Qasym Qaısenov – Qumkentte

Qasym atynan at úrketin adam bolǵanymen, óte qarapaıym jan eken. Kezdesýge kelgendermen emen-jarqyn sóılesip, ashyq pikir­lesip júrdi. Jurt ony jaqyn tanı bas­tady.

– Túrki álemine belgili Baba Túkti Shashty Ázız babanyń basyna baryp táý etemin, – dedi kezdesýlerden keıin.

Ánsheıinde «batyr ańǵal kele­di» dep jatamyz. Joq, batyr­lar ańǵarympaz, paıymdaǵysh, sezim­tal da bolady. Basyna talaı tul­ǵalar baryp táý etken Baba Túkti Shash­ty Ázız áýlıeniń qudiretin sezip tur ǵoı.

Zııarattan soń ataqty partızan jazýshy «Qumkent» keńsharynyń klýbynda jergilikti turǵyndarmen emen-jarqyn kezdesý ótkizdi. Árıne, qadirli qonaqty qurmettep, bıdiń nemese bı túsken úıdiń birinde qazaqy meımandostyqpen kútý de kerek. Mine, osy kezde tań­­daý aýyldyq keńestiń tóraǵasy Dosbol Sámetovke tústi. О́ıtkeni osy úıdegi Rábısha Amanbekqyzy – talaı zııaly qaýym ókilderine dám-tuzyn usynǵan usynyqty jan. Onyń KSRO halyq ártisi Bıbigúl Tólegenovamen túıdeı qurdastyǵy bar. «Shirkin, Rábıshanyń tamaǵyna dám jetpeıdi ǵoı» dep ketetini umytylar ma?

Aǵyl-tegil aqjarylqap áńgime­den soń ádettegideı jınal­ǵandar estelik sýretke tústi. Sý­retti tú­sir­­gen jergilikti foto­tilshi Muh­tar Aıtbaev edi.

Sonymen, birinshi qatarda otyrǵandar (ońnan solǵa qaraı) Qanar Kúzembaev – soǵys ardageri, ulaǵatty ustaz, Baıysh Isaev – aýdandyq partııa komıtetiniń hat­shysy, Qasym Qaısenov – Ha­lyq qaharmany, S.Túzelov – aýdan­dyq ishki ister bóliminiń bastyǵy, Dosbol Sámetov – aýyl­dyq keńestiń tóraǵasy. Al par­tızan-jazýshynyń aldynda otyr­ǵan – Dosbol Sámetovtiń kishi uly Muhanbetqalı. Búginde ol Almaty­daǵy «Dáýir» baspasynda qyzmet etedi.

Q.Sátbaev atyndaǵy orta mektepte taban aýdarmaı ustazdyq etken Esen Dosbolov aǵamyz búginde jetpis jasqa quryq saldy. Qazir aýyldyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy.

– Qasym aǵa sheshilip sóıledi. Kóp áńgime aıtty. Úlkenderdiń qolyna sý quıyp júrip bir áńgi­mesin qulaǵym shalyp qalǵany bar. Sonda aǵa: «Bul meniń «Jaý tylynda» atty kitabyma enbegen oqıǵa. Ormandamyz. Nemister sheginip bara jatqan ýaqyt. Ja­raly jyrtqyshtaı azýly jaý jolyndaǵynyń barlyǵyn aıaýsyz qyryp-joıyp barady. Bir hýtorǵa kelsek, tek shal-shaýqan, kempir-sampyr ǵana qalypty. Men sý ishetin bolyp, bir qudyq­tyń qaqpaǵyn ashyp edim, esim­nen tanyp qala jazdadym. Fa­shıs­ter qudyq ishine hýtordyń barlyq balasyn derlik tastapty. Alǵashynda atqan. Sosyn qoı sııaqty sıraqtarynan súırep ákelip qudyq ishine tas­taı bergen ǵoı. Beıkúná balalar qudyqtyń betimen birdeı tolyp qalypty. Yńyrsyǵan daýys tula boıymdy titirkendirgeni sondaı, óz-ózimdi ustaı almadym. Aza boıymyz qaza bolyp or­manǵa qaıttyq. Ormanda eki fa­shıst kezikti. Tanaýynan ustap turyp, ótkir kezdikpen tamaǵynan oryp jiberdim. Partızandarǵa arnaıy qarý-jaraq, azyq-túlik jetkizilmeıdi. Bárin ózimiz tabamyz. Oq shyǵyndamaý úshin adam óltirýdiń júz aılasyn úırendim. Bul maqtanysh emes. Jaýyzǵa óz tilimen ǵana ún qatý kerek. Búginde soǵystaǵy soıqandardy oılasam, tóbe shashym tik turady», dep edi partızan aǵa. Ol kisiniń biraz áńgimesi esimde. Áıtkenmen, osy áńgime oıyma jıi oralady», deıdi Esen Dosbolov.

Sóz joq, soǵys bolǵan jerde sumdyq kóp. Bul áńgimeni oqyr­mandardy shoshyndyrý úshin emes, sum soǵystyń aıtylmaı kele jat­qan aqıqattarynyń biri retinde jetkizgimiz keldi. Surapyl soǵys jyldary osyndaı da sumdyqtar bolǵan.

Sabyrbek OLJABAI