Muǵalimder jumysqa konkýrs arqyly qabyldanady

Vedomstvo basshysy ótken jumadaǵy halyq aldynda esep berý kezdesýinde eń aldymen pedagogterdiń jalaqysy máselesine toqtaldy. 

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen «Pedagog mártebesi» zańynyń sheńberinde peda­gog­terdiń jalaqysy artty. Atalǵan kórsetkish 2025 jylǵa qaraı taǵy 2 ese kóbeıtiledi. Osy maqsatta aldaǵy 3 jylda qosymsha taǵy 2 trln teńge qarjy bólinedi. Budan bólek biz pedagogıkalyq mamandyqtarǵa eń úzdik túlekterdi tartý úshin bolashaq pedagogterdiń stıpendııasyn 42 myń teńgege kóterdik. Osyǵan qosa talaptardy da kúsheıttik. Pedagogıkalyq mamandyqtarǵa oqýǵa túsý úshin talapker UBT nemese keshendi testileýde kemi 75 ball jınaý kerek. Byltyrǵy UBT nátıjesi boıynsha pedagog bolǵysy keletin «Altyn belgi» ıegerleriniń sany eki esege artty», dedi mınıstr.

Bolashaq pedagogterge arnalǵan talap­tardyń qatary joǵaryda atalǵan shekti balmen shektelip qalmady. Bıyl­dan bastap pedagogıkalyq maman­dyq­tardy oqyp shyqqan kásiptik-teh­nıkalyq nemese joǵary oqý ornynyń túlekteri bilim berý uıymdaryna ju­mysqa turmas buryn sertıfıkattaý­dan ótedi. Olar áýeli ózderiniń pedagog bolyp jumys isteı alatynyn dálel­deýi tıis. Bul sertıfıkat bilim berý salasynda eshqandaı eńbek ótili joq túlekter men mamandarǵa arnalǵan.

Osydan soń vedomstvo basshysy bilim berý salasynda atqarylǵan ju­mystar men aldaǵy josparlarǵa kezeń-kezeńimen toqtaldy.

Mektepke deıingi bilim berý. Eli­miz­de 2020 jyly 362 balabaqsha salyndy. Onyń 314-i – jekemenshik. Al jalpy respýblıka kóleminde 10 849 mektepke deıingi uıym bar. Onyń 56 paıyzy, ıaǵnı 6 069-y – memlekettik. 3-6 jastaǵy balalardy balabaqshamen qamtý 98,7 paıyzǵa jetken. Biraq áli de mektepke deıingi uıym kezeginde turǵan balalar bar. О́ıtkeni aldaǵy ýaqytta 1-3 jastaǵy sábılerdi balabaqshamen tolyq qamtý máselesi sheshilgen joq. 1-6 jastaǵy balalardyń 81,6 paıyzy, 2-6 jastaǵy balalardyń 77,2 paıyzy mek­tepke deıingi uıymmen qamtamasyz etilgen.

Orta bilim berý. Mınıstrdiń baıandamasynda keltirilgen derekke súıensek, byltyr 102 memlekettik, 56 jeke mektep salynǵan. Jekemenshik-áriptestik negizde salynǵan jekemenshik orta bilim berý uıymdaryna 53 myń orynǵa memlekettik tapsyrys be­rilgen. Jekemenshik-áriptestik júıe­sin engizgeli beri respýblıka kóle­minde jeke mektepterdiń sany 2 ese art­ty. 2021 jyly 200 mektep salý jospar­lanǵan. 

Orta bilim berýdegi ózekti másele – oqýlyqtaǵy olqylyqtar. Mınıstrlik oqýlyqtar ázirleý men ony saraptamadan ótkizýdiń jańa jolyn bekitti.

«Jańa format oqýlyqtardyń sapasyn arttyrý maqsatynda qolǵa alyndy. Budan bylaı biz oqýlyqtardy emes, oqýlyqtar negizge alynyp ázir­lenetin tıptik oqytý josparlary men baǵ­darlamalaryn da saraptamadan ótkizemiz. Sonymen qatar oqýlyqtardyń mazmuny men qurylymyna qoıylatyn talaptar da ózgertildi. Basty ról – oqýlyqty jazatyn avtorlar men ony saraptamadan ótkizetin sarapshylarda. Osyny eskerip, olardy aldymen mańyzdy jumysqa daıyndap, oqytyp, sertıfıkattaýdan ótkizemiz», dedi vedomstvo basshysy.

Mektepterde «Debat qozǵalysy», «Oqýǵa qushtar mektep» jobalary qolǵa alynǵan. Jańa jobalar negizinde balalardy kitap oqý mádenıetin, sondaı-aq ómirge qajetti óz ustanymyn jet­kizý jáne dáleldeý daǵdylaryn qalyp­tastyrýdy kózdeıdi. Al «Myń bala» olımpıadasy aýyl balalaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan.

Mektepterdiń dırektorlaryn ta­ǵaıyndaý men muǵalimderdi jumysqa qabyldaý tártibine de ózgerister engi­zildi. Budan bylaı orta bilim berý oshaq­tarynyń basshylaryna arnalǵan «rotasııa» júıesi engizilmek.

«Dırektorlardy rotasııa ınstıtýtynan ótkizý óte mańyzdy. Áriptester arasynda túsinbeýshilik, úreı de bar. Sondyqtan bir nárseniń basyn ashyp aıtý kerek. Bir ýaqytta, 1 nemese 5 jyldyń ishinde barlyq mektep basshylaryn bir mektepten ekinshisine aýystyrý kózdelmegen. Muny kezeń-kezeńimen engizemiz. Bul – kadr áleýetin arttyrýǵa qajetti qural. Osyǵan qosa muǵalimderdi qyzmetke qabyldaý tártibi de ózgeredi. Buǵan deıin muǵalimderdi jumysqa alý dırektorlardyń quzyrynda bolsa, endi bul konkýrstyq negizde júzege asyrylady», dedi mınıstr.

Bıylǵy mańyzdy jańalyq retinde qosymsha bilim berýge de memlekettik tapsyrys qarastyrylatynyn atap ótken jón. Endi qosymsha bilim berýmen aınalysatyn jekemenshik uıymdar memlekettik tapsyryspen oqyta alady.

Kásiptik-tehnıkalyq bilim berý. Elbasy N.Nazarbaevtyń bastamasymen iske asyrylyp jatqan «Jas maman» jobasy aıasynda 2020 jyly 80 kolledjdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jańartylǵan. 2021 jyly bul jumys taǵy 100 kolledjde júrgizilmek. 

«Mundaı mańyzdy joba tek ma­terıaldyq-tehnıkalyq baǵytta ju­mys júrgizýge baǵyttalmaǵan. Biz osy jobanyń sheńberinde kásiptik-teh­nıkalyq bilim berýdiń baǵdarlamasyn jańartý mindetterin de qolǵa alamyz. Atalǵan salada sapaly kadrlar daıarlaý úshin baǵdarlamalardyń mazmuny boıyn­sha jumystar atqarylyp jatyr», dedi A.Aımaǵambetov.

Joǵary bilim. Mınıstrlik elimiz­degi joǵary oqý oryndarynyń akade­mııa­lyq derbestigin damytýdy jal­ǵastyrady. Bıyl alǵash ret joǵary oqý oryndaryna túsýge arnal­ǵan UBT elektrondy formatta ótti. Stýdentterdiń stıpendııa­sy artty. Stýdent­terdi yn­ta­landyrý ju­mysy taǵy jalǵas­paq. Mınıstrdiń málimdeýinshe, baka­lavrıattardyń qazirgi 26 186 teńge stıpendııasy 2025 jyly 52 372 teńgege; sáıkesinshe magıs­tranttardyń búgingi qolǵa alatyn 66 913 teńge stıpendııasy 117 098 teńgege, dok­toranttardyki 150 myń teńgeden 262 myń teńgege kóteriledi.

Stýdentterdiń ǵana emes, ýnıversı­tetterdegi oqytýshylardyń da jalaqy­synyń jaıy qarastyrylǵan. Bul memle­kettik bilim berý grantynyń qunyn arttyrý esebinen júzege asyryl­dy. Buryn bir granttyń quny 340-420 myń teńge bolsa, qazir 1 mln teńge. Sonyń nátı­jesinde memlekettik joǵary oqý oryndarynda jumys isteıtin pro­fes­­sorlyq-oqytýshylyq quram ókil­deriniń eńbekaqysy 20 paıyzǵa, al ult­­tyq ýnıversıtetterde eńbek etetin oqy­tý­­shylardyń jalaqysy 28 paıyzǵa artqan.

Ǵylym. Ǵylym salasynda qolǵa alynǵan mańyzdy bastamanyń biri –ǵalymdarǵa arnalǵan taǵylymdama. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen endi 500 qa­zaqstandyq ǵalym jyl saıyn álemdegi eń bedeldi ǵylymı ortalyqtar men ıns­tıtýttarda taǵylymdamadan ótedi. Osy bastamany «Bolashaq» halyq­ara­lyq baǵdarlamalar ortalyǵy iske asyrady jáne jas ǵalymdarǵa (postdok­toranttarǵa) jyl saıyn 1000 grant bólinedi.

Al otandyq ǵylymnyń 2020 jylǵy eń úlken jetistigi – Qazaqstandy koro­na­vırýsqa qarsy óz vaksınasyn ázirlep, qoldanysqa engizgen álem­­­degi 5 eldiń qataryna qosqany. Qa­zaq­standyq ǵalymdar Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıte­tine qarasty Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtynyń bazasynda QazVac vaksınasyn jasap shyǵardy.

Budan bólek bıyl alǵash ret 23 ǵylymı uıymdy qajetti quraldarmen jabdyqtaýǵa qarjy qarastyryldy. Granttyq qarjylandyrýdyń shaǵyn jáne jeke granttary, sondaı-aq ha­lyqaralyq kollaborasııaǵa arnal­ǵan grant engizildi. Granttyq qar­jylandyrý esebinen elimizde 1 160 joba iske asyrylyp jatyr.