MINISTRLIKTE О́TKEN KО́ShPELI OTYRYS

Qoǵamdyq tártipti saqtaýdyń jáne qylmysqa qarsy kúrestiń jaı-kúıi qalaı jáne polısııanyń jumysyn jaqsartýda nendeı qoldaýlar qajet. Osy maqsatta keshe Parlament Májilisiniń depýtattarynyń qatysýymen Ishki ister mınıstrliginde kóshpeli otyrys bolyp ótti. Aldymen depýtattarǵa IIM aý­lasynda qoıylǵan qural-jabdyq­tar men tehnıka túrleri kórsetildi. Ony kórýge Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov ta keldi. Munda ishki ister organdarynyń qyzmetinde paıdalanylatyn utqyr jedel basqarý ortalyǵy, jyljy­ma­ly polısııa pýnkti, bortty kom­pıýteri bar avtopatrýl, utqyr krımınalıstıkalyq jáne jaryl­ǵysh zerthanalar jáne ózge de teh­nıka túrleri qoıylypty. Alaıda, mundaı utqyr tehnıkalyq zertha­na­lar tek iri qalalarda ǵana bar eken. Tikushaqtyń ózi elimiz boı­yn­sha úsheý kórinedi. Qarý-jaraq jáne ózge de jabdyqtardyń ishinde otan­dyq ónimder tipti joq. Olardyń deni Reseıde shyǵarylǵan.  Ortaǵa shyqqan polısııa qyzmetkerleri  jekpe-jek tóbelesiniń tásilderin, qarýdan qorǵanýdyń qoıylymyn kórsetti.  Sondaı-aq, depýtattar IIM men Astana qalasynyń IID je­del basqarý ortalyqtarynyń ju­mysymen tanysty. Kóshpeli otyrysty Májilis Tór­aǵasynyń orynbasary Vladı­mır Bobrov júrgizip otyrdy. Aldy­men Ishki ister mınıstri Serik Baımaǵanbetov baıandama jasap, elimizdegi krımınogendik ahýal men qoǵamdyq tártipti saqtaýdyń jaı-kúıi týraly jan-jaqty aqparat berdi. Onyń málimetine qaraǵanda, aýyr, asa aýyr qylmys 7,2 jáne 2 paıyzǵa qysqarǵan. Tıisinshe, ur­lyq, tonaý qylmystary aıtarlyq­taı ósken. Mysaly, tonaý 22 paı­yz­ǵa, al páter urlyǵy 39,7 paıyzǵa kóbeıgen. 2010 jyldyń birinshi jar­tysynda ishki ister organdaryn­da tirkelgen qylmystar sany 14 paıyzǵa ósip, 29,3 myńǵa jetken. Mınıstr muny qylmystyq isterdi tirkeýdiń jaqsarǵandyǵymen túsin­dirdi.  Osy rette nashaqorlar sany 53 myńǵa jetse, sonyń 3,5 myńy jas­óspirimder jáne 4 myńy áıel­der kórinedi.  Nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúrestiń 2009-2011 jyldarǵa arnalǵan baǵ­darlamasy boıynsha “Ońtústik” (Shymkent qalasy) jáne “Ortalyq” (Qaraǵandy qalasy) arnaıy óńir­aralyq esirtki bıznesine qarsy kú­res basqarmasy qurylǵan. Jyl ba­sy­nan 2,5 myńnan astam esirtki qylmysy, onyń ishinde esirtki satýdyń 793 faktisi anyqtalypty. 1 tonna esirtki, onyń ishinde 27 kı­logramm geroın tárkilengen. Bıyl elimiz aýmaǵyna 196 myń sheteldik, taǵy 170 myń TMD aza­mat­tary kelse, olar tarapynan 540 qylmys jasalǵany belgili boldy. Qylmystyń denin urlyq, esirtki saýdasy, tonaý jáne kisi óltirý qu­ra­ǵan.  2009 jyly jol-kólik oqı­ǵa­synyń sany 8,8 paıyzǵa, zardap shekkenderdiń sany 10 paıyzǵa, al qaza bolǵandar sany 13,5 paıyzǵa qysqarypty. Sonymen qatar, mınıstr óz vedomstvosy ishindegi jemqorlyq áreketterge de toqtaldy. Máselen, senim telefony arqyly 507 shaǵym tússe, sony tekserý arqyly 35 po­lı­sııa qyzmetkeri tártiptik jazaǵa tartylǵan. Bıyl jemqorlyq qyl­mys boıynsha 507 fakt anyqtalsa, ótken jyly ol 169 bolǵan eken. Osynyń kópshiligi ishki qaýipsizdik qyzmeti kómegimen júzege asyry­lyp­ty. Osy oraıda mınıstr Qu­qyqtyq saıasat tujyrymdamasy aıasynda birqatar ókilettikterdi ózge vedomstvolarǵa berý qajettigine erekshe toqtaldy. Bul óz kezeginde polısııa kúshin qylmysty ashýǵa baǵyttaýǵa múmkindik berer edi. Depýtattardyń mınıstrge qoı­ǵan suraqtary da az bolǵan joq. Ásirese, depýtattardy Qyrǵyz­stan­da­ǵy qarý-jaraqtardyń shekara asyp ketpeýi máselesi qatty alań­da­typ otyr. Sondaı-aq, zańnama­lyq bazanyń  jetildirilýi kerektigi jáne polısııa qyzmetkerleri jal­aqy­synyń áli de mardymsyz kúıin­de qalyp otyrǵany da aıtylmaı qalmady. Asqar TURAPBAIULY.