О́ner • 17 Maýsym, 2021

Gúlsara Ájibekova: Kınonyń sáttiligi adamǵa emes, taǵdyrǵa basymdyq bergenimen ólshenedi...

1445 ret
kórsetildi
22 mın
oqý úshin

О́tken ǵasyrdyń alpysynshy-jetpisinshi jyldaryndaǵy bul eldiń kıno fenomenine qyrǵyz keremeti degen baǵa berildi. Sol qyrǵyz keremetiniń basy-qasynda júrgen akterleriniń qatarynda Qyrǵyzstan, Qazaqstan respýblıkalarynyń halyq ártisi Gúlsara Ájibekovanyń da aty atalady.

Gúlsara Ájibekova:  Kınonyń sáttiligi adamǵa emes, taǵdyrǵa basymdyq bergenimen ólshenedi...

Bizdiń Gúlsara Ájibekqyzymen áńgimemiz 1960-2000 jyldardaǵy qyrǵyz-qazaq kınosy, qyrǵyz keremeti dáýirine Aıtmatov, Áýezov, qazaq akterleriniń yqpaly baǵytynda jalǵasty.

– Gúlsara Ájibekqyzy, siz bizge Shyńǵys Aıtmatov pen Tó­lómúsh О́keevtiń «Qyzyl al­masyndaǵy» Sábıra arqyly tanyssyz. Kıno sarapshylar «Shyńǵys Aıtmatovtyń osy attas shyǵarmasynyń ıdeıasyn durystap jetkize almady, bir qaınaýy ishinde qalyp qoıdy» dep synasa da Odaq kóleminde de, halyqaralyq prokatta da tabysty kınolardyń biri bo­lypty. Lokarno kıno fes­tı­va­linde kórermenderdiń kóz­aıymyna aınalǵan týyndy re­tinde arnaıy júldege ıe boldy.

– Iá, mundaı kınolar umy­tylmaıdy, ondaı taqyryptardy qoǵamnyń ózi umyttyrmaıdy. Basynda kınojelidegi kúndelikti qarapaıym turmystyq problema men otbasylyq dramany keńestik psıhologııa qabyldamaıtyndaı kóringen. Biraq kerisinshe bolyp shyqty. Keıin kezdesýlerde baıqaǵanymdaı, fılmniń sıýjeti KSRO-daǵy barlyq ot­basyǵa jaqyn boldy. Bir-birin taýyp úılengen baqytty otbasylar da, basqalary da osy kınony kórgen saıyn umyta almaı júrgen mahabbattaryn eske túsirip, otbasynyń tynyshtyǵy men baıandylyǵy úshin júreginiń bir qaltarysyna jasyryp qoıǵan sezim degen aýylǵa bir at shaldyryp qaıtatyny anyq.

Bul kartına eń aldymen kom­mýnıstik qoǵamnyń jalpy má­selelerin emes, jeke adamnyń ishki álemin beıneleýge talpynǵan eń alǵashqy qyrǵyz kınosy bol­ǵanyn atap ótken jón. Erli-za­ıyptylar bir-birin túsinbeı eki jaqqa aıyrylyp ketken otbasylar hıkaıasy týraly kıno kóp. Sol otbasylyq tragedııa balanyń álemine qalaı soqqy jasaıtynyn sonshalyqty bárimizge túsinikti tilmen jáne túsinikti kórinistermen jetkize alǵan jazýshy da, rejısser de sırek. Fılmniń túsirilimi kezinde onyń núktesin qandaı jaǵdaımen tú­ıindeımiz degen máselede pi­kir kóp aıtyldy. Eń sońǵy sátte «Sá­bıranyń qyzǵanyshyna tú­sinis­tikpen qaraıtyn, Temirdiń jastyq shaǵyndaǵy mahabbatyna adaldyǵyn joǵary baǵalaıtyn kó­rermender bar. Ekeýin bir-bi­rine jyǵyp bermeıik te, aqta­maıyq ta. Bul – taǵdyr» degen paıymǵa ba­symdyq berildi. Kı­nonyń sát­tiligi adamǵa emes, taǵ­dyrǵa basymdyq bergenimen ól­shenedi ǵoı. «Qyzyl alma» da sondaı fılmderdiń qatarynda boldy...

– Sol «Qyzyl almada» bas­ty róldi oınaǵan sizdi, Temirdiń rólin somdaǵan Súımenqul Choq­­morov jastardyń qatty jaq­sy kór­genin, biraq resmı bılik siz­­der­men kezdesý ótkizýge asa yqy­­lasty bolmapty degen sóz bar.

– Adamdardyń tarıhtan tirek izdeıtini sııaqty, tazalyq pen adaldyqty kınodan, keıipkerinen izdeıtini aqıqat. «Qyzyl alma­daǵy» Sábıra joldasynyń ózine degen seziminiń taza bolýyn qala­dy, árbir qyzǵanyshy arqyly jol­dasyna qııalyn arbap alǵan arýdy múldem umytyp ketýge jol bermedi. Al Temirdiń júregin jaý­lap, saǵymǵa aınalyp ketken arýdy qııalynan qýyp shyǵarýǵa erik-jigeri jetpedi. Biraq «resmı bılik olarmen kezdesý ótkizýge asa yqylasty bolmapty» degendi de, kórermenmen kezdesýge kedergi degendi de estigen, sezgen joqpyz. Kórermenderdiń súıikti akterine degen yqylasynyń kemerinen asyp-tógilip jatatynyn árbir kezdesý saıyn sezýge bolady. Tipti sol jyldary bizdiń elde jańa týǵan balalarǵa Sábıra, Temir degen esimder kóp qoıylǵan.

– Súımenqul Choqmorov týraly estelikter kúni búginge deıin qyrǵyzdyń ulttyq maqtanysh obek­tisi retinde aıtylatyny son­shalyqty, halyqtyń sa­ǵy­nyshy, yqylasy júrekke syı­maı, aspanǵa juldyz bolyp shashylyp ketetindeı áser qal­dyrady. Qazaq kórermenderi sizdiń S.Choqmorovpen birge tús­­ken «Tolqyn jaǵada óledi» fıl­mine de beıjaı qaramaıdy. Jalpy, Choqmorov qandaı adam bolǵan?

– Choqmorovty jaqyn bilmeı­tinder tuıyq, romantık, sezimine adal, sondaı-aq súıgeni úshin qylyshtyń júzimen júrip ótýge daıyn turǵan jan dep qabyldaıdy. Ekrandaǵy Choqmorov ózin ózi oınaıtyndaı kórinetini sózsiz. Ol bir ǵana «Jámıladaǵy» Danııar arqyly pendelikke tereńdik, mahabbat, adaldyqtyń aldynda tize búktirtken talant. Ol kınoda «Gam­let» deńgeıinde jańa obrazdy qalyptastyrdy.

– Gúlsara Ájibekqyzy, 1960 jyldardyń ekinshi jartysy men 1970 jyl­dardan beri qaraı qazaq-qyr­ǵyz kınosy bir-birimen tonnyń ishki baýyndaı aralasyp ketti. Qyrǵyz-qazaq akterleriniń qa­tysýmen túsirilgen «Qas­qyr­dyń apany», «Qarash-Qa­rash oqıǵasy», «Tol­qyn jaǵada óle­di» tárizdi eki eldiń de altyn qo­ry­na engen kınotýyndylar dúnıege keldi.

– Menińshe, eki eldiń rejıs­­serleriniń birigip kıno tú­si­rýi­­ne ja­zýshylary da, tarıh­shy­lary da múddeli bolýy kerek. 1960-1990 jyldar arasynda taspaǵa tartylǵan qyr­ǵyz-qazaq kınosynyń shoq­ty­ǵyn as­qaqtatyp turǵan faktor – ke­shegi Áýezov, Aıtmatov, Qab­­do­lov, Sherhan Murtazalar ara­syn­daǵy uly dostyq bolatyn. Ke­zinde Shoqan Ýálıhanov qyr­ǵyz manasshylarynyń aýzynan «Manastyń» eń alǵashqy úlgilerin qaǵazǵa jazyp alyp, jaryqqa shyǵaryp, uly epostyń jazbasha saqtalýyna sebepker bolǵanyn, «Manastyń» taǵdyryna qara bult úıirilip turǵanda uly Muh­tar Áýezov qorǵap, artyq aýyz sózderge arasha túsip, saq­tap qal­ǵanyn, Aıtmatovtyń «Já­mılasyna» joǵary baǵa berýi arqyly jolyn ashqanyn qyrǵyz halqy umytpaıdy. Jekelegen tulǵalar arasyndaǵy dostyqtyń kınoǵa da, ádebıetke de yqpal etkenine biz kýámiz. Qazir sol kún­derdiń bári tarıh, alystaǵan saıy­n janyńa jumsaq nur sebelep, rýhtandyryp turady.

– Qazir Áýezov pen Aıtmatov arasyndaǵy dostyqtyń ózi kı­noǵa suranyp tur ǵoı. Muny eki eldiń rejısserleri birigip qol­­ǵa alsa, qos alyptyń bizge bel­­gisiz qyrlary jarqyrap ashy­­lar ma edi?

– Keremet ıdeıa. Derek te, kóz­kórgender de jetedi. «Meniń shetelge shyǵarda tólqujatymdaı qasterlep ózimmen ala ketetin eki uly esim bar. Biri – Manas ta, ekinshisi – Muhtar Áýezov. Men árqashan sol ekeýiniń arýaǵyna sy­ıynyp júremin» degen sóz qaldyrǵan Shyńǵys Aıtmatov Muhańnyń rýhy aldyndaǵy adal­­dyǵynan kózi jumylǵansha aı­nyǵan joq. Muhańnyń shyǵar­malarynyń qyrǵyz kınosynda ekrandalýyna Aıtmatovtyń sebepker bolǵany túsinikti.

Al eki alyp týraly kórkem týyndy kezegimen keletin dúnıe ǵoı. Basynan bastasaq, qazaqtyń belgili ǵalymy Beısembaı Ken­jebaev pen Shyńǵystyń ákesi Tórequl Máskeýde I.V.Stalın atyndaǵy Kúnshyǵys eńbekshileri kommýnıstik ýnıversıtetinde birge oqyǵanyn, aınymas dos bolǵanyn, Tórequldyń shańy­ra­ǵynda dúnıege kelgen sábıge Shyń­ǵys dep at qoıǵan Beısembaı Kenjebaev ekenin Aıtmatovtyń ózi júrgen jerinde aıtyp júre­tin. Jalpy Aıtmatovty Qazaq­stan­men baılanystyratyn faktor kóp.

– Qyrǵyz ádebıeti men kınosyn Aıtmatov keıipkerleriniń ólsheminsiz elestetý múmkin emes. Biraq jańa ıdeıamen alǵa jyl­­jý kerek. Qyrǵyzdyń jas re­jısserleri Aıtmatovtyń shy­­ǵar­­mashylyǵyna qalaı qa­raıdy?

– Dúnıe jaralǵaly beri jer betinde qansha án, qansha kúı jazylǵanyn eshkim bilmeıdi. Biraq álemdegi án qudiret – jeti nota­nyń tóńireginde taraıdy. Sol jeti notanyń bir-birinen aıyr­mashylyǵyn ǵalymdar qansha zerttese de, túpkilikti sheshimge árkim ártúrli qyrynan kelipti. Men kıno zertteýshisi emespin. Biraq kıno men ádebıettiń múm­kindigin sol jeti notaǵa uqsa­tamyn. Osy salaǵa den qoıyp júr­gen mamandar ádebıet pen kıno tek júz shaqty taqyryptyń tóńireginde ǵana damıtynyn anyq­taǵan. Ádebı týyndylardyń birazy álemniń birneshe elinde kınoǵa taspalanǵan Aıtmatov shyǵarmalary jaıly da osyny aıtýǵa bolady. My­saly, 1990 jyly Keńes Odaǵy «Máń­gúrt» atty fılm shyǵardy. Fılm oqı­ǵasyn «Ǵasyrdan da uzaq kún» romanynyń ishindegi bir baıan­daýshy oqıǵa boıynsha Marııa Iýrmatova jazǵan bolatyn. Bul kıno Qoja Narlıevtiń rejısser retinde usynǵan eń soń­ǵy fılmi. Arada 14 jyl ótken­de qyrǵyz rejısseri Baqyt Qaraǵulov  osy taqyrypqa qaıta oraldy. Árı­ne eki kınonyń bıýdjetin bir-birimen salystyrýǵa bolmas. Al­ǵashqysy Keńes Odaǵy kezinde Túr­kııa, Lıvııa rejısseriniń qaty­­sýymen túsirilse, sońǵysyn qyr­­ǵyz rejısserleri túsirdi. Men kıno synshysy bolmasam da kınonyń qaı baǵytta ketip bara jatqanynan habarym bar. Aıt­­matov shyǵarmalarynyń biz zer­deleı almaǵan qyrlaryna keıingi tolqyn nazar aýdarady dep úmittenemin.

Álemdik ádebıetke máńgúrt ıdeıasy Shyńǵys Aıtmatov shy­ǵar­­malary arqyly engeni bel­gili. Aıtmatov shy­ǵar­masynyń je­lisi boıynsha Máń­gúrt obrazy ekrandaldy. Osy fılm­nen keıin adamzat balasy atal­ǵan faktorǵa qoǵamdyq qu­bylys retinde erekshe mán berip qarady. Sodan bergi álemdik kınoındýs­trııada «adamnyń múm­kindigi jetilgen saıyn onyń sanasy ońaı basqarylady» degen uǵym aınalysqa endi. Qazirgi mı­ǵa baǵdarlama qondyrý ar­qy­ly bas­qarylatyn robot-ter­mı­na­tor adamdardyń túp negizi – biz­diń Aıtmatovtyń Máńgúr­tinen bas­taý alyp jatyr. Bul uǵym­nyń aıasy ýaqyt ótken saıyn ár­tarap­tandyrylyp kele jatqanyn kórip júrmiz. Bul másele – bizden keıingi tolqynnyń birinshi kezekte nazar aýdaratyn baǵyty.

– 1960-1990 jyldardaǵy qazaq-qyrǵyz kınolarynda ult­­tyq qundylyqtar basym bol­­­dy, al qazirgi úrdis kommer­sııa­­­ǵa basymdyq beretin sekildi.

– Menińshe, kommersııalyq baǵyt pen ulttyq qundylyqtardy bir-birine qarsy qoıýǵa bolmaıdy. Kıno bızneske aınaldy. Múmkindik bolsa, eki salany kıno ındýstrııanyń qos qanaty retinde qatar damytsaq qana kom­mersııalyq baǵytta báse­ke­lestik paıda bolady. Biz­degi kom­mersııalyq kıno – ázirge Gollıvýd fılmderinen úı­renýge, shablondar men shtamp­tardy sińirýge tyrysý prosesin bas­tan keship jat­qan ózinshe bir álem. Qansha eliktesek te taqyryp jaǵynan da, tehnıkalyq jaraqtaný jaǵynan da olarmen teńesken joqpyz. Taqyryp jaǵynan ózekti bolsa da keıipkerdiń janyn zertteý, múmkindik bolsa dramalyq jaǵyna kóńil bólý kemshil túsip jatyr. Pikir týdyrmaıtyn, jaq­sy da emes, jaman da emes, maq­taý da, dattaý da qıyn kınolar kó­beıip, kóńil pás tartyp qalǵan edi.

Qazirgi kınoda ózgeris te bar, alǵa jyljýshylyq ta bar. Kı­no­ındýstrııanyń basynda júrgen jas tolqyn esin tez jıdy, kórermenniń talǵamyn zerttep jatyr. Eń bas­tysy, kıno ındýstrııasy ebin tap­qan adamǵa eń tabysty salanyń biri bolaryna kózin jetkizdi. Árbir shyǵarmashylyq ókili aldyndaǵy taqyrypqa óz mıkro kosmosymen qarap, kókirek kózi qabyldaǵan dúnıeni ekrandaýǵa tyrysady. Sońǵy jyldary jaryqqa shyqqan dúnıelerden fılosofııalyq oı aǵysy, eldik kórkem murattardyń elementteri baıqalady, tyń ıdeıa, jańa keıipkerler izdeýge tal­­pynys bar. Ideologııalyq kıno­nyń qajettigi týraly bir toq­tamdy pikir joqtyǵy ár jerde baı­qalyp júr. Memleket bol­ǵan jerde ıdeologııanyń qosa júre­tini, odan eshqaıda qashyp qutyla almaıtynymyz aqıqat. Kıno – ıdeologııalyq qural bol­ǵan­dyqtan, memleket óziniń mıssııasyna qattyraq kóńil bólse, qazaq-qyrǵyz kınolarynyń altyn dáýirin kózben kóretin bolamyz.

– Qazirgi qyrǵyz kınolary úshin «qany jerge tambaı turǵan taqyryptar» týraly aı­tyńyzshy. Qyrǵyz qoǵa­my­nyń kóńilinen shyǵatyn keıip­ker qandaı bolýy kerek?

– Qazir qany jerge tambaıtyn taqyryp izdeý kommersııalyq ba­ǵyttaǵy kınonyń tabıǵatyna ja­qyn. Biraq bul ustanym qazirgi baǵyttyń ólshemi bolýǵa jaramaıdy.

Rejısser Sadyq-Shernııazdyń «Qurmanjan datqasy» kyrǵyz kınosynyń rýhyn kóterip, ult­tyq bolmysty jetildiretin týyn­­­dy dep qabyldanyp, qan­daı kıno tartymdy degen máse­lege núkte qoıǵandaı boldy. Qa­­zirgi kınoǵa tarıh ótkenimizdi umyttyrmaý úshin kerek. Al qazir ıdeologııanyń ózi ıntegrasııalanyp bara jatqan zamanda álemniń kez kelgen buryshynda ulttyq bolmysyńdy erekshelendirip, asqaqtatyp otyratyn baǵyt ja­qyn. Qazirgi jastardyń halyqtyq kı­no týraly túsinigi bizdiń túsi­nikten múldem basqa. Biz ult­tyq múddege óz ólshemimizben qa­­radyq. Kóshpendiler rýhyn saq­tap qalýǵa tyrysqan jankesh­tiliktiń jańǵyryǵy bizdiń kınodan baıqaldy. Al jastardyń kózqarasy basqa. Jaltyraǵan nemese syldyraǵan pafosqa ba­symdyq berýge ýaqyty da, nıeti de joq. Tek qana ult retinde ózin ózi joǵaltyp, tamyrynan ajyrap qalmaýǵa, alǵa jyljýǵa basymdyq bergisi keledi. Sebebi qazaq ta, qyrǵyz da joǵaltqany kóp ult. Sondyqtan qazirgi jas­tar­dyń mıssııasy bizden on ese aýyr. Jastar kishkentaı ultyn kóshi ozyq halyqtardyń qa­syna aparyp qondyrǵysy keledi. Álemdik ıntegrasııanyń kók­pa­rynda shań jutyp qalýyn qala­maıdy. Jol bergisi kelmeıdi. Qa­zirshe betalys durys. Aldaǵy ómir, aldaǵy betalys – Allaǵa ama­nat.

– Eki eldiń merzimdi basylymdarynda jarııalanyp jat­qan kıno-synnyń betalysyna qarasaq, ótkendi, 1960-1970 jyl­­dardaǵy qazaq-qyrǵyz kı­no­sy altyn dáýirin ańsaý ba­sym. Eki eldiń kınosynyń bir-biri­nen ajyrap qalýynan jo­ǵalt­­qanmyz kóp deıdi. Siz ne deı­siz?

– О́tkenge kóp qaraılaý, ańsaý búginniń betalysyn túsinýge múmkindik bermeıtin sııaqty. Qa­zaq akterlerimen kıno alań­darynda birge kınoǵa túsip júrgen kezder maǵan jaqyn, saǵynamyn. Jas­tarǵa syn aıta bilgen aǵa býyn olarǵa múmkindik berýdi de umytpaýy kerek. Jastar biz tá­rizdi emes, jeti eldiń tilin meńgergen jáne álemdik áde­bıet­ti, tarıhty túpnusqada oqýǵa, álem­dik deńgeıdegi túpnusqada kó­rip, ony ultynyń bolmysy­men salystyrýǵa múmkindik bar. «Bizdiń sońymyzdan myqty tol­qyn kele jatyr. Biz soǵan daıyn bolýymyz kerek» degendi Shyń­ǵys Aıtmatov ta jıi aıtatyn. Basqa eldiń jastary úshin esh­teńe deı almaımyn. Biraq qyr­ǵyz jastary baıaǵy biz salyp ketken dástúrdi jańǵyrtýǵa, Or­talyq Azııa elde­rine ortaq kıno keńistikti qurýǵa daıyn ekenderin ishki túısikpen sezemin.

– Siz fılmge birge túsken qazaq akterlerimen aralasyp turasyz ba?

– Kınodaǵy «qyrǵyzdyń altyn dáýiriniń» qalyptasýyna Nurmuhan Jantórın, Ydyrys Noǵaıbaev, Kenenbaı Qojabekov, Muh­tar Baqtygereev sııaqty qazaq ak­ter­leri kóp úles qos­ty. Sol sııaq­­ty kınodaǵy qazaq kı­no­sy­nyń dá­ýir­­legen kezeńin­de qyr­ǵyz ak­ter­­leriniń de qoltań­basy bar.

Bul taǵy da Ortalyq Azııa­daǵy bes el barlyq salada kúsh ju­myldyrsa, alynbaıtyn qa­maldyń joq ekenin aldymyzǵa tosyp tur. Qyrǵyz-qazaq kınosynda eki eldiń akterleriniń bir-birinen irgesi alystaǵan kezin esime túsire almaı turmyn. Sonaý 1968 jyly «Jámıladan» bas­tap 2004 jyly «Naıman anaǵa» deıin birge kele jatyrmyz. Araǵa jyldar salyp kezdese qal­­saq, keshe ǵana qoshtasqandaı, qaıta tabysamyz. Ýaqyt, tipti memlekettik shekara, saıasat biz­der­diń syılastyǵymyzǵa ámirin júrgize almaıdy. Qazir de osy baǵyt qaıta jandanyp kele jatyr. Qyrǵyz-qazaqtyń jas prodıýserleriniń bir-birimen jıi kezdesip turatynyn kórip júrmiz.

– Sizdiń sulýlyǵyńyz da, minezińiz de dramaǵa jaqyn. Biraq ár adamnyń ishinde onyń ómirdegi minezine múldem uq­samaı­tyn «asaý, basqasha aıt­­qanda, qalypqa syımaı­tyn ten­­tekteý syńary» jasy­ry­­nyp jatady deıdi. «Qy­zyl almadaǵy» sulý, názik, tip­ti aspandaǵy qus­tyń kó­leń­­kesinen jany jaý­rap qa­la­­tyn Sábıra sulý sizdi shek­pe­ninen shyǵarmaı, shyǵar­mashy­ly­ǵyńyzǵa obal jasaǵan joq pa?

– Iá, halyqtyń yqylasynyń keı­de birjaqty ketip, ózderi qalaǵan shekpeninen shyǵarmaı qoıatyny ras. «Kórermeni árip­te­simiz Asekeń, asa qymbatty Asan­­álini «Qyz-Ji­bektegi» Beke­jannan keıin biraz ýaqytqa deıin basqa rólge qabyl­damaýǵa tyrysty» degendi biz de estigenbiz. Biraq Asekeń san qyr­lylyǵymen Beke­jannyń shek­peninen shyqty. Moıyndatty. Kınoda ekiniń bi­rine Asekeń bolyp qalyptasýdy jazbaǵan.

Meniń kınodaǵy janrym – drama. Jaraly júrek, jaýap­syz mahabbat, tipti sezimniń ada­syp ketken sátterin somdaý maǵan jeńil beriledi. Jan-jaǵym meni jaǵymsyz keıipker retinde qa­byldaı almaıtyndaı túsiniktiń qalyptasyp qalǵanyn men de sezemin. Biraq men úshin jaǵymdy nemese jaǵymsyz keıipkerdiń aıyr­mashylyǵy joq. Akter ózi oınaǵan personajdyń logıkasyn, tabıǵatyn túsinbese, ol akterge de, kórermenge de tartymsyz bolady. Keshegi ótken Bolot Shámshıev akter óz róliniń astarynda tyǵylyp jatqan ózekti izdegen saıyn ról de qyzyq bolatynyn, rólińniń ózegi tabylǵan kúni keıipkerińniń syry ashylyp, birtutas adamǵa aınalaty­nyn jıi aıtatyn. Qyr­ǵyz kıno­synda Súımenqul jaǵym­dy jáne jaǵymsyz ról týraly túsinikti keıipker men kó­rer­men ara­syn­daǵy garmonııa qalyp­tas­ty­raty­nyn dáleldep ketken akter edi.

Jastaý kúnimde kózim jáýdi­rep, úlbirep turǵan soń rejısserler jaǵymsyz róldi qımaǵan shyǵar, ekrandaǵy sulý qyzdardy somdaýdy menshiktep alǵym kelgen erkelik te bolǵan shyǵar. Biraq siz aıtpaqshy «jastaý kúnim­de ishte tyǵylyp jatqan asaý, tentekteý syńarymdy» keıini­rek teatr­da bosattym. Nemis dra­­matýrgy Bertolt Brehtiń «Jan­keshti anasynda» Katerı­nany alyp shyqtym. Keıde osylaı ishte tyǵylyp jatqan senen tentekteý syńaryńa erik berý adamǵa psıhologııalyq turǵyda jaılylyq, jeńildik ákeledi eken.

– Qazirgi ómirińizde kınoǵa oryn bar ma?

– Kınonyń tabıǵaty adam sııaqty. Qabyldaıdy nemese qa­byl­daı almaıdy. Bul tabıǵatym kınodan alystap ketti degendi bildirmeıdi. Táýelsizdik alyp, qoǵamdyq formasııalardyń biri­nen soń biri almasyp jatqan ke­zeńde kınodaǵy jas sulýlardy, erke kelinshekterdi oınaýǵa jasymyz asyp ketti, aq shashty áje­lerdi oınaýǵa da erteleý boldy. Keıin saıasatqa aralasyp, boı­da­ǵy qandy sýytyp aldyq. Dál qa­zirgi ómirimdi kınomen baılanys­tyratyndaı sebep kórip turǵan joqpyn. Biraz kınoǵa tústim, qazir de usynys bar. О́zimniń múm­­kin­digimniń nege jetetinin synap kó­rýge ýaqyt bergeni úshin, «qyrǵyz kınosynyń keremeti» atanǵan kezeńdi qalyptastyrýǵa múmkindik bergeni úshin Allaǵa rızamyn.

– Kıno úshin tipti alańda­maısyz ba?

– Jastarda áreket bar, syrttaı baqylaımyn, qyzyǵamyn. Kedergilerge moıynsunbaıdy, bir jerde esik jabylyp qalsa, basqa esikti ashýdan júreksinbeıdi. Biz de kınoǵa solaı kelgenbiz. Júgirdik, kózge túsýge tyrystyq, kezdesýlerde kórermenderimiz aldynda erekshelenip kórinýge tyrystyq. Qazir birazdan beri kınodan qol úzip qaldym. Biraz jyldarym bızneske, saıasatqa ketti. Adam bir teriniń ishinde birde tolady, birde solady deıdi. Jas jerortadan aýǵanda taǵdyrdyń synaǵynan da óttik. Eshkimge ókpe joq, bul synaqty Allanyń tózimimdi ózime synatýǵa jibergen múmkindigi dep qabyldadym. Jas ta jetpisten asyp barady. Kınoda birge júrgen joldastardyń birazy aramyzda joq. Endi biri alys-jaqyn shetel­­­­­derde júr. Biraq qazirgideı aqparattyq tehnologııanyń jetil­gen zamanynda jerdiń qashyqtyǵy syılastyqtyń sýyp qalýyna kedergi bola almaıdy eken.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken Gúlbarshyn AITJANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Tarazda bir ana eki balasyn terezeden laqtyryp jiberdi

Tótenshe jaǵdaı • Búgin, 12:50

Astana qalasynyń prokýrory aýysty

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:35