Esterińizde bolsa, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2020 jylǵy 1 qyrkúıekte halyqqa arnaǵan «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Joldaýynda aýylda úı salǵan jumys berýshilerdiń shyǵynyn óteý týraly tapsyrma berdi. Bul bizdiń elde buryn-sońdy qolǵa alynbaǵan bastama edi.
– «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda jeke turǵyn úı salý isi baıaý júrip jatyr. Munyń basty sebebi – úı salynatyn aýmaqty daıyndaý isiniń qarqyny tómen. О́ıtkeni zań boıynsha sý jáne elektr jelileri júrgizilgen aýmaqtan ǵana jer beriledi.
Jer úı tek baspana ǵana emes, sondaı-aq tabysy az, ásirese kóp balaly otbasylardyń ekonomıkalyq tiregi de bola alady. Úkimet pen ákimdikter áleýmettik jer úıler salynatyn ýchaskelerdi ınfraqurylymmen qamtamasyz etý isin jedeldetýi qajet. Bul rette, memleket-jekeshelik áriptestigin de qoldanǵan jón.
Depýtattardyń osy mańyzdy máseleni sheshýge tikeleı atsalysýyn suraımyn. Aýyl eńbekkerlerin qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý úshin jumys berýshilerdiń shyǵyndaryn sýbsıdııalaý arqyly jaldamaly úıler salýǵa mindettep, kóptegen otandasymyzdyń turmys sapasyn nege jaqsarta almaımyz?! – degen bolatyn Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdenttiń osy tapsyrmasynan keıin ile aýylda úı salatyndarǵa sýbsıdııa berý jaıy pysyqtalyp, memlekettik organdar iske kiristi. Jalpy, Memleket basshysy eldegi kezekte turǵan adamdardyń baspana máselesin jedel sheshýdiń bir joly sýbsıdııalaý ekenin jetkizdi. Bul rette úı salatyndardyń shyǵynyn ǵana emes, baspananyń jaldaý aqysyn sýbsıdııalaý tetigin engizýdi de usyndy.
– Qazir ákimdikter kezekte turǵan adamdarǵa arnap jalǵa beriletin turǵyn úıler salyp jatyr. Bıýdjettik jáne satyp alý rásimderine baılanysty buǵan uzaq ýaqyt ketedi. Bul tártipke ózgeris engizetin kez keldi. Qarajatty tek úı qurylysyna ǵana emes, jaldaý aqysyn sýbsıdııalaýǵa da bólgen jón. Onyń aýqymy osy sharanyń arqasynda alǵashqy jyldyń ózinde-aq 10 ese ósip, júz myńnan astam otbasyna naqty kómek kórsetiledi, – dedi Prezıdent.
Sýbsıdııalaýdyń Qazaqstanda turǵyn úı saıasatyn damytýdyń tıimdi joly retinde tańdalyp alynýy da sondyqtan. Búginde onyń birneshe túri bar. Máselen, otbasy múshelerine shaqqanda tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıine jetpeıtin, kezekte turǵan adamdar turǵyn úıdi sýbsıdııalaý tetigi arqyly baspanamen qamtamasyz etiledi. Negizinen, bul sanatqa kóp balaly otbasylar, jetim balalar, múgedek balalary bar otbasylar jáne halyqtyń basqa da áleýmettik osal toptary jatady. Al tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen joǵary, kezekte turǵandar jańa turǵyn úıge jeńildetilgen nesıe alý arqyly qol jetkize alady. Budan bólek, kezekte turǵandar úshin turǵyn úıdiń jaldaý aqysyn sýbsıdııalaý tetigi de qarastyrylǵan.
– Jeke qurylys salýshylarmen birlesip, bastapqy naryqta jyljymaıtyn múliktiń áleýmettik qorlary qurylady. Mysaly, 10 myń páterlik turǵyn úı úshin jylyna 5,3 mlrd teńge sýbsıdııa qajet. Turǵyn úı pýldary qalyptasqannan keıin osy qorlardyń jyljymaıtyn múlikpen qamtamasyz etilgen aksııalary kepildendirilgen kiristiligi bar naryqqa usynylatyn bolady. Jaldaý aqysyn sýbsıdııalaý tetigin iske asyrý úshin «Otbasy banktiń» ókilettigin kúsheıtý usynylyp otyr, – deıdi Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý birinshi vıse-mınıstri Qaıyrbek О́skenbaev.
Bul rette Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynan páter jaldaǵandardyń 31 aılyq eseptik kórsetkish (AEK) kólemindegi shyǵynyn memleket ótep beredi. О́zge óńirler úshin 21 AEK deńgeıi kózdelgen. Al aýyldyqtar úshin shyǵynnyń 15 AEK kólemindegi somasy keri qaıtarylady. Atap óterligi, bul ázirshe jospar ǵana. Jańashyldyq jańa zań qabyldanǵannan keıin iske qosylady.
О́tken jyldyń sońynda Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi aýylda úı salǵan jumys berýshilerdiń shyǵynyn óteıtin jańa normany tanystyrdy. Sóıtip, aýylda jumyskerler úshin turǵyn úı salǵan jumys berýshiniń shyǵyndarynyń 50 paıyzyn memleket sýbsıdııalaıtyn bolady.
Derekterge súıensek, respýblıka boıynsha 76 aýdanda 2 855 turǵyn úıge qajettilik bar. Bul degenimiz – 285,5 myń sharshy metr. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń málimetinshe, sýbsıdııalaý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 14,3 mlrd teńge qajet.
Bir ózi bir aýyldy kórkeıtip otyrǵan kásipker Manat Alǵambarovtyń aıtýynsha, mundaı jańashyldyq aýylda úı salatyn kásipkerler úshin tamasha múmkindik.
– Bizdiń aýyl Ekibastuz qalasyna qaraıdy. Mal sharýashylyǵymen aınalysamyz. Jumyskerlerge úı salyp, olarǵa qajetti jaǵdaıdy jasap otyrmyz. Eńbek adamdaryn osylaı yntalandyramyz. Eger memleket salynǵan úıdiń bir bóligin sýbsıdııalaıtyn bolsa, munyń áseri zor bolmaq. Birinshiden, kásipkerlerge úlken kómek. Ekinshiden, kóp úı salynatyndyqtan, aýyldyń tamyryna qan júgiredi. Úshinshiden, memlekettiń ustanǵan saıasatymen de úndesip jatyr. Sondyqtan bul bastama qoldaýǵa laıyq, – deıdi Jaıylma aýylyndaǵy «Tabys» sharýa qojalyǵynyń ıesi.
Turǵyn úı qurylysyn sýbsıdııalaý tetigi «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylmaq. Ol úshin qurylys salýshylar memleket bekitken bir tıpti úılerdi ǵana salýy tıis. Iаǵnı úıdiń jalpy kólemi 100 sharshy metrden aspaýy kerek. Al quny 10 mln teńgeden joǵary bolmaýy shart. Jergilikti atqarýshy organdar atalǵan joba boıynsha ótinishterdi qabyldap, jaǵdaıdy baqylaýda ustaıdy.
Ekonomıst Talǵat Demesinovtiń pikirinshe, aýyldaǵy úı qurylysyn sýbsıdııalaý elimizde júzege asyrylyp jatqan ońtústikten soltústikke qonys aýdarý baǵdarlamasyna jańasha serpin bermek.
– Jasyratyn nesi bar, aýyldaǵy úılerdiń deni eskirgen. Jańa úıler jappaı salynyp jatqan joq. Halqy tyǵyz ornalasqan ońtústik óńirlerden eńbek kúshine zárý soltústik aımaqtarǵa kóship keletin turǵyndar baspana máselesine birden tap bolatyny sondyqtan. Qonys aýdarǵan aǵaıyndy halqy onsyz da kóp qalaǵa ornalastyrýdyń reti joq. Durysy – aýylǵa tartý. Alaıda aýylda úı máselesi aldan shyǵady. Ras, memlekettik baǵdarlamalar boıynsha turǵyn úıler salynyp jatyr. Biraq olardyń sapasyna kóńili tolmaıtyndar kóp. Soltústiktiń saqyldaǵan sary aıazynda syr beretin baspanalar kóship kelgenderdiń qutty ornyna aınala almaýda. Sondyqtan úıdi jumys berýshilerdiń ózderi salǵan durys. О́ıtkeni bul jerde eń aldymen solardyń múddesi basym. Olar bul iske jaýapkershilikpen qaraıdy, – deıdi Talǵat Demesinov.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan sýbsıdııalaý tetigi úı salǵandarǵa úlken kómek bolary daýsyz.
