Rýhanııat • 19 Sáýir, 2021

Kókpar – ulttyq minez

30 ret kórsetildi

Bilek kúshinen buryn júrek kúshi qajet. Onsyz serke qolǵa ilinbeıdi, kómbe de kóńilden alys. Kók eti jyrylǵansha kózsiz batyrlyqqa barý oıyn alańyndaǵy oǵlandarǵa sert. Namys teńizinde saly sýǵa ketse jaı ǵana aıypty sanamaıdy ózin, erteń el betine qaraýǵa batpaıdy. Sondyqtan ómildirigin úzerdeı alqynǵan attar men úzeńgisine shirene otyryp qıqýǵa qıqý qosqan qazaq azamattarynyń bul shabysy bólek. Bul – neshe myńjyldyqtan beri jalǵasqan ulttyq oıyn – kókpardy bilekti de júrekti jigitterdiń tartqan sátiniń kórinisi.

Kóńilge oı salǵan «Kókpar» kartınasy. Shyǵarmanyń ıesi Qazaqstan Sýretshiler oda­ǵynyń múshesi Abaı Chýn­cha­lınov. Qylqalam sheberi at jarysy, tartys pen doda birigip ketken qazaq halqynyń ulttyq oıyny kókpardy beıneleýge tyrysqan.

 Kóshpendiler myńdaǵan jyldar boıy kókpar tartý arqyly minezderin shyń­daǵan jáne qaısar jaýyn­ger ári sheber shabandoz re­tinde óz daǵ­dylaryn jetil­dirgen. Baǵzy zoroastrızm zamanynan belgili bul at oıyny qazaqtardyń ǵana emes, qyrǵyz, tájik, ózbek jáne Or­talyq Azııanyń ózge de h­alyqtarynyń arasynda da keń taralǵan.

Biz kartınadan árbir adam shoǵyr­lanǵan energııanyń jıyntyǵy re­tinde kórinetin jartylaı jalańash sha­ban­dozdardy kóremiz. Olardyń atta­ry aıqysh-uıqysh birlesip ketken. Kúrdeli burylystar qısaıyp ketken bet-álpeti, oı­yn­shylardyń shıryqqan bulshyq etteri, attardyń uıpa-tuıpa bolǵan jal-quıryǵy, adyraıǵan kózderi, olar­dyń qozǵalysyndaǵy jankeshtilik, mine, osylardyń barlyǵy basty syı «serke» úshin kúreste keri sheginýdiń múm­kin emestigin dáleldeıdi. Sheńberge tuıyqtalǵan kompozısııa shabandozdardy biriktiredi.

Olardyń qozǵalysy ser­keniń aınalasyna qurylǵan. Birinshi plandaǵy qara tul­parǵa mingen shabandoz sheń­ber kompozısııasyn azdap buzyp tur, alaıda onyń ózi kompozısııaǵa qozǵalys qosyp tur. Erkin beıneli túster ma­ńyzdy element sanalady. Boıaý­lardyń jalpaq, shıraq jaǵylýy aldy-artyn orap ala­tyn qozǵalystyń ajyramas bóligine aınalady. Týyndy shapshań qozǵalysty, muny dóńes jazyq pen qalyqtap ushyp bara jatqan aq bulttar da bildiredi.

Kókpar – ulttyń minezi. Avtor shy­ǵarmasy arqyly osyny dáleldeıdi. Úı irgesinen dúbirletip attar ótse qany týlap, kermedegi tulparyna turman sala­tyn qazaqtyń bitim-bolmysy, minez-qal­py osy oıynda jatyr. Kartına sony aıǵaq­tap turǵandaı.

Sońǵy jańalyqtar

Shýchede jańa sport kesheni salynady

Aımaqtar • Búgin, 18:59

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Búgin, 13:05

Kıikterdiń tóldeý kezeńi bastaldy

Fotogalereıa • Búgin, 12:07

Qazaqstannyń altyn-valıýta qory ósti

Ekonomıka • Búgin, 12:02

Pavlodarda avtobýs baǵanǵa soǵyldy

Oqıǵa • Búgin, 09:54

Batys Qazaqstanda kıikter ólip jatyr

Aımaqtar • Búgin, 09:44

Uqsas jańalyqtar