Aımaqtar • 19 Sáýir, 2021

SQO-da Lenın kóshesi Abaı kóshesi bolyp ózgertildi

66 ret kórsetildi

Soltústik Qazaqstan oblysynda buǵan deıin bir jylda eki aýyldyq okrýgtyń, úsh aýyldyń jáne keıbir aýyldyq eldimekender kóshelerine berilgen 336 ataý ózgerip, qazaqsha atalǵany týraly aıtqan bolatynbyz. Sonymen birge oblystyń bes mádenıet jáne bilim berý nysandaryna qazaq halqynyń asa kórnekti tulǵalary Abaıdyń, Qojabergen jyraýdyń, Aqan seriniń, Maǵjan aqynnyń jáne ánshi Ermek Serkebaevtyń esimderi berildi, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Jýyrda oblystyq onomastıkalyq komıssııa óziniń otyrysynda taǵy da 103 kóshe ataýlaryn aýystyryp, qazaqy jáne Qazaqstanǵa qatysty ataýlardy bekitti. Sóıtip ıdeologııalyq turǵydan eskirgen, qazaq eline syrttan ákelip tańylǵan, el men jerdiń ejelgi tarıhyn umyttyrýǵa baǵyttalǵan júzdegen ataýlar joıyldy. Onyń ishinde «komsomolskıı», «kommýnıstıcheskıı», «oktıabrskıı», «sovetskıı», «pıonerskıı» sııaqty bolshevıktik ıdeologııanyń ataýlary bar. Sonymen birge Kırov, Lenın, Fýrmanov, Kalının, Krýpskaıa, Ýrıskıı, Shors, Ordjonıkıdze jáne t.b. tóńkerisshil kósemder men kompartııa basshylarynyń esimderi boldy. Jasyratyny joq, kompartııanyń ıdeologııasy eń túkpirdegi aýyldarǵa deıin jetip, ol jerdegi halyqtyń bári jer-sý, kóshe attary arqyly da tóńkerisshil ıdeıany bastaryna sińirip ósken. Ásirese, kelimsekter kóp qonystanǵan eldimnekenderde Qazaqstanǵa jáne jer ıesi qazaqqa qatysty birde-bir ataýlar bolmaıtyn. Bolǵan ataýlardyń bárin basqynshy ıdelologııa joıyp jiberip, jadylardan joq qylǵan. 

Endi táýelsiz Qazaqstanmen tyǵyz baılanysty, jergilikti halyqtyń tarıhy men taǵdyrynyń, mádenıeti pen óner qaıratkerleriniń, ulttyq uly tulǵalarynyń, soǵys pen eńbektiń qaharmandarynyń esimderi jáne ejelgi jer, sý ataýlary ıdeologııalyq turǵydan eskirgen ataýlardyń ornyn basýda. Mysaly, Esil aýdanyndaǵy Ilınka aýylynyń ortalyq kóshesi buryn Lenın atynda bolsa endi Abaı bolyp qaıta ataldy. Sol sııaqty oblys eldimekenderiniń kóshelerine qazaq jeriniń qorǵaýshylary bolǵan Abylaı men onyń batyrlarynyń,  aqyn-jazýshylar Maǵjan Jumabaevtyń, Muhtar Áýezovtyń, Sábıt Muqanovtyń, Jaqan Syzdyqovtyń, jyr alyby Jambyldyń, tuńǵysh ǵalymymyz Shoqan Ýálıhanovtyń, aǵartýshy - pedagogtarymyz Ybyraı Altynsarınnyń, Ahmet Baıtursynovtyń, ǵalym Ebineı Býketovtyń, II Dúnıejúzilik soǵystyń qaharmandary, Keńes odaǵynyń batyrlary Baýyrjan Momyshulynyń, Talǵat Bıgeldınovtyń, Jálel Qızatovtyń, Álııa Moldaǵulovanyń, memleket qaıratkerleri Dinmuhamed Qonaevtyń, Erkin Áýelbekovtyń, qazaq óneriniń shoq juldyzdary Qurmanǵazynyń, Shámshi Qaldaıaqovtyń esimderi berildi. Sonymen birge keıbir buryn maǵynasyz attar alǵan nemese aty bolmaǵan kósheler Jeńis, Táýelsizdik, Dostyq, Esil, Beıbitshilik, Bolashaq, Birlik, Uly dala, Turan, Báıterek jáne t.b. sııaqty qazaqy ataýlar aldy. Onomastıkalyq komıssııanyń otyrysynda bul kóshelerdiń bári perspektıvasy bar, erteń joıylyp nemese úıleri jabylyp qalatyn kósheler emes, jóndelgen nemese aldaǵy ýaqytta jóndeý jumystary belgilengen kósheler ekendigi aıtyldy. Aıta ketetin jaıt, keıbir kóshelerge jergilikti azamattardyń, eńbegimen, ónerimin tanylǵan jandardyń esimderi de berildi.

Sóıtip, Soltústiktiń saıyn dalasyndaǵy aýyldar men basqa da eldimekenderge kópten tosqan qazaqy ataýlar kelip jatyr. Oblystyq onomastıkalyq komıssııanyń tóraǵasy, oblys ákiminiń orynbasary Ǵalı Nyǵymetov bul jumystyń áli de jalǵasa beretindigin aıtty. 

Endi eń basty másele Petropavl qalasynyń ózinde bolyp tur. Ǵanı Saqtaǵanulynyń aıtýyna qaraǵanda qazir munda attary aýystyrylatyn kósheler týraly túsindirme jumystaryn júrgizetin, esimderi kóshelerge beriletin tulǵalardy halyqqa tanystyratyn jumys toby qurylmaq. Osy top BAQ arqyly orys tilinde jańa ataýlardyń kimderge, ne úshin beriletindigin túsindiretin bolady eken. Mysaly, ult kósemi,  Alash basshysy Álıhan Bókeıhanov, Myrjaqyp Dýlatov jáne t.b. týraly tanymdyq materıaldar BAQ betine shyǵatyn bolady. Eger bul jumystar sátimen júrse ar jaǵynda eń basty ataý – Qyzyljardyń da aýysýy alys bola qoımas dep tileımiz.  

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda alty óńir «qyzyl» aımaqta tur

Koronavırýs • Búgin, 09:57

13 mamyrǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:39

Batys Qazaqstanda jańa qaýly shyqty

Aımaqtar • Búgin, 09:16

Balýan Sholaqtyń dombyrasy

О́ner • Búgin, 09:00

Jazǵa sálem joldaıyq

О́ner • Búgin, 08:55

Jylqyshy aýyldyń jaqsylyǵy

Aımaqtar • Búgin, 08:54

Sýdy únemdeý el úmitin aqtaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Qanmen jazylǵan kartınalar

Tarıh • Búgin, 08:45

Stýdentterdiń sóz saıysy

О́ner • Búgin, 08:41

Halyq únine qulaq asatyn ortalyq

Qoǵam • Búgin, 08:39

Egilgen tal-terektiń obalyna qalmaıyq

Ekologııa • Búgin, 08:37

Ońtaıly onlaın aýksıon

Tehnologııa • Búgin, 08:35

Qoldy bolyp jatqan qaraýsyz mal

Aımaqtar • Búgin, 08:30

Brakonerge buǵaý bolmaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:28

2021 jyl – qalpyna kelý kezeńi

Koronavırýs • Búgin, 08:25

Kıik kúıik pe?

Ekologııa • Búgin, 08:18

Qaýiptiń betin vaksına qaıtarady

Medısına • Búgin, 08:15

Halyqpen 200-den astam kezdesý ótkizdi

Parlament • Búgin, 08:14

«Osyǵan deıin nege birikpedi?»

Medısına • Búgin, 08:13

Qorqynyshty seıiltý quraly

Medısına • Búgin, 08:11

«Qazaqstanym!» dep, qalamy júıtkip tur

Qazaqstan • Búgin, 08:10

Hantáńirden qanat qaqqan qaıratker

Qoǵam • Búgin, 08:08

8 raýndta – 8 mıllıon dollar

Boks • Búgin, 08:07

Úı salǵanǵa – úlken kómek

Qoǵam • Búgin, 08:05

Bartımen sheberlik baıqasty

Tennıs • Búgin, 08:05

«Jigitter bar narqasqa...»

Sport • Búgin, 07:59

Ekonomıka damý jolaǵyna shyqty

Ekonomıka • Búgin, 07:58

Uqsas jańalyqtar