Ádebıet • 12 Naýryz, 2021

Balalarǵa taǵy bir bazarlyq

420 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Áıgili shved jazýshysy Astrıd Lındgrenniń qazaq tilindegi «Uzynshulyq Pıppı» kitabynyń tusaýkeseri ótti. Mıra Sembaıqyzynyń tárjimasymen «Folıant» baspasynan basylyp shyqqan balalar shyǵarmasy qazaq tiline alǵash ret aýda­rylyp otyr.

Balalarǵa taǵy bir bazarlyq

El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty ma­qa­lasynda balalar ádebıetine erekshe mán berip: «Til ıgerý úshin balalar ádebıetiniń atqaratyn róli zor. Son­dyq­tan qazaq qalamgerleriniń úzdik shyǵar­­malaryna qosa, balalarǵa arnalǵan shetel jazý­shylarynyń da tańdaýly týyndylaryn aýda­ryp, kóptep basyp shyǵarýdy jáne taratýdy qolǵa alǵan jón» dep atap ótken bolatyn. Soǵan oraı 2021 jyl – balalar men jasóspirimderdiń kitap oqýyn qol­daý jyly bolyp jarııalanǵan edi. Osy maqsatta «Folıant» baspasy qazirgi ur­paq­tyń pshologııasyna tán, tálim-tár­bıe­lik mańyzy bar sapaly týyndylardy basyp shyǵarýdy, álemdik ádebıette or­ny bar shyǵarmalardy aýdarýdy qolǵa alyp­ otyr.

Is-sharaǵa Shvesııa Koroldiginiń Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Mats Foıer, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaırat­keri Sáýle Dosjan, qalamger Baıan­ǵalı Álim­janov, balalar aqyny Serikbol Ha­san jáne t.b. zııaly qaýym ókilderi qa­tys­ty.

Eki el arasyndaǵy shyǵar­ma­shylyq baı­lanystyń bolasha­ǵynan úlken úmit kúte­tinin aıt­qan Shvesııa Koroldiginiń Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Mats Foıer atal­ǵan jobanyń «Kulturrådet» boıyn­sha Shved keńesiniń grantymen iske asy­­­rylǵanyn jetkizdi. «Ataqty ádebı keıip­­kerdiń qa­zaq tilinde sóı­legenine qýa­nysh­­tymyn. Shve­­sııa balalarynyń bári Uzyn­shulyq Pıppıdi jaqsy biledi. Tipti, bul kitapty oqý úlkenderge de paıdaly. Ol árbir adamǵa, qoǵamǵa, aınalasyna ne­ǵurlym jeńil, erkin qaraýǵa úı­retedi», dedi elshi.

Kitap aýdarmashysy Mıra Sem­­baıqyzy tárjima jumys­taryna úsh aı ýaqyt ketkenin aıta kele: «Aýdaryp bolǵannan keıin de redaksııadan ótkizip, ábden tekserdik. Balalar oqyǵanda túsi­niksiz uǵymdar, qıyn sóılem­der kezdesip qalmasyn dep sóı­lem­derdi barynsha jeńil tilmen berý­ge tyrys­tym»,  dedi.

Astrıd Lındgren, IýNESKO uıymy­nyń málimeti boıynsha, álemniń eń kóp aýdarylatyn jıyrma avtory arasynda 18-orynda – Fedor Dostoevskıı, ertegi patshasy Andersenmen qatar tur.

76 jyl buryn jaryq kór­gen «Uzynshulyq Pıppı» soǵys­tan keıingi shvedtik balalar úshin bos­tandyq, ómirge degen súıis­penshilik sımvolyna aınaldy. Avtor balalarǵa qarsy zor­lyq-zomby­lyqty toqtatý men olar­ǵa degen qurmet sezimin qa­­lyp­tas­tyrý qajet­tiligin qo­ǵam­­ǵa jet­kizý úshin bar­l­yq múm­kindikti paı­da­landy. Bar­lyq kitaptarynan «erkin tár­bıe­leý ata-anaǵa de­gen qurmettiń joqtyǵyn bil­­dirmeıdi, bul ata-ananyń ba­laǵa degen qurmetin bil­diredi», «Balańyzǵa shyn kóńilmen mán berińiz», «Balańyzdy qolda­ńyz», «Balańyzdy tyńdaýdy úıre­nińiz», «Bala­ńyzben oınańyz», «Bala­ńyzben sóı­lesińiz» jáne eń bastysy «Balańyzǵa qol kóter­meńiz» degen ıdeıa baıqalady.

Al bas keıipker Pıppı – bala­lardyń kúsh pen ıgilik, baılyq pen jomarttyq, bostandyq pen táýelsizdik armandarynyń sımvoly. Al úlkender kerisinshe, Pıp­pıdi túsinbeıdi. Dárihanashy, mektep muǵalimi, sırk dırektory, tipti Tommı men Annıkanyń anasy da Pıppıdi óz­gertýge, qaıta tárbıeleýge tyrysady. Alaıda eshkim Pıppıge qalamaǵanyn jasata da,  mindetteı de almaı­dy. Pıp­­pı tý­raly kitaptar – jaq­sylyqqa qush­tar­lyqtyń sımvoly syndy.

Sońǵy jańalyqtar