Ásirese, qazaq qyzdarynyń taǵdyry tálkekke túsip, ary aıaqqa taptalǵan tusta kibirtiktemeı, batyl qımyl jasaý – quqyq qorǵaý organdarynyń ǵana emes, búkil ulttyń namysyn jyrtý degen sóz. Zań qataıǵanmen, pendeniń peıili túzelmeı adam saýdasy da kún tártibinen túspeıdi. Muny Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty halyqqa Joldaýynda atap kórsetti. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń basqosýynda da el Prezıdenti bul másele boıynsha turaqty túrde jumys júrgizý qajettigin qatań eskertip, barlyq ýákiletti organdardyń batyl ári úılesimdi áreket etýin talap etken bolatyn. Bul baǵytta Qazaqstannyń zańnamasyn halyqaralyq standarttarǵa saı beıimdeýdi tapsyryp, adam saýdasyna qatysty qylmystardyń aldyn alý jáne olardy anyqtaý boıynsha naqty sharalardy qabyldaýǵa ekpin berdi. Qazirgi tańda quqyq qorǵaý organdary mundaı qylmystardy anyqtaý men tergeý is-sharalaryn jetildirip keledi. Nátıje de joq emes. Sonyń biri – taıaýda ǵana áshkerelengen «Bahreın isi».
Tegińdi talqandaımyn dese qazir qylmystyń san soraqysy jetip artylady. Tutas ultqa qaýip tóndirip turǵan sondaı azǵyndyqtyń biri – qyzdarymyzdy qyzyqtyryp shetel asyryp, jat jerde qujattaryn tartyp alyp, jezókshelikke salý bolyp tur.
IIM Tergeý departamentiniń basshysy Sanjar Ádilov onlaın rejimde ótken brıfıngte dúıim jurtqa «Bahreın isi» degen atpen belgili bolǵan atyshýly tergeý isine qatysty jańa málimetterdi habarlady.
«Jalaqysy joǵary jumysqa turyp, kúrep aqsha tabasyń» degen jyltyraq sózge senip, shetel asyp ketken qazaqtyń 39 qyzy Bahreın Koroldigine kelgende jynystyq quldyqqa túskenin bir-aq bilgen. Qarakózderdiń «ol jaqta at basyndaı altyn bar» dep basyn aınaldyryp, kele salysymen bar qujattaryn jınap alyp, jezókshelikpen aınalysýǵa májbúrlegen qylmystyq toptyń qazirgi tańda 19 múshesi anyqtalyp, 15-i qamaýǵa alsynsa, úsheýine halyqaralyq izdeý jarııalanǵan. О́rimdeı qyzdarǵa qorǵan bolýdyń ornyna qorlap kelgen transulttyq uıymdasqan toptyń quramynda qazaqstandyqtardan bólek, Reseı jáne Bahreın azamattary bolǵan.
Adam saýdasymen aınalysyp, aram oılaryn iske asyryp kelgen bul qylmystyq top 2016 jyldan bastap, 2020 jylǵa deıin el aýmaǵynda Bahreın Koroldigine jezókshelikpen aınalysý úshin qyzdardy jaldaýmen jáne jiberýmen aınalysyp kelgeni anyqtalyp otyr. Eń soraqysy, joǵaryda aıtylǵan 39 qyzdyń barlyǵy qazaqy qaımaǵy buzylmaǵan Túrkistan oblysy men kıeli meken Shymkent qalasynyń turǵyndary bolyp shyqqan.
Estigen eldiń janyn túrshiktirgen «Bahreın isi» ótken jyldyń aqpan aıynda belgili bolǵan edi. Sol kezde dúıim el BAQ arqyly Bahreın Koroldiginde 21 qazaqstandyq qyzdyń seksýaldyq quldyqtan bosatylǵany týraly estip-bildi. Bul bıznestiń qyr-syry men qupııasyn myqtap meńgerip alǵan qylmystyq top músheleri qurbandaryn kóbine ońtústik óńirden tańdap alyp, negizinen turmystyq deńgeıi tómen otbasylardan shyqqan boıjetkenderge shetelde qyzmet kórsetý jáne qonaqúı salasynda jumys isteýdi usynyp, tuzaqtaryna túsirip otyrǵan.
S.Ádilovtiń habarlaýynsha, sońǵy eki aptanyń ishinde polısııa qyzmetkerleri osyndaı jolmen elden ketip, Bahreınde tánin saýdalaýǵa týra kelgen taǵy alty qyzdy anyqtaǵan. Alaıda, bul qyzdar ebin taýyp quldyqta ustap otyrǵan qojaıyndarynan qashyp shyqqanymen, óz betterinshe týǵan jerlerine orala almaǵan. Ornalasqan jeri anyqtalǵanyn keıin Syrtqy ister mınıstrliginiń kómegimen qyzdar Bahreın, Túrkııa jáne BAÁ-den qaıtarylǵan. IIM Tergeý departamenti bastyǵynyń aıtýynsha, qazirgi tańda quqyq qorǵaý organdary Bahreın jerinde jezókshelik bıznestiń kórigin qyzdyryp kelgen taǵy bir transulttyq uıymdasqan qylmystyq topty áshkerelep, múshelerin qolǵa túsirip, materıaldardy tolyqtaı Bas prokýratýraǵa joldaǵan.
Bul iske qatysty transulttyq qylmystyq topty qurý jáne basqarý boıynsha qosymsha qylmystyq is qozǵalyp, jaqyn ýaqytta is aıaqtalysymen materıaldar aıyptaý qorytyndysymen sotqa joldanbaq.
Qazirgi ýaqytta shetelde jezókshelikke salynǵan jábirlenýshilerdiń barlyǵy elimizge qaıtarylyp, otbasylaryna oralǵan. Jyltyraq ómirge qyzyǵyp, jynystyq quldyqqa túsken qyzdarǵa áleýmettik, medısınalyq, quqyqtyq jáne psıhologııalyq kómek kórsetilýde.
«Adam saýdasy tek quqyq qorǵaý organdarynyń ǵana emes, búkil qoǵamnyń ózekti máselesine aınalyp otyr. О́ıtkeni qarapaıym halyqtyń quqyǵy men bostandyǵyna tikeleı qatysty bolǵandyqtan, bul túıtkilge atústi qaraýǵa bolmaıdy. О́kinishke qaraı, shekaralardyń ashyqtyǵy, kóshi-qon aǵyndarynyń kún sanap artýy jáne ekonomıkanyń damýyna qaraı qylmystyń bul túri de ózgerip, memleketaralyq jáne transulttyq sıpatqa ıe bola bastady. Sol sebepti adam saýdasyna qatysty ár is IIM-niń jiti baqylaýyna alynady», dep atap ótti departament basshysy.
Adam saýdasynyń aldyn alý, álemdi sharlap ketken bul qylmystyń jolyn kesý jáne transulttyq qylmystyq toptarǵa qarsy kúres júrgizý maqsatynda búginde IIM basqa da múddeli memlekettik organdarmen birlesip, Úkimettiń is-sharalar josparyn iske asyryp keledi. TMD memleket basshylary keńesiniń sheshimimen bekitilgen qylmysqa qarsy kúrestiń birlesken is-sharalarynyń memleketaralyq baǵdarlamasy sheńberinde de azamattardyń halyqaralyq trafıgin boldyrmaý jóninde turaqty jumys júrgizilýde.
Brıfıng barysynda S.Ádilov búginde ishki ister organdarynda adam saýdasyna qatysty 133 qylmystyq is boıynsha tergeý júrgizilip jatqanyn atap ótti. Bul ister boıynsha 48 adam qylmystyq jaýapkershilikke tartylsa, 15-i qamaýǵa alynǵan.
