Bıylǵy fýtbol merekesi de dástúrden jańylmaı ýaqytynda jetip keldi. Aı basynda Qazaqstan Sýperkýbogy oıyndarymen maýsym shymyldyǵy túrilse, mine, kúni keshe elordadaǵy «Astana Arena» stadıonynda 2022 jyly Qatarda ótetin álem chempıonatynyń irikteý kezeńi aıasynda Qazaqstan men azýly Fransııa quramasynyń arasyndaǵy kezdesýmen jalǵasty.
О́tken jyldyń jeltoqsanynda Sıýrıhte (Shveısarııa) ótken jerebe tartý rásiminde Qazaqstan Fransııamen bir topqa túsken sátten bastap qazaqstandyq fýtbol jankúıerlerinen maza ketip, eń keıingi álem chempıondarynyń elge kelýin asyǵa kútip, Mbappe, Grızmann, Pogba sekildi juldyzdardyń oıynyn jaqynnan kórýge múmkindik týǵanyna máz bolysqan edi. Alaıda matchqa birer kún qalǵanda kórermenderdiń qýanyshy sý sepkendeı basyldy. Sebebi eldegi epıdemııalyq jaǵdaı jankúıerlerdiń stadıonǵa kirýine múmkindik bergen joq. Matchty stadıonnan tamashalaýǵa tek eki eldiń federasııa ókilderi men jýrnalısterine ǵana ruqsat berildi. Shyny kerek, 30 myń adamǵa shaqtalǵan «Astana Arenada» fýtbol emes, eki quramanyń jattyǵý matchyn kórgendeı boldyq. Rasymen, «jankúıersiz fýtbol – tul» eken.
Sonymen, kezdesýge toqtalar bolsaq, 2018 jylǵy álem chempıondarynyń bizdiń qaqpaǵa bir-aq gol salýǵa shamalary jetti, al bir goldy qorǵaýshymyz Sergeı Malyı baıqaýsyzda óz qaqpamyzǵa soǵyp, qarsylastarymyzǵa azdap «kómektesip» jiberdi. Árıne, áýelden fransýzdar ashkózdikpen gol soǵa beretin quramalardyń qatarynda emes ekenin jankúıerler jaqsy biledi. Onyń ústine alǵashqy týrda Ýkraınamen teń túskennen keıin Dıde Desham shákirtteri úshin Qazaqstan qaqpasyna qansha gol soǵý emes, jeńis pen úsh upaı oljalaý óte mańyzdy edi.
Jalpy, keshegi oıynda fransýzdar jasandy alańda oınaǵannan keıin be eken, asa saqtyqpen, uqyptylyqpen qımyldady. Kezdesýdiń alǵashqy 20 mınýtyna deıin Qazaqstan quramasynyń fýtbolshylary emin-erkin qımyl kórsetti. Qatty qaýipti bolmasa da, alǵashqy shabýyldy bizdiń jigitter jasady. Keıinnen fransýzdar jasandy alańǵa boı úıretip, Mokın qorǵaǵan qaqpaǵa dúrkin-dúrkin qaýip tóndire bastady. 19-mınýtta qonaqtar sapynan Ýsman Dembele Qazaqstan quramasynyń qaqpasynan sańylaý taýyp, esep ashty. Al 44-mınýtta qorǵaýshy Sergeı Malyı qaqpamyzdy 100 paıyzdyq goldan saqtap qalǵanymen, Antýan Grızmannyń buryshtamadan asyrǵan dobyn óz qaqpamyzǵa soǵyp aldy.
Ekinshi taımda da fransýzdar shabýylǵa kóbirek kóńil bólip, tablodaǵy kórsetkishti eseleı túsýge nıettengenimen, 40 jastaǵy qaqpashy Aleksandr Mokınniń qyraǵylyǵynyń arqasynda qonaqtar dittegen maqsattaryna jete alǵan joq. Ekinshi 45 mınýttyń 30 mınýtyn bizdiń qaqpa mańaıynda ótkizgen Desham shákirtterinde gol soǵatyn kóptegen múmkindik bolǵanymen, sonyń birde-bireýin utymdy paıdalana almady. Tipti ekinshi taımda alańǵa shyqqan áıgili shabýylshy Kılıan Mbappeniń ózi 75-mınýtta 11 metrlik aıyp dobynan múlt ketip, Mokınnen aılasyn asyra alǵan joq. Al ol osyǵan deıin 11 metrlik aıyp dobyn qatarynan 9 márte qarsylastarynyń qaqpasynda týlatqan edi. Jarty saǵat boıy qorǵanýmen áýre bolǵan Qazaqstan quramasynyń fýtbolshylary osy bir penaltıden keıin ǵana es jıyp, óz alańynda oınap jatqany esterine tússe kerek, áıteýir sońǵy 15 mınýtta shabýylǵa shyǵyp, qonaqtardy tyqsyra bastady. Biraq shabýyldyń bári sátsiz aıaqtaldy. Qorytyndy esep – 0:2.
Jalpy, Fransııa quramasyn jeńe almaıtynymyz áý bastan belgili edi. Deńgeı jaǵynan da, fýtbolshylardyń sheberligi jaǵynan da álem chempıondarynyń bizdiń oıynshylardy on orap alatyn jaǵdaıy bar ekeni biz aıtpasaq ta túsinikti-tin. Bizdiń jigitter fransýzdardan qandaı eseppen jeńilse de, jankúıerler olardy jazǵyra qoımas edi. Abyroı bolǵanda qaqpamyzǵa nebári eki ǵana gol ótkizip aldy. Onyń ústine bas bapker Talǵat Baısýfınov match aldynda negizgi quramnyń birneshe oıynshysy alańǵa shyǵa almaıtynyn aıtyp, kóńilimizdi kúpti etip qoıdy. Máselen, Máskeýdiń SSKA sapynda jasyndaı jarqyldap júrgen jartylaı qorǵaýshy Baqtıer Zaınýtdınov, Reseıdiń «Rotor» klýbynda oınaıtyn tájirıbeli qorǵaýshylar Dmıtrıı Shomko men Iýrıı Logvınenko jáne taǵy basqa da oıynshylar ulttyq quramaǵa kómektese almady. Quramanyń buǵan deıingi kapıtany Baýyrjan Islamhannyń endi eki jylǵa deıin oıyndarǵa qatysa almaıtyny eki bastan belgili bolatyn. Sonymen qatar elimizde fýtbol maýsymynyń endi ǵana bastalǵany, fýtbolshylarymyzda oıyn tájirıbesi joq ekeni taǵy bar...
Matchtan keıingi baspasóz máslıhatynda Talǵat Baısýfınov shákirtteri jeńilip qalsa da, oıyn kóńilinen shyqqanyn bildirdi. «Jalpy, biz qandaı quramaǵa qarsy oınaǵaly jatqanymyzdy bildik. Iá, ókinishke qaraı, álem chempıondarymen ótken kezdesýde jeńilip qaldyq. Biraq jankúıerler jigitterdi qatty sókpeıdi dep oılaımyn. О́ıtkeni, bári janyn salyp oınady. Qazir bizge eń keregi – turaqtylyqty saqtap, jaqsy nátıje kórsetý. Ishki chempıonattyń aldaǵy oıyndaryna qarap, taǵy da jańa oıynshylardy qatarǵa qosamyz. Oıyndy talqylap, kem-ketik jerlerimizdi túzetýge tyrysamyz. Jigitterdiń búgingi oıynyna kóńilim toldy», dedi ol.
Sondaı-aq álem chempıonatynyń irikteý kezeńi aıasyndaǵy Qazaqstanmen ótken oıyn týraly Dıde Desham da óz oıyn ortaǵa saldy. «Bizdiń eki-úsh gol artyq soǵýǵa múmkindigimiz boldy. Biraq Qazaqstan ulttyq quramasynyń qaqpashysy shabýyldarymyzǵa tosqaýyl bola bildi. Qazaqstan quramasynyń fýtbolshylarynan eshkimdi bólip-jaryp ataǵym kelmeıdi. Degenmen de, qaqpashylaryńyz erekshe kózge tústi. Ol Mbappeniń penaltıin qaıtardy», dedi Fransııa quramasynyń bas bapkeri.
Qazaqstan ulttyq quramasy keıingi kezdesýin 31 naýryzda syrt alańda Ýkraına fýtbolshylarymen ótkizedi.
