Qoǵam • 11 Naýryz, 2021

Indet el irgesin sóge almaıdy

55 ret kórsetildi

Shartarapty shyr aınaldyrǵan pandemııanyń qyrsyǵy bizdiń eldi de aınalyp ótpegeni belgili. Zaýal shaqtyń zardaby tımegen shańyraq kemde-kem. Indet indep, qalypty tirshiligimizden ájepteýir aınyp qaldyq, qanshama sharýa turalady. Jyl tolǵan ýaqytta memleket jamanat indetti jamaǵandardyń qataryn azaıtýǵa, ahýaldy turaqtandyrýǵa barynsha kúsh sala júrip, pushaıman kúı keshken halyqtyń ál-aýqatyn da esten shyǵarǵan joq.

Byltyr jyl basynda koronavırýs ınfeksııasy jer-jahanǵa qarqyndy ja­ıyl­a bastaǵanymen, bizdiń elge salqyny naýryz aıynan bastap sezile bastady. Sol ýaqytta indet kúnnen-kúnge órship, ahýal kúrdelenip, 16 naýryzda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen elimizde tótenshe jaǵdaı rejimi engizildi. Sodan beri koronavırýs tolqyny birde kúsheıip, birde báseńsip, soǵan sáıkes karantın deıtin indettiń «buǵaýynan» da birjola qutyla qoıǵan joqpyz. Degenmen bul báleketpen kúres bir sát te toqtamaı, eldegi epıdemııalyq ahýal udaıy qadaǵalanyp otyr.

Indettiń taralýy birshama tyıylyp, shekteý sharalaryn álsiretkenimiz keri áser etip, jaǵdaıdy qaıtadan qıyndatyp alǵan kezder boldy. Buǵan mysal retinde byltyr 11 mamyrdan bas­tap karantın jeńildetilgennen keıin epıdemııalyq ahýaldyń kúrdelengenin keltirýge bolady. Sodan 5 shildeden bastap talap-tártiptiń kúsheıýimen jaǵdaı ońala bastady. Eýropa men Azııanyń birqatar elinde koronavırýs ınfeksııasy kúrt kúsheıip, indettiń ekinshi tolqyny bastalǵanda elimizdegi ahýal turaqtalyp kele jatqan edi. Bul Úkimettiń der kezinde áreket etip, shilde-tamyz aralyǵynda engizgen shekteýi indettiń jaıylýyn aıtarlyqtaı shektegenin kórsetedi.

Indet qos búıirden qysqan qysyltaıań shaqta eń bastysy halyqtyń amandyǵy ekeni anyq. Bul rette densaýlyq saqtaý salasyna artylǵan jaýapkershiliktiń salmaǵy basym. Jaǵdaıdy odan ári ýshyqtyrmaý úshin memlekettiń kúshimen kóptegen is-shara atqaryldy. Indet dúrbeleńi bastalǵan osy ýaqyt aralyǵynda ýaqtyly medısınalyq kómek kórsetý úshin qalalarda 16 modýldik aýrýhana salyndy jáne 3 ınfeksııalyq aýrýhana qaıtajańartyldy, sondaı-aq 63 ambýlatorııalyq-emhanalyq uıym paıdalanýǵa berildi. Halyqty dári-dármekpen jáne medısınalyq bu­ıymdarmen qamtamasyz etý boıyn­sha sharalar qabyldandy. 64 ottegi stan­sasy paıdalanýǵa berildi, medısı­na­lyq uıymdar О́JJ apparattarymen (3 264 birlik) tolyq qamtamasyz etildi. 185 aýdan­dyq aýrýhana 100% rent­­gen-dıagnostıkalyq qural­darmen jab­dyqtaldy. Jedel medısınalyq kómek qyzmetine 1 367 avtokólik satyp alyndy. Jyljymaly medısınalyq ke­shender parki tolyqtaı jab­dyqtaldy.

Qazirgi ýaqytta koronavırýs ınfek­sııasymen aýyratyn naýqastarǵa medı­sınalyq kómek kórsetý úshin 51 126 tósektik-oryn rezervi bar. О́ńirlerge 100 jyl­jymaly medısınalyq keshen jet­kizildi. Aýdandyq aýrýhanalar ýaqy­tyly dıagnostıka júrgizý úshin 53 rentgen apparatymen tolyq jabdyqtaldy, onyń 49-y otandyq «Aqtóberentgen» zaýytynan satyp alyndy.

2020 jyly densaýlyq saqtaý salasyna ınvestısııalar ósimi 302,5 mlrd teńgeni qurady. Bul – 2019 jyldyń kórsetkishinen (2019 jyly – 124,6 mlrd teńge) 2,5 ese joǵary.

Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı osynaý kúrdeli kezeńde halyq alǵy­syn arqa­laǵan aq jeleńdi abzal jan­darǵa memleket tarapynan zor qoldaý kórsetilip jatqanyn atap ótti. «Epıdemııaǵa qarsy is-sharalarǵa tartyl­ǵan medısına qyzmetkerlerine mate­rıal­­dyq qoldaý kórsetildi. KVI-men kúreske tikeleı tar­tylǵan qyzmetkerlerge 3 táýe­kel toby boıynsha 116 mlrd teńge mólsherinde ústemeaqy tólendi. Barlyq dárigerlerdiń, med­bıkelerdiń, sanıtar­lar­dyń, jedel járdem brıga­da­larynyń, zerthanashylar men epıdemıologtardyń vırýs juq­tyrý qaýpine qaramastan, in­­detpen kúrestegi erligi men qaısar­lyǵyn erekshe atap ót­kim keledi. Memleket basshy­synyń sheshiminiń arqasynda ústemeaqylarmen qatar, 9 myńnan astam naýqas medısınalyq kó­mekke áleýmettik tólemder aldy. Sonymen qatar 2020 jyly dá­rigerlerdiń ortasha jalaqysy 30%-ǵa, orta medısınalyq qyz­metkerlerdiń jalaqysy 20%-ǵa ósti», dedi mınıstr.

Prezıdent osy jyldan bastap dári­gerlerdiń jalaqysyn kezeń-keze­ńimen kóterý jáne 2023 jylǵa qaraı orta­sha jalaqydan eki jarym ese joǵa­ry deńgeıge jetkizý mindetin qoı­dy. 2021 jyly 247 myń medısına qyz­met­kerleriniń jalaqysyn kóterýge 222 mlrd teńgeden astam, 2022 jyly 362 mlrd teńge, 2023 jyly 557 mlrd teńge kóleminde qar­jy bólý kózdelgen. Osy­laısha 2021 jyly dárigerlerdiń orta­sha jalaqysy shamamen 320 myń teń­geni quraıdy. 2023 jyly bul kórsetkishti 561 myń teńgege deıin jet­kizý josparlanǵan. 2021 jyly orta medı­sınalyq qyzmet­kerlerdiń ortasha jal­aqysy 173 myń teńgeni quraıdy, 2023 jyly 210 myń teńgege deıin jet­kiziledi. Buǵan qosa 2022 jyldan basta­p den­­saýlyq saqtaý uıymdarynyń medı­sı­na­lyq emes qyzmetkerleriniń de jala­qysyn kóterý máselesi pysyqtalyp jatyr.

COVID-19 beıdaýa indet bolǵan soń osy ýaqytqa deıin bul aýrýmen kúrestiń jalǵyz joly saqtyq sharalaryn qatań ustaný ǵana boldy. Al bıyldan bastap indettiń taralýyn birjola tyıýǵa bastaıtyn vaksı­nalaý bastalyp ketti. Bul amal koronavırýspen kúresimizdi ájep­teýir kúsheıtti. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2021 jyldyń 1 aqpanynan bastap Qazaqstanda koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksınalaý bastaldy. Birinshi kezeńde reseılik «Spýtnık V» vaksınasy satyp alyndy. Rekordtyq qysqa merzimde Qaraǵandy far­masevtıkalyq kesheniniń bazasynda «Spýtnık V» vaksınasy óndirisi júzege asyryldy. Sondaı-aq sáýir aıynda ózimizdiń otandyq QazCovid-in vaksınasyn qoldaný josparlanyp otyr.

«Halyqqa ımmýnoprofılaktıka jasaý úshin biz e-gov mobile «Vaksınalaý» servısin, sms-habarlamalardy, jeke kabı­netti paıdalaný, sondaı-aq «Sıfr­l­yq qujattar» servısine vaksına­laý pasportyn engizý arqyly IT-teh­no­lo­gııalardyń múmkindikterin keńi­nen paıdalanamyz. Vaksınalaý júr­gizý týraly derekter mınıstrliktiń ortalyq­tandyrylǵan aqparat­tyq júıesinde elektrondy formatta júrgiziledi. Bul vak­­sınalanǵandardyń sanyn esep­ke alýǵa jáne vaksınalaý kólemin jos­parlaý men syrqat­tanýshylyqty boljaý úshin bolashaqta halyqtyń ım­mýn­dyq mártebesin qadaǵalaýǵa múm­­­kindik beredi. Sondaı-aq mı­­nıstrlik profı­laktıkalyq egý­lerdi júrgizý, vaksınany tasymaldaý jáne saqtaý kezinde sýyq tizbek sharttaryn saqtaý máseleleri boıyn­sha standartty operasııalyq rá­sim­derdi daıyndady jáne bekitti. KVI-ǵa qarsy vaksınalaý taktıkasy jáne vak­sınalaýdyń qaýipsizdigi men tıimdiligin qamtamasyz etý boıynsha 2 myńnan astam medısına qyzmetkeri oqytyldy. Búginde búkil álem tek vaksınalaý bári­mizge karantınsiz tanys ómirge ora­lýǵa múmkindik beretinin túsindi. Osyǵan baılanysty barlyq óńir ımmýnoprofılaktıka máseleleri boıynsha halyqpen aqparattyq-túsindirý jumystaryn kú­sheıtýi qajet», dedi A.Soı.

«Úırengen jaý atyspaqqa jaqsy» degendeı, jalpy ja­ǵamyzdan alǵan bul jamanat indetpen qalaı kúresý kerek eke­nin kópshilik túsine bastady. Aı­na­lamyzdaǵy adamdar betperde taǵyp, araqashyqtyq saqtap, talap-tártipti ustaný, aýrý juqtyrǵan kúnniń ózinde baıbalamǵa salmaı, em-dom jasaıtyn dárigerlerge júginý sııaqty qarapaıym erejelerdi únemi qaperinde ustaıdy. Onyń ústine qazir burynǵydaı emes ekpe saldyrýǵa nıettilerdiń qatary da kóbeıip keledi. Mu­nyń bári indet taralýyn shektep, epıdemııalyq ahýaldyń turaq­tanýyna yqpal etedi.

Sońǵy jańalyqtar

Áskerı tikushaq apatqa ushyrady

Álem • Búgin, 15:21

Túrkistan oblysynda eki brakoner ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:06

Efıopııada pilder qyrylyp jatyr

Álem • Búgin, 11:58

Qazaqstanda un óndirý kólemi tómendedi

Ekonomıka • Búgin, 11:45

Dastın Pore: Makgregor – ótken shaq

Jekpe-jek • Búgin, 11:40

Gazǵa aýysqan kólikter sany artty

Qazaqstan • Búgin, 10:50

Alvares aýyr salmaqta alypqa aınala ma?

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

Uqsas jańalyqtar