Asyǵa júgirip, asyr sap oınaıtyn asa qundy kezdiń qadirin qalyń adam ýysynan shyqqan soń ǵana baǵalaıtyny ókinishti. Saǵymǵa aınalǵan sáýleli sátterdiń syrǵa toly sýretteri kóz aldyńa kelgende kókirektegi jumyr ettiń jumsara ketetini – balalyqtyń bir qudireti emes pe?!
«Baldáýren» bıyl 5 myńǵa jýyq bala qabyldaıdy
Balalardyń bolashaǵyna baıandy baǵyt qalyptastyryp, olardyń keleshek ómirine kerekti kemel bilim men tárbıeni berý maqsatynda Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha «Artek» Halyqaralyq balalar ortalyǵy úlgisinde «Baldáýren» respýblıkalyq oqý-saýyqtyrý ortalyǵy qurylǵan bolatyn. Bul – oqý–pedagogıkalyq jáne saýyqtyrý isterin uıymdastyrýmen aınalysatyn, sonymen qatar balalardyń halyqaralyq jáne respýblıkalyq mádenı kópshilik, ǵylymı-praktıkalyq is-sharalaryn ótkizetin oqý-saýyqtyrý ortalyǵy. Mekeme elimizdiń eń kórikti jerleriniń biri – Býrabaı kýrorty aımaǵynda, Shortan kóliniń jaǵasynda ornalasqan. Munda aýysymnyń uzaqtyǵy jaz mezgilderinde 15 kúndi, al qys mezgilderinde 20 kúndi quraıdy. Balalar úshin qazirgi zaman talabyna saı bólmeler jáne tehnıkalyq quraldarmen jabdyqtalǵan synyptar bar. Gıdromassajdyq dýsh kabınalary, jaıly bólmeler de osynda. Saýyqtyrý jáne profılaktıkalyq is-sharalary – massaj, sý prosedýralary, emdelý vannalary, saýna, kokteıl jáne qaraǵaıly taza aýa. Balalarǵa 5 mezgil tamaq beriledi.
«Baldáýren» ROSO RMQK bas dırektory Serjan Tólemetuly 19 jyldyń ishinde atalǵan ortalyq bilim berý salasyndaǵy ornyn qalyptastyrǵanyn atap ótti.
– «Baldáýren» – balalarǵa senimdilik pen qaýipsizdiktiń qamqorlyq araly. Ortalyqtyń qoǵamdyq mańyzy óte joǵary. Biz balalar boıyndaǵy patrıottyq sezimin, shyǵarmashylyq qabiletin damytyp, ár balaǵa ózin qoǵamda jeke tulǵa retinde sezinýine yqpal etip, ómirlik ustanymdaryn aıqyndaýǵa kómektesemiz. Munda qyzmet etetin adamdar – kezdeısoq kelýshi emes, barlyǵy da balany jáne óz isin sheksiz súıetin jandar. «Baldáýrenge» – 19 jyl. Qanshama jyl ótse de mundaǵy pák turǵyndardyń jasy ózgermeı, ortalyq ishi qashanda syńǵyrlaǵan kúlkige toly. Ár balanyń armany – ortalyqqa oralý bolsa, bul bizdiń birlesken jumysymyzdyń joǵary baǵasy dep bilemiz, – deıdi S.Tólemetuly.
«Baldáýrende» ár bala densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa, shyǵarmashylyq, sporttyq jáne damytýshy sharalarda ózin kórsetýge, túrli úıirmeler men seksııalarǵa qatysýǵa, eski dostarymen kezdesýge jáne jańa dos tabýǵa múmkindik alady. Bala úshin anaǵurlym qıyn kezeń – ortalyqta bolǵan alǵashqy apta. Bul kezeńde bala jańa dostarmen tanysady, klımatqa, jańa tártipke beıimdeledi jáne ata-ananyń kómeginsiz júrýge úırenedi. Búginde «Baldáýrenniń» Qapshaǵaıda, Túrkistanda, Balqashta bólimsheleri jumys isteýde. Epıdemııalyq ahýalǵa baılanysty bıyl ortalyq jáne bólimsheleri 5 myńǵa jýyq bala qabyldaıdy. Naqtyraq aıtsaq, Shýchınsk qalasynda – 1 707, Qapshaǵaı qalasynda – 1 250, Balqash qalasynda – 750, Túrkistan oblysynda – 1 500, jalpy 5 207 bala demalady.
Qaýipsizdik sharalary qatań qadaǵalanady
Qapshaǵaı qalasyndaǵy «Baldáýren» ROSO fılıaly 2017 jyldyń 20 sáýirinde ashyldy. Ortalyqta jyl boıy 8-9-synyp oqýshylary demalady. Jaz aılarynda balalar Qapshaǵaı sý qoımasynda shomylyp, jaǵajaı oıyndaryn oınaıdy.
Balqash qalasyndaǵy «Baldáýren» 2019 jyldyń 17 maýsymynan bastap óz qyzmetin atqaryp keledi. 2021 jyldyń jazǵy maýsymyna 5 aýysym ótkizý josparlanýda. Ár aýysymda 155 bala qabyldamaq. Balqash qalasynyń ortalyǵy ınklıýzıvti baǵytqa ıe, aýysym saıyn 155 orynnyń 30%-y erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa bólinedi.
Al Túrkistan oblysyndaǵy «Baldáýren» 2018 jyly 15 tamyzda quryldy. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń 2021 jylǵy bekitken kvotasyna sáıkes ár aýysymǵa 260 bala qabyldanady. Ortalyqtyń negizgi ereksheligi – ólketaný jáne týrızmdi damytý.
– 2020 jyly naýryzdan, qyrkúıekke deıin «Baldáýren» ROSO kúrdeli epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty óz qyzmetin toqtatty. Qapshaǵaı qalasy men Túrkistan oblysynyń ortalyqtary mamyrdan qyrkúıekke deıin Túrkistan oblysynyń Maqtaaral aýdanynan sý tasqynynan zardap shekken balalardy qabyldady. «Baldáýren» ortalyqtary jazǵy aýysymdarǵa daıyndyq júrgizýde. Aýysymdar barlyq sanıtarlyq-gıgıenalyq jaǵdaılarǵa sáıkes saqtyq sharalaryn qoldanylyp ótkiziledi. Sonymen qatar ortalyq bazasynda jazǵy is-tájirıbeden ótýge Nur-Sultan, Almaty, Kókshetaý, Semeı, Pavlodar, Qostanaı, Petropavl, Qaraǵandy qalalary men shetelderden JOO stýdentteri keledi, – dedi ortalyq qyzmetkerleri.
500 myńnan asa oqýshy saýyqtyrý demalysyna jiberiledi
Áleýmettik osal otbasylardan shyqqan 500 myńnan asa oqýshy 2021 jyly jazǵy kanıkýl kezinde saýyqtyrý demalysyna jiberiledi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi osy jazda 13 myń balalar lageri men demalys uıymdarynyń jumysyn uıymdastyrý josparlanǵanyn habarlady. Qarajat jergilikti atqarýshy organdardyń bıýdjetinen bólinedi. Eger epıdemııalyq jaǵdaı nasharlamasa, jazǵy demalysqa 1 mln-nan asa oqýshy bara alady.
Jazǵy saýyqtyrý naýqany oqý jyly aıaqtalǵannan keıin birden bastalady. Bul rette balalar lagerlerin ashý jáne olardyń tolymdylyǵy týraly sheshimdi óńirlik sanıtarlyq dárigerler qabyldaıdy. Munyń bári óńirlerdegi epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty.
«Sanıtarlyq normalar qatań saqtalýy kerek. О́ńirler tıisti jumys júrgizdi, saýyqtyrý lagerleri balalardy qabyldaýǵa daıyndalyp jatyr. О́ńirdegi sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jaǵdaı eskeriledi. Sanıtarlyq dárigerlermen birge balalardyń qaýipsiz demalýy qamtamasyz etilýi kerek. Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti bul máseleni baqylaýǵa alýy tıis», dedi Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov.
Sonymen qatar, jazǵy kezeńde olımpıadalyq rezervtegi jazǵy mektepter, til mektepteri, debat klýbtary jáne túrli damytý úıirmeleri jumys isteıdi. Qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda jedel áreket etý úshin arnaıy jumys toby quryldy. Onyń quramyna bilim basqarmalary basshylarynyń orynbasarlary, múddeli memlekettik organdar men qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi kirdi. Respýblıkanyń barlyq óńirinde «Qaýipsiz attraksıon» reıdtik is-sharalary ótkiziledi. Buǵan qosa, «Balaǵa laıyq» jobasy bastaldy. Máselen, jazǵy ýaqytta Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń resmı paraqshalarynda balalar men olardyń ata-analary maquldaǵan dámhanalardyń, saıabaqtardyń, skverlerdiń jáne basqa da obektilerdiń fotosýretteri ornalastyrylady.
Sondaı-aq TJM-men birlesip, sýda jáne órt kezinde balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń biryńǵaı tásilderi ázirlendi. Bul rette ata-analardyń qyraǵylyq tanytyp, balalaryn úlkenderdiń qaraýynsyz sý qoımalaryna jibermegeni maqul.
