Ǵalymdar vırýs taraǵan saıyn onyń mýtasııalanǵan túri kóbeıip, jaqynda daıyndalǵan vaksınalar áser etpeı qalý qaýpi bar deıdi. Al bul jaqsy nátıje kórsete bastaǵan memleketterdiń eńbegin esh etýi múmkin.
«Biz Úndistanǵa kómektespesek, álemdegi jaǵdaı nasharlaı túsedi dep qorqamyn», deıdi Braýn ýnıversıteti Densaýlyq mektebiniń dekany Ashısh Ja. Sondyqtan Úndistandaǵy koronavırýs daǵdarysy – jahandyq másele jáne ony birlesip sheshý kerek.
Keıbir memleketter iske kirisip te ketken. Búginde AQSh ottegi konsentrattaryn, aýadan ottegin bólip alatyn qurylǵylardy jóneltken. Ulybrıtanııa, Germanııa men Italııa da koronavırýs indetimen kúreste qajet qurylǵylardy joldapty. Reseı úkimeti monıtorlar men jasandy jeldetkishter jibergen.
Dál qazirgi kezde vırýs juqtyrǵandardy qutqarý qalaı mańyzdy bolsa, jappaı vaksına egý de sonshalyqty mańyzdy ekenin eskergen jón deıdi dárigerler. Degenmen, álemdegi eń iri vaksına óndirýshi el bolǵanymen, Úndistanda óz azamattaryn egýge vaksına jetkiliksiz. Al ony qysqa ýaqytta ári ońaı daıyndaý joly joq.
Osy rette birqatar el Batysty vaksınany kóptep satyp alyp, saqtap otyr dep aıyptaýda. Keshe Ulybrıtanııanyń Densaýlyq boıynsha hatshysy Met Hankok kómekke jiberetin artyq vaksına joǵyn málimdedi.
AQSh prezıdenti Djo Baıden Úndistan premer-mınıstri Narendra Modımen sóılesip, Úndistanǵa vaksına jiberýge kelisti. Odan keıin prezıdent Baıden AstraZeneca vaksınasynyń 60 mln dozasyn basqalarmen bólisetinin habarlady. Degenmen, naqty qaı elderge joldanatyny týraly ashyq aıtylmady. Sonymen birge Aq úı ekpeni jiberý birneshe aıǵa sozylýy múmkin ekenin eskertti.
AQSh-tyń Allergııa men ınfeksııalyq aýrýlar ulttyq ınstıtýtynyń dırektory Entonı Faýchı jiberiletin vaksınanyń elder arasynda teń bólinýi de qazirgideı jaǵdaıda sheshýshi ról atqarady degen pikirimen bólisti.
– О́ıtkeni buǵan bárimizdiń qatysymyz bar. Bul – ortaq álem. Sondyqtan elderdiń bir-biriniń aldynda jaýapkershiligi baryn umytpaý kerek. Al eger sizdiń elińizdiń jaǵdaıy jaqsy, ekonomıkasy ozyq bolsa, ózińiz aralasatyn ekonomıkasy kenje qalǵan, resýrstary az memleketter aldyndaǵy jaýapkershiligińiz arta túsedi, – dedi dáriger The Guardian basylymyna bergen suhbatynda.
Eger Úndistandaǵy vırýstyń taralýyn tejeý qoldan kelmese, sonymen qatar vaksına qory az, densaýlyq saqtaý júıesi damymaǵan kórshiles elderge jaıylsa, onda túgel álem Úndistandaǵy jaǵdaıdy bastan keshpek. Al vırýstyń mýtasııalanýy jaǵdaıdy odan da kúrdelendire túspek. Úndistannyń vaksına óndirýde mańyzǵa ıe memleket ekenin eskersek, onda epıdemııalyq jaǵdaıdyń nasharlaýy vırýs óndirisi men onyń tasymaldaýyna kedergi keltireri anyq. Birqatar memlekettiń jaýapkershilik tanytyp, kómek kórsetýiniń sebebi de osynda.
Mýtasııalanǵan vırýs týraly alǵashqylardyń biri bolyp habarlaǵan da Úndistan edi. Brıtanııalyq shtamǵa qosa Delıde anyqtalǵan B.1.617 men B.1.1.7 túrleri tez taralatyn vırýs bolyp shyqty. Daıyn vaksınalardyń bul shtamdarǵa qatysty áseri ázirge anyq emes.
Biraq naqty vaksınalarǵa toqtalsaq, búginge deıin óndirilgen Pfizer/BioNTech, Moderna Inc. men Johnson & Johnson ekpeleriniń tıimdiligi týraly naqty aqparat joq. Degenmen, ǵalymdar bul vaksınalardyń mýtasııalanǵan túrlerge qarsy áseri bolmaýy múmkin degen boljamyn jasyrmady. «Sondyqtan Úndistandaǵy jaǵdaıdy baqylaýǵa alý – kún tártibindegi basty máselege aınalýy tıis», deıdi olar.
