olardyń sertıfıkaty joq ekeni belgili boldy. Iаǵnı bul ónimder adamnyń densaýlyǵyna qaýipti. Mundaı jaǵdaı az emes. Sondyqtan sıfrly tańbalaý jasyryn óndirýshilermen kúreste mańyzdy qadam sanalady. Sebebi ol qoldanysqa engizilgen boıda qoldan jasalǵan ónimdi bólshek saýdaǵa túsip ketpeýin tejeýge bolady», dedi Sıfrly ekonomıkany damytý ortalyǵynyń basqarýshy dırektory Nurjan Baekeev.
Bul oraıda taýarlardy tańbalaý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) aıasynda iske asyrylyp jatqan halyqaralyq joba ekenin aıta ketken oryndy. Byltyr respýblıkada qazannan bastap, birqatar temeki ónimine mindetti tańbalaý engizildi. Jýyrda aıaq kıimdi tańbalaýǵa qatysty qanatqaqty joba aıaqtaldy. Qazir farmasevtıkalyq preparattarǵa, sút ónimderi jáne jeńil ónerkásip taýarlaryn sıfrly tańbalaýǵa baılanysty jobalar qolǵa alynǵan.
